wyciągać kasztany z ognia czyimiś rękami
wyciągać kasztany z ognia czyimiś rękami
wyciągać kasztany z ognia czyimiś rękami
‘używać kogoś do wykonywania czynności, pracy, z której samemu ma się korzyść; wykorzystywać kogoś’; zwrot,liter. W bajce La Fontaine’a „Małpa i kot” małpa skłania kota do wyjmowania z ognia pieczonych kasztanów, które zaraz sama zjada.
wyciągać nogi
‘iść prędko’; zwrot; Musieliśmy mocno wyciągać nogi, żeby nadążyć za resztą towarzystwa. – „Cogito”.
wyciągać/wyciągnąć coś spod ziemi
‘odnaleźć, znaleźć coś dzięki usilnym staraniom mimo niesprzyjających okoliczności’; zwrot; Pisały, że jak będzie trzeba, wezmą kredyt, zrobią zrzutkę w rodzinie, albo wyciągną pieniądze spod ziemi. – „Ozon”.
wyciągnąć do kogoś rękę
‘ofiarować komuś swoją pomoc’; ‘chcieć się z kimś pogodzić’; zwrot, gest; Przyszedł czas, aby wyciągnąć do nich rękę
wyciągnąć kopyta
‘umrzeć’; zwrot, eufem. związany z tabu językowym, czyli pośrednim mówieniu o czymś złym, przykrym dla człowieka, np. o chorobach, śmierci; zamiast umrzeć ‘wyciągnąć nogi/kopyta, zejść ze świata itp.’; Były chwile, kiedy myślałem, że już wyciągnę kopyta (…). – S. Bąba.
wyciągnąć rękę/uczynić krok do zgody
‘zrobić coś w celu pogodzenia się z kimś, okazać chęć pogodzenia’; zwrot; W tej sytuacji pierwsza musisz wyciągnąć rękę do zgody. – „Victor J”.
wyciągnąć z czegoś wniosek/wnioski
‘wyprowadzić, wysnuć z czegoś wniosek/wnioski; nauczyć się czegoś na własnym doświadczeniu’; zwrot (por. wysnuć wniosek / wnioski ), zapoż. z niem.; (…) nie potrafiłem wyciągnąć/z (oklaski) tego odpowiednich wniosków – S. Barańczak.
wyciągnąć z lamusa
‘wydobyć coś, co zostało już zapomniane; przypomnieć to, co zostało dawno zapomniane’; zwrot (por. chować / wyrzucić / odłożyć coś do lamusa / odchodzi do lamusa ); Fani wyciągają z lamusa fryzurę Jamesa Deana, przerabiają i przemalowują auta (…). – „Ozon”.
wyciągnąć/wyciągać po coś ręce
‘chcieć coś wziąć w posiadanie, chcieć coś komuś zabrać’; zwrot, gest; Wyciągają ręce po nasze pieniądze
wyciskać siódme poty
wyciskać siódme poty
‘męczyć kogoś, zmuszać do dużego wysiłku’; zwrot; (…) Jerzy Engel ze swoim anielskim uśmiechem na twarzy wyciska ze swoich podopiecznych siódme poty.
wycisnąć/wyciskać/odcisnąć/odciskać piętno
‘oddziałać, oddziaływać na kogoś w sposób istotny; wywrzeć, wywierać na kogoś silny wpływ’; zwrot, stp., kary. Zwrot ma źródło w średniowiecznych karach i torturach, podczas których skazańcowi wypalano na czole lub plecach piętno – znak hańby; W czasie tej podróży będziemy prowadzeni przez wiele znaków chrześcijańskich, które wycisnęły niezatarte piętno na niemieckiej ziemi.; Są to politycy upowszechniający mity i herezję, które odcisnęły niezatarte piętno na III RP (…). – W. Łysiak.
Wydra
wydrapać komuś oczy
‘jako pogróżka: chcieć komuś zrobić krzywdę’; zwrot; Nic dziwnego, że chcą oczy wydrapać każdemu, kto źle spojrzy na ich szefową (…). – „Angora”.
Wyga
Wygarbować
wygarbować komuś skórę
wygarbować komuś skórę
‘sprawić komuś lanie, zbić, pobić kogoś dotkliwie’; zwrot, stp. rzem.; Jęz.
wygarnąć komuś kawa na ławę
wygarnąć komuś prosto w oczy
‘powiedzieć coś komuś otwarcie, w sposób bezpośredni’; zwrot; (…) wkrótce wygarnie jej to prosto w oczy.
wyglądać jak cień
‘wyglądać bardzo źle, być chorym, wychudzonym, mizernym,zmęczonym’; zwrot; Patrzyłam na niego z przerażeniem, wyglądał jak cień, jak trup na urlopie. – Internet.
