wyprowadzić/wyprowadzać/wytrącić/wytrącać kogoś z równowagi
‘zdenerwować kogoś, zniecierpliwić, pozbawić wewnętrznego spokoju’; zwrot; OK, nie grałem w ostatnich meczach z Carltonem, Evertonem i Manchesterem United, ale nie wyprowadza mnie to z równowagi. – SE; W drugiej kolumnie zanotujcie, co was w nim irytuje, wyprowadza z równowagi. – „Cogito”.
wyprowadzić/wywieść kogoś w pole
wyprowadzić/wywieść kogoś w pole
‘oszukać, zwieść kogoś’; zwrot, wojsk.; Mówiąc wprost, posłowie zostali wyprowadzeni w pole. – „Polityka”; Elektorat ten stanowi 10 proc. wszystkich głosujących i oczekuje, że nie zostanie wywiedziony w pole.
wypruwać sobie/z siebie żyły
‘bardzo ciężko pracować, robić coś z wielkim staraniem, trudem, wysiłkiem’; zwrot.
wyrodny syn
‘nikczemny, podły syn’; wyr. rzecz.; I tego życzysz własnej matce, wyrodny synu. – TVP 2.
Wyrok
‘wydawać, orzekać wyroki, osądzać, zatwierdzać’; zwrot, prawn. z łac. ferować przestarz. ‘wydawać, orzekać, postanawiać’; Metafizyczny lichwiarz feruje wyroki,/jakby trwogi w powietrzu było wciąż za mało (…) . – J. Horodyński.
wyrwać coś z korzeniami
‘zniszczyć coś zupełnie, usunąć coś całkowicie’; zwrot, roln.; (…) wielokrotnie próbowano lustrację zadeptać lub wręcz wyrwać z korzeniami. – W. Łysiak.
wyrwać komuś coś z gardła
‘zabierać coś siłą, przemocą’; zwrot; (…) już nawet w Polsce nikt nas się nie boi i zwycięstwo w każdym meczu trzeba wyrwać rywalom z gardła (…).
wyrywać/rwać/drzeć sobie włosy z głowy
wyrywać/rwać/drzeć włosy z głowy
rozpaczać, lamentować’; zwrot, bibl.(W przekł. J. Wujka Ezd 9, 3: „A gdym usłyszał tę rzecz, rozdarłem płaszcz mój i suknię i rwałem włosy na głowie mojej i brodzie i siedziałem smutny.”); Koneserzy urody najsłynniejszej brazylijskiej modelki Gisele Bundchen nie muszą sobie wyrywać włosów z głowy i kląć siarczyście. – SE; Mówił nam, żebyśmy nie rwali sobie włosów z głowy w obawie o finanse państwa (…). – „Nowy Dzień”; A wtedy szukaj wiatru w polu i nawet najbliżsi współpracownicy...
wyrzucać pieniądze w błoto
‘trwonić pieniądze, wydawać je lekkomyślnie, być rozrzutnym’ (por. szastać pieniędzmi ); zwrot; Dołuje mnie to, że wszyscy się ze mnie śmieją, że choć mam pieniądze, to ich nie wydaję. A ja nie lubię wyrzucać pieniędzy w błoto. – „Victor J”; Nie zdawałam sobie sprawy, ile to pieniędzy wyrzuconych w błoto i jakie to nieekologiczne! – „Nowy Dzień”.
wyrzucać pieniądze w błoto
wyrzucić kogoś na bruk
‘usunąć kogoś z mieszkania, wyrzucić z pracy’; zwrot; Bez względu na wysokość odpraw i przyszłe losy tych, którzy zostaną zwolnieni, mit „wyrzuconych na bruk” będzie trwał. – „Wprost”; Dzięki decyzji posłów mężczyźni – kaci mogą być natychmiast eksmitowani na bruk (…).
wyrzucić kogoś na zbity łeb/pysk
‘obejść się z kimś brutalnie, wyrzucić kogoś skądś gwałtownie i zdecydowanie’; zwrot; Pasja mnie (jaka?) szewska chwyta/i wyrzucam gościa na łeb (na jaki?) na zbity./Taki był koniec wizyty. – A.M. Swinarski.
Wyrzut
wysadzić kogoś z siodła
‘pozbawić kogoś stanowiska, pozycji, znaczenia’; zwrot, obycz. rycer., podczas turniejów lub w trakcie walki starano się przeciwnika wysadzić z siodła, zrzucić z konia; Gdyby Jaruzelski nie ustanowił stanu wojennego, to by go wysadzili z siodła. – TVP 2.
Wysiłek
‘nadludzki, potężny, olbrzymi wysiłek, natężenie wszystkich sił’; wyr. rzecz., w mitol. grec. tytan – każdy z olbrzymów, dzieci Urana – boga nieba i Gai – bogini ziemi, którzy stoczyli z Zeusem walkę o władzę nad światem i zostali strąceni do Tartaru; Przygotowali go w pocie czoła, a w pracę włożyli całe serce i wprost tytaniczny wysiłek.
wyskoczyć/wyrwać (się) jak filip z konopi
wyskoczyć/wyrwać jak filip z konopi
‘wyrwać się z czymś niestosownym, wygłupić się; zrobić coś nie w porę’; zwrot, przyr. Filipem nazywano w gw. białor. zająca; J. Miodek, ABC; Kiedy nazywają Ciebie dobrym Ojcem a inni głuchym kamieniem/kiedy pozór wyskakuje jak filip z konopi (...). – J. Twardowski.
wysnuć wniosek/wnioski
‘wyciągnąć, wyprowadzić z czegoś wniosek; dojść do konkluzji’; zwrot; Taka reakcja pozwoliła wysnuć naukowcom wniosek, że medytacja jest najlepszym sposobem postrzegania świata przez różowe okulary . – „Angora”.
wysoki jak (chmielowa/grochowa) tyka
‘wysoki i chudy’; wyr. określ., roln.; J. Miodek.
wysokie notowania
‘wysokie, pozytywne oceny u opinii publicznej’; wyr. rzecz.,ekon.; Wysokie notowania Religi – wbrew temu, co sądzi profesor – niekoniecznie wiążą się z poparciem ludzi dla jego wizji przemian. – „Fakt”.
