szukać dziury w całym
szukać dziury w całym
‘złośliwie doszukiwać się wad, uchybień tam, gdzie ich nie ma’; zwrot; My satyrycy zawsze szukamy dziury w całym. – TVN.
szukać igły w stogu siana
szukać igły w stogu siana
szukać igły w stogu siana
szukać igły w stogu siana
‘nie mieć szans na odnalezienie czegoś, kogoś w wielości rzeczy, osób, spraw’; zwrot; Szukanie ich przypomina szukanie igły w stogu siana. – TVN.
szukać kogoś/czegoś ze świecą
szukać kogoś/czegoś ze świecą/świeczką
‘szukać kogoś, czegoś niezmiernie rzadko spotykanego, niezwykłego’; zwrot, starożyt. filoz. W „żywotach filozofów” przytaczana jest anegdota o Diogenesie z Synopy (V-IV w. p.n.e.), który chodził ze świecą/latarnią po ulicach i mówił, że szuka człowieka; Teraz na naszych oczach partie się łączą, a później winnego ze świecą szukać. – TVN 24; Takiej kobiety to ze świecą szukać. – TVN.
szukać kogoś/czegoś ze świeczką/świecą
szukać lekarstwa na coś
‘szukać sposobu na rozwiązanie, załatwienie jakiejś sprawy’; zwrot, medyc.; Debiutująca Alicia Silverstone jako odtrącona nastolatka szukająca lekarstwa na zranione uczucia w perfidnej zemście.
szukać na kogoś haka
‘szukać kompromitujących argumentów przeciw komuś, informacji, aby je wykorzystać’; zwrot, techn.; Niby nic, zwyczajne dla Kaczyńskich szukanie haków na wroga, gdyby nie fakt, że do urzędu napisano list w imieniu Donalda Tuska. – „Angora”.
szukać plusów
‘doszukiwać się walorów, pozytywów’; zwrot; Szukamy plusów w każdej sytuacji, nawet takiej, która wydaje się beznadziejna. – „Cogito”.
szukać wiatru w polu
szukaj wiatru w polu
szukaj wiatru w polu
‘o kimś, o czymś zaginionym, niemożliwym do odnalezienia’; fraza, przyr.; A wtedy szukaj wiatru w polu i nawet najbliżsi współpracownicy wyrywają sobie włosy z głowy, nie mogąc się z nim skomunikować .
Szwajcarski
Szwank
szybki jak błyskawica
‘bardzo szybki’; wyr. określ., przyr. – zjawisko atmos.; Była szybka jak błyskawica. – „Angora”.
szyć komuś buty
‘intrygować przeciw komuś, oczerniać, szkodzić komuś’; zwrot rzem. Mamy tu zachowane dawne znaczenie czas. szyć, który oprócz znaczenia takiego, jak dzisiaj, odnosił się też do robienia intryg, spiskowania, potajemnego działania na czyjąś szkodę; Kto szyje Lechowi Kaczyńskiemu buty? – TVN.
Szydło
Szyk
szyte grubymi nićmi
‘(coś jest) nieumiejętnie pozorowane, łatwe do zdemaskowania’; wyr. określ. (najczęściej w połączeniu z rzecz.: intryga, kłamstwo, gra, starania, afera ), stp., rzem. (por. szyć komuś buty ); Jęz.
ściany mają uszy
ściany mają uszy
‘to, co się mówi, dochodzi do wiadomości osób niebiorących udziału w rozmowie’; fraza;
Ściema
Ścięty
ścinać/zwalać kogoś z nóg
‘o czymś: osłabiać kogoś, powalać; powodować nagłą utratę sił, zmuszać do położenia się (do łóżka)’; zwrot; Są fotografie, które ścinają człowieka z nóg. – W. Łysiak 1; (…) mama też się starała, ale widać było, że nie jest jej łatwo – kładła się spać późno w nocy, wtedy gdy zmęczenie już ją zwalało z nóg. – „Victor G”.
ściska/gniecie kogoś w dołku
‘ktoś czuje ból, ucisk w żołądku z powodu strachu, emocji, zdenerwowania, głodu’; zwrot, medyc.; Nie mów mi więcej o Salomonie, bo mnie ściska w dołku od samego słuchania. – M. Twain.
Ślad
Śledź
ślepa miłość
‘miłość bezkrytyczna, głucha na cechy ujemne obiektu uczuć’; wyr.rzecz.; Miłość jest ślepa. – K. Grochola.
ślepa uliczka
ślepa uliczka
‘sytuacja bez wyjścia, impas’; wyr. rzecz.; Nie unikaj rywalki – to ślepa uliczka . – „13”; Proponowanie takich postaw prowadzi nas w ślepą uliczkę. – TVP 1.
ślepa wiara
ślepa wiara
‘bezgraniczna, naiwna ufność’; wyr. rzecz.; Ślepej wierze źle z oczy patrzy
ślepe posłuszeństwo
‘bezwzględne poddanie się czyjejś woli, bezwarunkowa zgodność, nieograniczona niczym uległość’; wyr. rzecz.; Bo nie o jakieś ślepe i bezmyślne posłuszeństwo nam chodzi.
ślepe zaufanie
‘bezgraniczna i bezwolna ufność, wiara w kogoś’; wyr. rzecz.; (…) kubłem zimnej wody była katastrofa „Titanica”, która nadwyrężyła ich ślepe zaufanie do postępu technicznego. – W. Łysiak
ślepy i głuchy
ślepy i głuchy
‘nierozumiejący czegoś, niemogący czegoś pojąć, obojętny, nieprzyjmujący do wiadomości’; wyr. określ.; Mogłem tylko czekać na jego ukazanie się, wiedząc, że wyjdę na takiego, który pisze, jakby był ślepy i głuchy na to, co się dzieje dookoła.
Ślina
śmiać się do rozpuku
‘zanosić się śmiechem, śmiać się intensywnie, pękać ze śmiechu’; zwrot, dawn. pukać ‘pękać’, a więc do rozpuku do rozpęknięcia się’; śmiał się tak bardzo, że mogły mu się policzki rozpęknąć; Nie chodzi o to, żeby chichotać albo śmiać się do rozpuku. Wystarczy zwykły, sympatyczny uśmiech.
śmiać się jak głupi (do sera)
śmiać się jak głupi (do sera)
‘śmiać się bez powodu, głupkowato, bezmyślnie’; zwrot, pot.; Skąd się wziął ser w rozwiniętej postaci – nie wiadomo, można jednak tu przypomnieć starsze porównania o podobnej budowie, które znaczą nie tyle ‘śmiać się bezmyślnie’, ile ‘śmiać się pożądliwie’: śmiać się jak głupi do kołacza, śmiać się jak głupi do jajecznicy, śmiać się jak dziad do jaja, śmiać się jak szkapa do owsa ; Przestań śmiać się jak głupi do sera, bo wszystkich zaczyna to już denerwować. – zasłyszane.
śmiać się jak głupi do sera
śmiać się od ucha do ucha
‘śmiać się szczerze i głośno’; zwrot; Michał śmiał się od ucha do ucha. – AG2; (...) chłopak z uśmiechem od ucha do ucha/podobny do tego jakim byłem kiedyś (...) – J. Twardowski.