szara eminencja
‘osoba mająca duże wpływy, oddziałująca na ważne decyzje, ale niezajmująca żadnego oficjalnego stanowiska’; wyr. rzecz., polit.; Wachowski to niegdyś szara eminencja Belwederu (…). – SE; Typ szarej eminencji, doskonale zorganizowany – ocenia go Krzysztof Luft, rzecznik prasowy tamtej ekipy. – „Newsweek”.
szara godzina
szara godzina
‘chwila przedwieczorna, kiedy słońce zaczyna zachodzić’; wyr. rzecz. (por. przyjść w złą godzinę ); Jedyne szczęście, kto w szarej godzinie/Z kilku przyjaciół usiadł przy kominie, (...) – A. Mickiewicz.
szara mysz/myszka
‘o osobie przeciętnej, niczym się niewyróżniającej’; wyr. rzecz., przyr.; Jesteś typem szarej myszy. Jak to? Masz modne ciuchy i słuchasz tego, co jest akurat na topie? Ano właśnie. Ale pomyśl, czym się wyróżniasz. No niczym! – „Victor G”; Ciało obowiązkowo ma lśnić! Karnawałowe zabawy są wyjątkowe. Ty chyba nie chcesz być szarą myszką?! – „Victor G”; Mężczyźni nie chcą się przyznać,że przy piwie są twardzielami, ale w domu szarymi myszkami. – TVN.
szara myszka
szara strefa
szara strefa
‘obszar nielegalnej działalności, np. gospodarczej’; wyr. rzecz., hist. współcz.; Jeśli zostanie zlikwidowana szara strefa, to koszty utrzymania przeciętnego Polaka wzrosną. – Internet; Nasz obecny transport drogowy to o wiele droższa namiastka potrzeb, źródło korupcji, przemytu i panoszącej się szarej strefy. – „Angora”.
szare życie
‘zwykłe, przeciętne życie, codzienność’; wyr. rzecz.; G dy siadają przed ekranem, chcą dostać bajkę, zobaczyć, że życie nie musi być takie szare, jak im się wydaje. – „Nowy Dzień”.
szare życie
szargać czyjeś (dobre) imię
‘zniesławiać, szkalować, mówić kompromitujące, ale nieprawdziwe rzeczy o kimś’; zwrot; (…) i zupełnie bezprzyczynowo szarpią mu nogawki, szargają dobre imię etc. – W. Łysiak
Szaro
szary człowiek
szary człowiek
‘zwykły, przeciętny człowiek, obywatel’; wyr. rzecz., public.; Choć jestem szarym człowiekiem, nie pozwolę się lekceważyć i obrażać. – Internet.
szary obywatel
‘przeciętny, niczym niewyróżniający się człowiek’; wyr. rzecz.; Zwykłego szarego obywatela od razy by skontrolowano.
szary obywatel
Szastać
szastać pieniędzmi
szastać pieniędzmi
wydawać lekkomyślnie pieniądze, trwonić fundusze’; zwrot; Tylko nie szastaj pieniędzmi, warto mieć jakieś zapasy.
szata/koszula Dejaniry
szata/koszula Dejaniry
szata/koszula/suknia Dejaniry
‘coś, co sprawia wiele cierpień, bólu’; wyr. rzecz., mitol. Zatruta tunika, którą dał żonie Herkulesa, zraniony przez niego centaur, zapewniając, że dzięki niej zachowa miłość męża. Gdy Herakles zakochał się w Joli, Dejanira przesłała mu szatę. Kiedy heros założył ją, zmarł w strasznych męczarniach, ponieważ zatruta krew wżarła się w jego ciało’; wyr. rzecz.
Szczapa
Szczegół
szczeniacki dowcip
‘dowcip głupi, niewybredny, sprawiający przykrość, a nawet powodujący zagrożenie’; wyr. rzecz.; I nie jest to szczeniacki dowcip ani czcza pogróżka – ponure przepowiednie dokładnie się spełniają.
szczera rozmowa
‘bezpośrednia, otwarta wymiana myśli i poglądów’; wyr. rzecz.; W końcu zmusiłam ją do szczerej rozmowy. – „Cogito”; W tej sytuacji, kiedy ujawniają się nasze różnice, pozostaje tylko szczera rozmowa. – „Cogito”.
Szczerość
Szczęka
szczęka komuś opadła/opadnie
‘ktoś bardzo się zdziwił/zdziwi, ktoś osłupiał z wrażenia’; zwrot; Z wrażenia opadła mi szczęka . – „Angora”; Agathy Christie nie mogła mi pożyczyć, bo … czyta ją w oryginale. Szczęka mi opadła, jak to powiedziała. – „Victor J”; Gdy posiądziesz te umiejętności, twoim kolegom z wrażenia opadną szczęki.
szczękać/dzwonić zębami
‘trząść się, drżeć ze strachu lub z zimna’; zwrot;(...) zimno jest prawdziwe wtedy kiedy szczękają zęby (...) – R. Śliwonik.
szczęście komuś sprzyja
‘komuś się wiedzie; czyjeś sprawy układają się pomyślnie’; zwrot; Jednym słowem – zawodowiec, któremu na dodatek sprzyja szczęście. – „Angora”.
szczęście się do kogoś uśmiecha/uśmiechnęło
szczęście się do kogoś uśmiechnęło
‘komuś się poszczęściło w czymś, komuś spełniają się/spełniły się marzenia; ktoś odnosi sukcesy’; zwrot; I uśmiechnęło się do niej szczęście.
szczęście w nieszczęściu
‘coś dobrego, pozytywnego wśród niepomyślnych wydarzeń, coś rozjaśniającego, neutralizującego nieszczęście’; wyr. rzecz.; Kaczyński – szczęście w nieszczęściu (tyt.).
szczęśliwi czasu nie liczą
‘człowiek, który jest szczęśliwy, nie czuje upływu czasu’; fraza; Szczęśliwi czasu nie liczą. – „Cogito”.
Szczęśliwy
Szczur
szczur lądowy
‘lekceważąco o człowieku niezwiązanym, nieobeznanym z morzem, przebywającym stale na lądzie’; wyr. rzecz., żegl.
Szczwany
szczwany lis
szczwany lis
‘ktoś chytry, podstępny, przebiegły’; wyr. rzecz., myślis. Tak mówiono o zwierzęciu, które było wiele razy szczute, tzn. gonione, przez co stawało się przebiegłe, sprytne; Jęz.
szczypta soli
‘mała, ale znacząca, ważna ilość czegoś’; wyr. rzecz.; Wiersz dla nich i ich czytelników jest czymś w rodzaju szczypty soli. – „Moje Miasto”.
szczyt marzeń
‘to, o czym się marzy najbardziej, o czym się marzy jako o największym sukcesie, ideale życiowym, szczęściu’; wyr. rzecz.; Czy zapowiadanie pogody było szczytem pana marzeń i ambicji. – „Angora”.
szczyt sławy
‘okres największej popularności, sławy’; wyr. rzecz.; U szczytu sławy Perepeczko zdecydował się na emigrację. – „Nowy Dzień”
szczytne ideały
‘cele uznane za bardzo ważne, szczególnie wartościowe’; wyr. rzecz., etyka; W tych oskarżeniach nie ma konkretów, ale wyłania się z nich obraz ludzi, którzy mimo szczytnych ideałów, głoszonych rok temu podczas rewolucji, dorwali się do władzy (…).
szczytne ideały
Szczytny
szczyty władzy
‘odgórna władza, osoby sprawujące naczelne, centralne rządy’; wyr. rzecz., polit.; Jest to kryzys na szczytach władzy.