zła wola
‘nieprzychylność, nieżyczliwość, niechęć’; wyr. rzecz.; Plotki są fałszywymi wiadomościami rozsiewanymi ze złej woli (…).
złamać/łamać prawo
‘nie przestrzegać obowiązujących norm, naruszyć prawo,łamać obowiązujące zasady’; zwrot, prawn.; Czy można łamać prawo i boskie przykazania? – „Angora”; Urzędnicy uważają, że Dorn złamał prawo, bo w przepisach nie ma mowy o wstrzymaniu wydawania mianowań.
złamać/łamać zasady
‘sztywne, trudne do naruszenia normy postępowania, reguły, przepisy’; wyr. rzecz.; Wtedy uprzytamniam sobie, że w ogóle nie mam podręcznika, łamię więc swoje żelazne zasady, nachylam się nad książką, zaczynam czytać.
Złamanie
‘biec, gnać, pędzić itp. bardzo szybko, nie zważając na nic, narażając się na niebezpieczeństwo’; zwrot; Leciałem za nią na złamanie karku – musiałem jej od razu wszystko wytłumaczyć. – „Victor G”.
złapać gumę
‘przebić oponę w samochodzie, motocyklu, rowerze’; zwrot, techn.; Jeździłem po takich wybojach, że złapałem gumę, przewróciłem się i wpadłem w kępę pokrzyw. – „Prodoks”.
złapać kogoś za rękę
‘przyłapać kogoś na gorącym uczynku, na dokonywaniu przestępstwa’; zwrot; Jeszcze nikt nikogo nie złapał za rękę, ale wszyscy chwytają się za głowę. – „Polityka”.
złapać Pana Boga za nogi
złapać Pana Boga za nogi
‘doświadczyć czegoś dobrego, wyjątkowego, czuć się szczęśliwym, radosnym’; zwrot, relig.; Marysi wydawało się, że wszystko już jest dobrze, że złapała Pana Boga za nogi. – TVP 3.
złapać zająca
‘przewrócić się, upaść’; zwrot, myślis.; Janek złapał zająca na widowni Teatru Wielkiego. – Jęz.
złapać/chwycić/schwytać/trzymać dwie sroki za ogon
‘chcieć osiągnąć podwójny cel, załatwić jednocześnie kilka spraw, interesować się wieloma rzeczami naraz’; zwrot; Uśmiecha się tylko drwiąco, bo wie, że dwóch srok od razu za ogon nie schwyta, więc najpierw chce zakatrupić jedną, to jest ciebie – o, nieszczęsny! – a dopiero kiedy ci postawi pałę i machnie na ciebie ręką, wtedy dopiero idzie robić śledztwo do poświęcających się bohaterów. – K. Makuszyński, Szatan.
złe towarzystwo
‘podejrzany, często mający związki ze światem przestępczym krąg znajomych’; wyr. rzecz.; Wpada w złe towarzystwo i idzie do więzienia za zabójstwo roznosiciela ulotek (…). – „Ozon”.
złego diabli nie biorą/nie wezmą
‘nic się nie stanie osobie złej, podłej, bo jestniewiele warta’; fraza; relig. Ze zderzenia wyszedł cało, nic mu się nie stało – złegodiabli nie biorą. – TVP 1.
Zło
‘coś jest przesiąknięte, przeniknięte złem, coś jest samym złem’; zwrot; Jej kłamstwa są naszpikowane złem i zawsze kogoś krzywdzą. – „Victor J”.
Złodziej
‘łatwość, sposobność popełnienia przestępstwa, kusi, sprzyja występkom’; fraza, przysł.; Czy okazja czyni złodzieja? – „Cogito”.
