pomroczność jasna
‘chwilowa utrata poczytalności’, wyr. rzecz., iron., medyc., hist. współcz.; diagnoza postawiona przez lekarzy synowi jednego z polityków, kiedy ten spowodował wypadek; Nawet nie wiadomo, jak skomentować taką niedorzeczność (…) – można jedynie przypuszczać, że autora tych słów dopadła chwilowa „pomroczność jasna”. – „Angora”.
Pomsta
Pomyje
Pomysł
‘mieć bardzo dużo pomysłów’; zwrot; Jak przystało na zebrę to postać dość „kopnięta” – ma tysiąc pomysłów na minutę, które niestety wpędzają ją i jej przyjaciół w poważne tarapaty
pomysł na życie
‘koncepcja na to, co się chce w życiu robić; plany, marzenia, które chce się realizować’; wyr. rzecz.; Musiałem się zastanowić, co będzie mnie kręciło za parę lat. Uznałem, że to fotografia. Taki mam pomysł na życie – opowiada Szczęsny. – „Nowy Dzień”.
ponieść surową/srogą karę
‘zostać dotkliwie ukaranym’; zwrot, prawn.; Zawinili konkretni ludzie i poniosą za to surową karę. – „Fakt”.
poniżej krytyki
‘coś jest jednoznacznie negatywne, bezwartościowe’; wyr. określ., public.; To, co wyprawia ten rząd jest poniżej krytyki, brakuje już słów. – „Wprost”.
ponosi kogoś pycha
‘opanowuje kogoś próżność, wyniosłość; ktoś zaczyna mieć o sobie zbyt wygórowane pojęcie’; zwrot; Chodzi też o to, aby Platformy Obywatelskiej nie poniosła pycha.
ponury żart
‘coś przykrego, niemiłego, wcale nieśmiesznego’; wyr. rzecz.; Wydaje się, że to jakiś ponury żart . – „Angora”.
Popalić
‘zmuszać kogoś do dużego wysiłku, mocno komuś dokuczać, dopiec komuś, gnębić kogoś’; zwrot.
Popis
Poprzeczka
‘zwiększać wymagania, utrudnić coś komuś’; zwrot, sport.; Dzieło architekta o takich dokonaniach podniesie poprzeczkę innym projektantom (…).
poprzewracało się komuś w głowie
‘ktoś stał się zarozumiały, nabrał wysokiego mniemania o sobie’; zwrot; Prawda jest taka, że poprzewracało się wam w głowach. – „Fakt”; Tylko nam się w głowie poprzewracało/i chcemy wymyślać dzisiaj bez wczoraj/nowe bez starego – J. Twardowski.
Populizm
‘głoszenie, lansowanie czegoś za pomocą haseł łatwo trafiających do przekonania ludzi, sloganów chwytliwych, zgodnych z oczekiwaniami większości w celu zyskania poparcia społeczeństwa i osiągnięcia przez to określonych wpływów, władzy’; wyr. rzecz., public., zapoż. z łac. populus ‘lud’; Akcja Faktu nie miała nic wspólnego z polowaniem na sensację, czy – tym bardziej – tanim populizmem. – „Fakt”.
porachować komuś kości
‘pobić kogoś dotkliwie’; zwrot; Tylko tutaj przyjdź, porachuję tobie wszystkie kości. – zasłyszane.
porastać/porosnąć/obrastać/obrosnąć w piórka/pierze
‘stawać się zamożnym,bogacić się, zdobyć majątek, osiągnąć dobrobyt’; stawać się ważnym, umacniać swoją pozycję; zwrot;
Porażka
‘z góry przeznaczony na niepowodzenie, klęskę, przegraną’; wyr. określ.; Platoniczne miłości istnieją może w książkach i filmach, ale w życiu są skazane raczej na porażkę. – „Angora”.
Porąbany
‘o kimś zwariowanym, szalonym’; wyr. określ.; Faktem jest, że ten porąbany ma przerąbane (…). – „Angora”.
Porozumienie
Porubstwo
Poruszyć
poruszyć niebo i ziemię
poruszyć/poruszać niebo i ziemię
poruszyć/poruszać niebo i ziemię
‘usilnie o coś walczyć, zabiegać, wykorzystując wszelkie możliwe środki; użyć wszelkich środków do osiągnięcia czegoś’; zwrot,bibl. (AG2, 6: „Bo tak mówi Pan Zastępów: «Jeszcze raz, [będzie to] jedna chwila, a Ja poruszę niebiosa i ziemię, morze i ląd»”; Hbr 12, 26: „Głos Jego wstrząsnął wówczas ziemią, a teraz obiecuje, mówiąc: «Jeszcze raz wstrząsnę nie tylko ziemią, ale i niebem»”.); Jęz.; Ojciec poruszył już niebo i ziemię, szukają jej wszyscy znajomi (…). – „Fakt”; Przez dwa kolejne...
porywać się z motyką na słońce
porywać się/porwać się/rzucać się/rzucić się z motyką na słońce
‘podejmować się zadań niemożliwych do wykonania, chcieć dokonać rzeczy niemożliwych’; zwrot;
Porządek
‘zachowywać się właściwie, zgodnie z obowiązującymi zasadami’; zwrot; On był naprawdę w porządku. – „Victor G”.