wyglądać jak czarownica
‘zazwyczaj o kobiecie: wyglądać bardzo brzydko, źle, być bardzo zaniedbaną i starą’; zwrot; Nie mogłem na nią patrzyć, wyglądała jak czarownica. – Internet.
wyglądać jak pączek w maśle
wyglądać jak pączek w maśle
‘wyglądać dobrze, zdrowo, dostatnio; mieć okrągłą buzię, być pulchnym’; zwrot kulin.
wyglądać jak siedem nieszczęść
wyglądać jak siedem nieszczęść
‘bardzo źle, żałośnie się prezentować’;zwrot, kult. (symboliczne znaczenie liczby 7 ); Wyglądasz jak siedem nieszczęść – powiedziała mama do zmęczonej i przemoczonej do suchej nitki Anki. – „Victor G”.
wyglądać jak trup (na urlopie)
‘być bladym, przemęczonym, wyglądać niezbyt zdrowo’; zwrot; Patrzyłam na niego z przerażeniem, wyglądał jak cień, jak trup na urlopie. – Internet.
wyglądać jak z krzyża zdjęty
‘być wyczerpanym fizycznie, zmęczonym, przygnębionym, nieszczęśliwym’; zwrot, relig.
wyglądać jak zmokła kura
‘wyglądać niekorzystnie, nieładnie, szczególnie po zmoknięciu’; zwrot, przyr.; Burza dopadła nas tuż przed schroniskiem, po chwili wyglądaliśmy jak zmokłe kury. – „Cogito”.
Wygrana
‘rezygnować z czegoś, np. ze zwycięstwa, z osiągnięcia celu; pogodzić się z czymś, odstąpić od swych zamiarów’; zwrot; Staram się zrozumieć – nie dawałam za wygraną, diabli wiedzą po co. – K. Grochola.
wygryźć kogoś
‘pozbawić kogoś stanowiska dokuczaniem, intrygami’; zwrot; Czy Polak przekona do siebie menadżera i na dobre wygryzie Chrisa Kirklanda?
Wygryżć
‘pozbawić kogoś stanowiska dokuczaniem, intrygami’; zwrot; Czy Polak przekona do siebie menadżera i na dobre wygryzie Chrisa Kirklanda?
wyhodować żmiję na własnym łonie
wyhodować żmiję na własnym łonie
‘mieć w najbliższym otoczeniu, wśród bliskiej rodziny (dzieci) osobę złowrogo, nienawistnie nastawioną wobec nas’; często użyte żart.’; zwrot; Oto na własnym łonie wyhodowałam sobie żmiję. – K. Grochola.
wyjść na prostą
‘pokonać trudności, kłopoty, problemy’; zwrot, sport.; Jasne, łapię doła, ale staram się szybko otrząsnąć, nabrać do tego dystansu, wyjść jak najszybciej na prostą, wyciągnąć wnioski na przyszłość. – „Cogito”.
wyjść z cienia
‘stać się kimś znanym, sławnym, popularnym, ujawnić się, pokazać inną twarz’; zwrot; Dorota Rogaczewska – dopiero teraz wyszła z cienia własnych skandali na muzyczną scenę.
wyjść z czegoś z twarzą
wyjść z czegoś z twarzą
‘wyjść honorowo z trudnej sytuacji, zachować szacunek u innych, nie skompromitować się’; zwrot; Bruksela ma niepowtarzalną szansę, by wystąpić w roli arbitra, który obroni interesy Ukrainy, a Rosji pozwoli wyjść z tego konfliktu z twarzą.
wyjść z opresji
‘uratować się z trudnej sytuacji, wyjść obronną ręką z kłopotów’; zwrot, opresja zapoż. z łac. lub franc.; Ostatnio w tym roku – na zapalenie płuc, ale dzielnie, dzięki troskliwej opiece dzieci, wyszła z opresji. – „Nowy Dzień”.
wyjść/wychodzić na czymś jak Zabłocki na mydle
wyjść/wychodzić na czymś jak Zabłocki na mydle
‘wyjść na czymś niekorzystnie, stracić na czymś; zrobić zły interes’; zwrot, hist.; stp. szlachcic Zabłocki, spławiając bardzo drogie wówczas mydło Wisłą, albo ukrył je w skrzyniach pod dnem statku, aby nie płacić cła, albo dla zmniejszenia kosztów transportował mydło w źle uszczelnionych statkach. Tak czy owak, poniósł stratę, gdyż mydło się wymydliło, zanim dotarło do celu.; Jęz.
wyjść/wychodzić nogami do przodu
wyjść/wychodzić nogami do przodu
wyjść/wychodzić z czegoś obronną ręką
‘mimo niebezpieczeństwa, trudności nie doznać szwanku, szczęśliwie uniknąć szkody, straty; pokonywać wszelkie przeciwności’; zwrot; Pod bramką Szwarca zaczęły się mnożyć groźne sytuacje, jednak wychodził on obronną ręką nawet z najgroźniejszych opresji. – S. Bąba.