punkt widzenia
‘stanowisko, z którego rozpatruje się daną sprawę’; wyr. rzecz.,kalka z franc.; Marszałek Senatu wziął na siebie ciężar przypomnienia starej dobrej maksymy: punkt widzenia zależy od punktu siedzenia. – „Fakt”.
Pupilek
‘być czyimś ulubieńcem, być faworyzowanym przez kogoś’; zwrot; (…) był pupilkiem, agentem i apologetą „Salonu”. – W. Łysiak
puste deklaracje
‘obietnice, które nie zostaną dotrzymane’; wyr. rzecz.; Ale to pusta deklaracja.
puste obietnice
‘mało realne zapewnienia, obietnice niemające szans na urzeczywistnienie’; wyr. rzecz.; W taki sposób skomentowali puste obietnice Sebastiana Kulczyka (…).
puste słowa
‘słowa bez istotnej treści, niemające pokrycia w rzeczywistości’; wyr. rzecz.; Cała reszta to tylko puste słowa . – W. Łysiak; (...) mąci się nitka przyjaźń plącze/i pustych słów makówka dzwoni (...) – Z. Herbert.
Pustka
‘być całkowicie pustym, opuszczonym przez ludzi’; zwrot; (…)większość naszych zapyziałych stadionów świeci pustkami
Pusty
‘podejmować działania bezsensowne,niemające żadnego znaczenia, zajmować się jednym i tym samym’; ‘mówić dużo i bez sensu’; zwrot; To, co się dzieje, wygląda jak przelewanie z pustego w próżne .– TVN 24.
Puszcza
puszczać/puścić coś mimo uszu
‘nie zwracać uwagi na czyjeś słowa, nie przejmować się nimi’; zwrot; Magda puściła jego uwagę mimo uszu . – „Victor G”.
puszczać/puścić kogoś na szerokie wody
‘pozwolić komuś działać, decydować samodzielnie’; zwrot; (…) Jacek Zieliński niestety za wcześnie został wypuszczony na szerokie wody .
puszczać/robić do kogoś (perskie) oko
‘dawać komuś sygnał, by danej rzeczy nie traktował poważnie; mrugać porozumiewawczo’; zwrot; (…) zarówno Donald Tusk, jak i Lech Kaczyński będą puszczali oko do wyborców z lewej strony sceny politycznej. – „Ozon”; Kilkanaście lat później, jako emeryt, mógł jenerał truć to samo już bez puszczania perskiego oka (…). – W. Łysiak
Puszka
puszka Pandory
puszka Pandory
‘źródło niekończących się nieszczęść, trudności, kłopotów, utrapień’; wyr. rzecz. W mitol. grec. Pandora to pierwsza kobieta stworzona na polecenie Zeusa jako swoista kara za czyn Prometeusza (zob. postawa prometejska ). Została ona obdarowana przez ojca bogów puszką, której nie wolno było otwierać. Pandora namówiła jednak swego męża do jej otwarcia; wyleciały z niej na świat zamknięte dotąd utrapienia, plagi, klęski i choroby ludzkości; Komu to otwarcie puszki Pandory przyniesie...
puszyć się/być napuszonym jak paw
‘być wyniosłym i zarozumiałym’; zwrot, przyr. (por. dumny jak paw ); Pan profesor był dumny, puszył się jak paw i nadymał w dobrej duszy. – K. Makuszyński.
Puścić
puścić coś z dymem
‘spalić’; zwrot; Przecież pan nie chce, żeby mnie starą, zabili, a dom puścili mi z dymem . – S. Bąba.
puścić kogoś kantem
‘zerwać z kimś kontakt, małżeństwo, narzeczeństwo, odejść od kogoś; oszukać, wykiwać’; zwrot, gw. warszaw.; Półanalfabetka puściła go kantem. – za J. Liberkiem.
puścić kogoś w trąbę
‘porzucić, opuścić kogoś, zerwać z kimś’; zwrot, kalka z ros., pot.; Jęz.
puścić kogoś z torbami
puścić płazem
puścić płazem
‘okazać pobłażliwość, wybaczyć komuś, nie karać kogoś za coś’; zwrot, milit. (por. coś ujdzie/uchodzi/uszło komuś płazem); Jęz.