Złość
‘być bardzo zirytowanym, rozgniewanym, rozzłoszczonym’; zwrot; Tomek kipiał ze złości, że o jego postępku dowiedziała się cała klasa, a później stał się biały jak śnieg, by po chwili stać się czerwony jak piwonia.
złota rączka
złota rączka
‘ktoś bardzo zaradny, który potrafi wszystko naprawić, zrobić’; wyr.rzecz.; Pan Władek, złota rączka, przed emeryturą świetny fachowiec, każdemu pomoże. – „Moje Miasto”.
złote gody
złote serce
łagodne, czułe, serdeczne usposobienie’; wyr. rzecz.; Ten facet ma złote serce. – Polsat; (...) stajemy na głowach/chodzimy na rękach/kobieta ze złotym sercem/mężczyzna z oczami dziecka (...) – T. Różewicz.
złoty cielec
złoty cielec
‘symbol bogactwa, zamożności; pieniądze, majątek’; wyr. rzecz., bibl. (Wj 32, 1-35: „I zdjął cały lud złote kolczyki, które miał w uszach i zaniósł je Aaronowi. A wziąwszy je z ich rąk, kazał je przetopić i uczynił z tego posąg cielca ulany z metalu” . Izraelczycy zaczęli cielcowi ze złota oddawać cześć, czym wzbudzili gniew Boga.)
złoty środek
‘kompromisowe, wyważone rozwiązanie; coś, co jest pozbawione przesady w jakimkolwiek kierunku’; wyr. rzecz.; Znalazła złoty środek . – SE; Naprawdę wierzę, że w życiu należy zachować stoicyzm i znaleźć złoty środek . –„Cogito”.
złoty środek
złoty/kokosowy interes
złoty/kokosowy interes
złożyć broń
‘skapitulować, zrezygnować z dalszej walki’; zwrot, milit.; Co skłoniło go do ostatecznego złożenia broni?
zły duch
zły duch
‘szatan, diabeł; ktoś, kto nakłania do złych czynów, mający zły wpływ na ludzi’; wyr. rzecz., bibl. (1 Sm 16, 14: „Saula natomiast opuścił duch Pański, a opętał go duch zły zesłany przez Pana”.); Bartek był złym duchem naszej klasy, wprowadzał wiele zamieszania i niepotrzebnych nerwów. – Internet.
zły jak osa
zły jak osa
‘o kimś bardzo złym, zagniewanym, wzburzonym, dokuczliwym’; wyr.określ., przyr.; Kiedy ojciec przejmował kompa, Agata chodziła po domu zła jak osa (…). –„Victor G”.
zły jak pies
‘bardzo zły, rozzłoszczony, zdenerwowany, wściekły’; wyr. określ., przyr.
zmarznąć na kość
‘bardzo zmarznąć, przemarznąć’; zwrot; Staruszek zmarzł na kość/A cóż jest wart/kościany dziadek? – T. Różewicz.
Zmiana
zmiana warty
zmiana warty
‘zastąpienie jednych przez drugich; wymiana ludzi na danym stanowisku, w danym miejscu’; wyr. rzecz., wojsk.; Robert Leszczyński mówi, że Idol potrzebny był po to, by można było odkryć takich artystów, jak Monika Brodka, która dokonała zmiany warty na polskiej scenie muzycznej. – „Cogito”.
Zmieniać
zmieniać coś/kogoś jak rękawiczki
zmieniać coś/kogoś jak rękawiczki
‘zmieniać coś, kogoś bardzo często i bardzo łatwo, szybko się czymś, kimś nudzić’; zwrot.
zmieniać kobiety jak rękawiczki
‘romansować z coraz innymi kobietami; być podrywaczem, uwodzicielem’; zwrot; Zmieniał kobiety jak rękawiczki, ale jego fanki uważały, że dodaje mu to uroku. – „Zwierciadło”.
zmieniać kobiety jak rękawiczki
zmieniać się jak w kalejdoskopie
‘zmieniać się bardzo szybko i często’; zwrot, zabawa; kalejdoskop ‘dziecięca zabawka w kształcie tuby, w której odbijające się od luster szkiełka zmieniają się przy każdej zmianie położenia’; U mnie wszystko zmienia się teraz jak w kalejdoskopie. – „Cogito”.
zmienić czyjeś życie w piekło
‘zniszczyć komuś spokój, wprowadzić w czyjeś życie kłótnie, awantury i wszystko, co złe’; zwrot, relig.; Potrafił zmienić jej życie w piekło.