mieć za długi język
‘powiedzieć coś niepotrzebnie, wyjawić tajemnicę’; zwrot; Nelly musi jednak uważać, bo ma za długi język.
mieć zielono w głowie
‘być nieodpowiedzialnym, szalonym, ale też radosnym, wesołym’; zwrot; liter.; Zielono mam w głowie i fiołki w niej kwitną. – K. Wierzyński, „Zielono mam w głowie”.
mieć złe przeczucie
‘oczekiwać, spodziewać się nieszczęścia, czegoś złego, niepomyślnego’; zwrot;
mieć złote ręce
‘umieć wszystko świetnie zrobić, naprawić wszystko, radzić sobie z każdą robotą’; zwrot (por. złota rączka);
mieć związane ręce
nie móc swobodnie działać, być pozbawionym możliwości decydowania, działania’; zwrot; Nie mogę tego zrobić, mam związane ręce. – TVN Siedem.
mieć źle w głowie
‘mieć dziwne pomysły, być nieodpowiedzialnym, być nierozgarniętym’; zwrot; J. Liberek.
mieć żelazną wolę
‘świadomie i wytrwale dążyć do osiągnięcia czegoś’; zwrot; Pod tym względem miała wolę iście żelazną (…). – S. Bąba.
mieć życie usłane różami
mieć żyłkę do czegoś
‘mieć zdolność, skłonność do czegoś’; zwrot; Zawsze miała żyłkę do różnych prac społecznych. – „Victor G”.
mieć/dostać szmergla/świra
mieć/dostać szmergla/świra
mieć/dostać szmergla/świra
‘być, stać się niezrównoważonym psychicznie, niespełna rozumu’; zwrot, gw. lwowska; Uczyć się i tylko uczyć – przecież od tego można świra dostać. – Internet.
mieć/łapać doła
‘być w złej kondycji psychicznej, w stresie, w depresji’; zwrot; Trzy miesiące temu miała doła i uznała, że wszyscy ludzie, których zna, są zupełnie do niczego. – „13”; Jasne, łapię doła, ale staram się szybko otrząsnąć, nabrać do tego dystansu, wyjść jak najszybciej na prostą, wyciągnąć wnioski na przyszłość. – „Cogito”.
mieć/nosić głowę w chmurach
mieć/nosić głowę w chmurach
‘marzyć o czymś, fantazjować, nie być realistą’; zwrot; Kościół nie powinien mieć głowy w chmurach, ale stąpać twardo po ziemi.; Aleksandra wyszła bardzo dobrze za mąż, może więc poświęcić się tylko szachom. Inteligentna, nie nosi głowy w chmurach. – „Angora”.
mieć/poczytywać coś komuś za złe
‘mieć do kogoś pretensje o coś, żal, obwiniać kogoś za coś; oceniać coś jako niewłaściwe, niestosowne, źle widzieć, przyjmować coś’; zwrot; (…) mówił, że pokłócił się z ojcem, który miał mu za złe, że nie schował ciągnika.
Miedziany
Miejsce
‘być podekscytowanym, niespokojnym, zdenerwowanym; kręcić’; zwrot; Bo on tu przyjeżdża zawsze wtedy, kiedy mu jest bardzo źle, kiedy już nigdzie indziej nie może znaleźć sobie miejsca.
Mielizna
‘zaprzestać działalności, zrezygnować z pierwotnych planów,zamierzeń, nie osiągnąć celu’; zwrot, przyr.
Mierzyć
mierzyć siły na zamiary
mierzyć siły na zamiary
‘brać pod uwagę cele, a nie możliwości’; zwrot, liter.; Mierz siły na zamiary,//Nie zamiar podług sił. – fragm. „Pieśni Filaretów” A. Mickiewicza.