puścić wodze fantazji
puścić wodze fantazji
‘wyobrażać sobie różne rzeczy, fantazjować, zmyślać’; zwrot, jazda konna, wodza (zwykle w l. mn.) ‘lejce, cugle’, dawn. ‘dowództwo, kierownictwo, przewodnictwo’, dlatego dziś pod wodzą ‘pod kierunkiem’; Długo nie trzeba było czekać, puścił wodze fantazji i zaczął opowiadać o swoich marzeniach i planach.
puścić/puszczać farbę
‘wygadać się, ujawnić to, co dotychczas się ukrywało’; zwrot; myślis. – farba ‘krew z rannego zwierzęcia’; Teraz również – gdy Lato odważył się puścić trochę farby – buchnął chór głosów (…). – W. Łysiak
puścić/puszczać kogoś w skarpetkach
‘swym demaskatorskim działaniem doprowadzić kogoś do ruiny finansowej, odkryć czyjeś brudne sprawy i spowodować w ten sposób jego upadek materialny; srodze, przykładnie kogoś ukarać’; zwrot, histor. współcz.; Każdy, kto ukradł złotówkę, będzie osądzony i puszczony w skarpetkach. – w ten sposób wyraził się L. Wałęsa w jednym z wywiadów telewizyjnych w 1991 r.
Pycha
‘opanowuje kogoś próżność, wyniosłość; ktoś zaczyna mieć o sobie zbyt wygórowane pojęcie’; zwrot; Chodzi też o to, aby Platformy Obywatelskiej nie poniosła pycha.
Pył
pyrrusowe zwycięstwo
pyrrusowe zwycięstwo
‘zwycięstwo pozorne, osiągnięte zbyt wysokim kosztem, niewspółmierne do poniesionych strat’; wyr. rzecz., hist. starożyt. (Pyrrus – król Epiru w Grecji zamierzał zdobyć Płw. Apeniński w wojnie przeciw Rzymowi, dlatego wyruszył na odsiecz atakowanemu przez Rzym Tarentowi. Jego zwycięstwa nad legionami rzymskimi pod Herakeją i Auskulum (III w. p.n.e.) dowiodły wprawdzie jego geniuszu wojennego, ale przyniosły mu ogromne starty w ludziach. Miał się wyrazić,że „jeszcze jedno takie zwycięstwo, a...
Pyrrusowy
‘zwycięstwo pozorne, osiągnięte zbyt wysokim kosztem, niewspółmierne do poniesionych strat’; wyr. rzecz., hist. starożyt. (Pyrrus – król Epiru w Grecji zamierzał zdobyć Płw. Apeniński w wojnie przeciw Rzymowi, dlatego wyruszył na odsiecz atakowanemu przez Rzym Tarentowi. Jego zwycięstwa nad legionami rzymskimi pod Herakeją i Auskulum (III w. p.n.e.) dowiodły wprawdzie jego geniuszu wojennego, ale przyniosły mu ogromne starty w ludziach. Miał się wyrazić,że „jeszcze jedno takie zwycięstwo, a...
Pysk
usunąć kogoś skądś bez wahania; zwolnić kogoś natychmiast, nagle, niespodziewanie; wyrzucić kogoś brutalnie’; zwrot, pot.; Znaleźliśmy salomonowe wyjście: mianować Wojciechowskiego na wszystkie wymienione funkcje, a następnie wywalić na zbity pysk. – „Gazeta Polska”.
Pytanie
pytyjska odpowiedź
‘odpowiedź, wypowiedź dwuznaczna, niezrozumiała, niejasna, zagmatwana, zagadkowa, zwłaszcza odnosząca się do przyszłości’; wyr.rzecz., mitol.; Pytia to kapłanka w świątyni Apollina w Delfach, która przepowiadała przyszłość. W boskiej ekstazie, w odpowiedzi na pytania błagalników, wyrzucała z siebie słowa bez związku, z których kapłan układał heksametrem wyrocznie, zwykle dość trudne do zrozumienia lub dwuznaczne;