profil

Unia lubelska i powstanie Rzeczpospolitej Obojga Narodów

poleca 67% 140 głosów

Do 1569 roku unia polsko-litewska miała charakter personalny. Przeciwnikami zacieśnienia związku unijnego byli sami Jagiellonowie. Jednak wobec perspektywy wygaśnięcia dynastii Zygmunt August postanowił połączyć w sposób trwalszy Koronę i Litwę.

Unia lubelska, Jan Matejko
Unia lubelska, Jan Matejko

Dążenia króla zostały poparte przez szlachtę litewską, która pragnęła uzyskania takich samych przywilejów stanowych jak szlachta polska, oraz szlachtę polską, która postulat ściślejszego związku obu krajów umieściła w programie ruchu egzekucyjnego. Wobec oporu części magnatów litewskich, którzyprzeciwstawiali się unii, Zygmunt August w 1569 roku włączył do Korony tereny Wołynia, Podlasia, Bracławszczyzny i Kijowszczyzny. Wobec tego faktu magnaci zgodzili się na zawarcie aktuunijnego. Unia realna pomiędzy Polską a Litwą została zawarta 27 VI 1569 roku na sejmie w Lublinie. Oba państwa zostały połączone, tworząc Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Wspólne dla obu części kraju miały być: sejm, władca, moneta, polityka zagraniczna, oddzielne zaś pozostały: skarb, urzędy, wojsko.

Panorama Lublina, XVI wiek
Panorama Lublina, XVI wiek

Warto pamiętać

Rzeczpospolita Obojga Narodów w II połowie XVI wieku:
– 815 tys. km2 – 3. miejsce w Europie po Wielkim Księstwie Moskiewskimi europejskiej części Turcji,
– 7 mln mieszkańców – 7. miejsce w Europie,
– średnie zaludnienie: 9,2 osób na km2 (Korona – 16,8 osób na km2),
– ok. 40% ludności kraju stanowili Polacy (w Koronie ok. 75%); pozostałe największe grupy narodowościowe to: Rusini, Litwini, Niemcy, Łotysze, Żydzi, Ormianie i Tatarzy.

Pojęcia

unia realna – związek państw połączonych wspólnymi instytucjami (sejm, rząd, waluta)
unia personalna – związek dwóch lub więcej państw posiadających wspólnego monarchę, przy zachowaniu odrębnego systemu instytucji państwowych

Literatura

Polska na przestrzeni wieków. Red. J. Tazbir. Warszawa 1995.

Daty

1569 rok - unia lubelska

Podoba się? Tak Nie