Wysokość
Wyspa
miejsce bezludne, niezamieszkałe przez ludzi’; wyr. rzecz.; Świat nie jest bezludną wyspą.
wyssać coś z mlekiem matki
wyssać coś z mlekiem matki
‘odziedziczyć jakieś cechy, skłonności po przodkach, przejąć coś po matce’; zwrot, liter. św. Augustyn; Wyssane z mlekiem matki (tyt.) – „Angora”.
wyssać coś z palca
‘zmyślić coś, wymyślić’; zwrot (często w stronie biernej); (…) dalsze działania planowano na podstawie liczb, które okazały się wyssane z palca. – „Polityka”.
wystawić kogoś do wiatru
wystawić kogoś do wiatru
‘oszukać, zawieść, nabrać kogoś’; zwrot; Chcieli współtworzyć szlachetną, antysanacyjną utopię czerwonego raju, ale wystawiono ich do wiatru . – W. Łysiak 1; Przyzywam ciebie, muzo miła, Ciebie, coś w gąszczu moich cierpień/Do wiatru mnie nie wystawiła . – K.I. Gałczyński.
wystawić słony rachunek
‘przedstawić wysokie (materialne lub moralne) koszty czegoś’; zwrot ; Jeśli tak się nie stanie, wyborcy mogą potem obojgu wystawić słony rachunek za zmarnowanie nadziei sprzed roku
wystawić/wystawiać kogoś/coś na próbę
wystawić/wystawiać kogoś/coś na próbę
‘doświadczyć/doświadczać kogoś, sprawdzić/sprawdzać kogoś, coś; zachowywać się w sposób mający sprowokować jakąś reakcję dla przekonania się o czymś’; zwrot; Internet.
wystawić/wystawiać siebie/kogoś na pośmiewisko
‘narażać siebie, kogoś na śmiech, drwiny, kpiny, szyderstwa’; zwrot; A tylko wystawiają się na pośmiewisko. – „Angora”.
wystąpić z otwartą/podniesioną przyłbicą
‘wystąpić jawnie, szczerze, bez obłudy; ujawnić swoje stanowisko’; zwrot, milit. przyłbica dawn. ‘hełm z żelazną ruchomą zasłoną na twarzy; ruchoma zasłona w tym hełmie’; P an prezydent z otwartą przyłbicą stanął przed młodzieżą. – TV Trwam; Możemy chodzić z otwartą przyłbicą. – TV Vectra.
Wystrychnąć
wystrychnąć na dudka
wystrychnąć na dudka
‘oszukać kogoś, ośmieszyć, zrobić z kogoś durnia’; zwrot, przyr.; dudek ‘ptak’, przen. ‘głupiec, niedołęga, safanduła’, ponieważ ptakowi temu przypisywano głupotę; wystrychnąć ‘wykierować na kogoś’; Wystrychnięty na Dudka.
wysunąć się/wysuwać się na pierwszy plan
‘wyjść, wychodzić przed innych, staćsię, stawać się najważniejszym’; zwrot; Nawet wysuwający się na pierwszy plan Jack (…), wydaje się coś ukrywać.
Wysupłać
wysupłać (ostatni) grosz
wysupłać (ostatni) grosz
‘dać/przeznaczyć na coś ostatnie pieniądze’; zwrot; Dali sygnał, że są w stanie wysupłać więcej grosza, niż proponowali poprzednio. – „Fakt”.
wysuwać się/wysunąć się na czoło
‘wyprzedzić wszystkich, wysunąć się na pierwsze miejsce’; zwrot; Przede wszystkim na czoło wysuną się ludzie z KOR (…). – W. Łysiak
wyszło szydło z worka
wyszło szydło z worka
‘(coś) się wydało, wyszło na jaw’; fraza; No! Wreszcie wyszło szydło z worka. – „Czwarty Wymiar”; Homo sovieticus, czyli zsowietyzowany człowiek, nadal wychodzi z nas niczym szydło z worka. – „Prodoks”.
Wyścig
wyścig szczurów
wyścig szczurów
‘dążenie za wszelką cenę do osiągnięcia kariery zawodowej, wspinanie się po szczeblach kariery kosztem życia osobistego’; wyr. rzecz.; Otrzymaliśmy (…) poznańską powieść z kluczem oraz dowcipny i przejmujący obraz pokolenia wprzęgniętego w bezwzględny wyścig szczurów. – „Ozon”.
wyścig z czasem
‘pośpiech, pęd, pogoń’; wyr. rzecz., sport.; Wyścig z czasem (tyt.) – „Ozon”.
wyświadczyć/oddać komuś przysługę
‘usłużyć komuś czymś, oddać usługę,wyświadczyć grzeczność’; zwrot; Jan bardzo mnie prosił o załatwienie tej sprawy. Muszę mu wyświadczyć przysługę. – Jęz.