Posadka
‘korzystne, opłacalne, dochodowe stanowisko, niewymagające od zajmującego je zbyt dużego wysiłku’; wyr. rzecz.; Liczył na ciepłą posadkę w Pałacu Prezydenckim, a tu nici.
Posłuszeństwo
‘bezwzględne poddanie się czyjejś woli, bezwarunkowa zgodność, nieograniczona niczym uległość’; wyr. rzecz.; Bo nie o jakieś ślepe i bezmyślne posłuszeństwo nam chodzi.
Posprzątać
‘uporządkować coś, doprowadzić do końca, zamknąć coś; coś jest uporządkowane, doprowadzone do końca’; zwrot; (…) postanowili podać ją na tacy, aby oni za Niemców posprzątali (…). – „Gazeta Prawna”.
posprzątać coś/coś jest posprzątane
‘uporządkować coś, doprowadzić do końca, zamknąć coś; coś jest uporządkowane, doprowadzone do końca’; zwrot; (…) postanowili podać ją na tacy, aby oni za Niemców posprzątali (…). – „Gazeta Prawna”.
post factum
‘po fakcie, po wydarzeniu’; wyr. określ., zapoż. z łac.; Nieoficjalnie politycy PiS czasami mówią, powinno istnieć coś w rodzaju – działającej post fatum– cenzury, karzącej za zbyt wulgarne i gorszące treści, zwłaszcza w przekazach skierowanych do nieletnich. – „Newsweek”.
Post factum
‘po fakcie, po wydarzeniu’; wyr. określ., zapoż. z łac.; Nieoficjalnie politycy PiS czasami mówią, powinno istnieć coś w rodzaju – działającej post fatum– cenzury, karzącej za zbyt wulgarne i gorszące treści, zwłaszcza w przekazach skierowanych do nieletnich. – „Newsweek”.
Postać
‘ciekawa, intrygująca, niejednorodna osoba, postać’; wyr. rzecz.; A niesłusznie, bo barwna to postać. – „Wprost”.
Postawa
‘nieugięte, nieustępliwe postępowanie, niezmienne zachowanie’; wyr. rzecz.; Cenię Lecha Kaczyńskiego (…) za niezłomną postawę, odwagę, zdrowy rozsądek i zasady.
postawa prometejska
postawa prometejska
‘postawa heroiczna, buntująca się przeciwko siłom zła i potęgom krępującym wolność ducha, przeciw losowi’; wyr. rzecz. W mitol. grec. tytan Prometeusz wykradł bogom ogień i nauczył ludzi posługiwać się nim, za co został przykuty do skał Kaukazu, gdzie orzeł (albo sęp) wyszarpywał mu wiecznie odrastającą wątrobę;
Postawić
‘osiągnąć swoje zamierzenia, swój cel, dopiąć swego, zrobić coś na własny sposób’; zwrot; A mnie już nie chodziło o pieniądze. Po prostu chciałam postawić na swoim.
postawić coś na ostrzu noża
postawić kropkę nad i
‘doprowadzić coś do końca, wyjaśnić coś, rozstrzygnąć, dopowiedzieć, podsumować’; zwrot, kalka z franc.
postawić na dobrego konia
‘nie zawieść się na kimś, na kogo się liczyło, darzyć kogoś zaufaniem, wierzyć w kogoś’; zwrot, wyścigi konne; Postawiłaś na dobrego konia. – TVP 2.
postawić na swoim
postawić na swoim
‘osiągnąć swoje zamierzenia, swój cel, dopiąć swego, zrobić coś na własny sposób’; zwrot; A mnie już nie chodziło o pieniądze. Po prostu chciałam postawić na swoim.
postawić/stawiać coś na ostrzu noża
zażądać ostatecznego rozstrzygnięcia,załatwienia jakiejś sprawy; nie zgodzić się/nie godzić się na kompromisy’; zwrot; Sprawa stanęła na ostrzu noża: ktoś musiał się przyznać. – H. Snopkiewicz; Radek nie ugiął się, postawił sprawę na ostrzu noża (…). – „Angora”.
postawić/stawiać kogoś na piedestał/na piedestale
‘wywyższyć, wywyższać kogoś’; zwrot; piedestał – przestarz. z franc. ‘postument, cokół, podstawa pomnika’, kult. mater.; O stawianiu górników na piedestał za Gierka pisały wszystkie gazety. – TVN.
postawić/stawiać kogoś pod pręgierzem
‘obwinić, oskarżyć kogoś publicznie,oddać pod sąd opinii publicznej’; zwrot, stp. kary, pręgierz ‘w średniowiecznych miastach: słup na rynku, przy którym wystawiano na widok publiczny przestępców i wymierzano im chłostę’; Jęz.
postawić/stawiać kogoś pod ścianą
‘spowodować, przyczyniać się do tego, że ktoś znajdzie się w bardzo trudnej sytuacji, bez możliwości wyboru’; zwrot; Postawiona pod ścianą kobieta ani nie potwierdzi, ani nie zaprzeczy. – SE; My nie chcemy być stawiani pod ścianą. – Radio Zet; Papież nie zaakceptował tych zmian, które postawiły Kościół niejako pod ścianą. – TV Puls.
postawić/stawiać kogoś w ogniu pytań
‘zasypać kogoś pytaniami’; zwrot; (…) drugoroczni postawią mnie pod tablicą/w ogniu pytań (…).