Miesiąc
‘początkowy okres czyjegoś małżeństwa; pierwsze dni, tygodnie, pierwszy miesiąc po ślubie’; wyr. rzecz.; Miesiąc miodowy/już mają z głowy. – za J. Liberkiem; Te tygodnie były jak miesiąc miodowy – zachwyca się Eliza.
miesiąc miodowy
‘początkowy okres czyjegoś małżeństwa; pierwsze dni, tygodnie, pierwszy miesiąc po ślubie’; wyr. rzecz.; Miesiąc miodowy/już mają z głowy. – za J. Liberkiem; Te tygodnie były jak miesiąc miodowy – zachwyca się Eliza.
mieszać w głowach
‘w czyjeś myślenie, sądy, przekonania wprowadzać zamieszanie, chaos’; zwrot; Nikt dawniej nie próbował mieszać powszechnie w głowach ludzi (…). – W. Łysiak.
Mięczak
‘pogard. być człowiekiem słabym, bezwolnym; nie mieć charakteru’; zwrot, przyr.; To nie zawód dla mięczaków.
między Bogiem a prawdą
między Bogiem a prawdą
‘mówiąc obiektywnie, szczerze, mówiąc prawdę’; wyr. określ.; Gdy rozmawiasz z kolegami o jakimś wydarzeniu i do końca nie jesteś pewny, kto mówi prawdę, możesz więc powiedzieć – między Bogiem a prawdą. Czyli przyznajesz się, że sam nie umiesz rozwiązać problemu. – „Victor J”.
między młotem a kowadłem
Mięso
‘żołnierze wysyłani na pewną śmierć’; wyr. rzecz., hist.; o losie żołnierzy napoleońskich; podobne określenie znajduje się też w sztuce W. Szekspira „Henryk IV”: pokarm dla prochu.
mięso armatnie
‘żołnierze wysyłani na pewną śmierć’; wyr. rzecz., hist.; o losie żołnierzy napoleońskich; podobne określenie znajduje się też w sztuce W. Szekspira „Henryk IV”: pokarm dla prochu.
Mięta
‘odczuwać do kogoś sympatię, pociąg; być kimś zainteresowanym’; zwrot, przyr.; Harry czuje do niej miętę i przeżywa swoją pierwszą, szczenięcą i naturalnie pełną magii miłość. – „Nowy Dzień”.
Mig
‘rozejść się, zniknąć bardzo szybko, natychmiast’; zwrot; I tomik wierszy JIS (…), dzięki wspomnianej promocji, ujrzał światło dzienne i – zniknął migiem (…) . – „Moje Miasto”.
Migdał
‘nie skupiać uwagi na niczym poważnym, myśleć o błahostkach, głupstwach, nic nie robić, próżnować’; zwrot; Zamiast uważać, myślę o niebieskich migdałach. – TVN; Myśl o niebieskich migdałach, i to tak długo, jak tylko się da. – „13”; Przeważają u nas faceci, wśród których marzący o niebieskich migdałach zastępca naczelnej jest fanatycznym kibicem Wisły Kraków. – „Victor G”; Dlatego wolę być trochę dzieckiem. I marzyć o niebieskich migdałach. – „Victor G”.
mijać się/rozmijać się z prawdą
eufem. ‘kłamać, mówić nieprawdę’; zwrot; Stara prawda mówi, że zwycięzcy piszą kronikę wydarzeń, i że robią to mijając się z prawdą pokonanych. – W. Łysiak; (…) oficjalna wersja wydarzeń związanych z uprowadzeniem księdza Jerzego Popiełuszki mija się z prawdą. – „Angora”.
Milczeć
‘milczeć uporczywie, nic nie mówić, nie wyjawiać jakichś sekretów, tajemnic’; zwrot; Paryż jednak milczał jak zaklęty. – „Gazeta Prawna”.
milczeć jak grób
‘nie ujawnić sekretu, dochować tajemnicy’; zwrot; Starosta człuchowski milczy jak grób.
milczeć jak trusia
‘nic nie mówić, siedzieć cicho’; zwrot, przyr. (por. siedzieć jak trusia ); (…) Mazowiecki milczał jak trusia . – W. Łysiak.
milczeć jak zaklęty/jak głaz/jak skała/jak grób
milczeć jak zaklęty/jak głaz/jak skała/jak grób
‘milczeć uporczywie, nic nie mówić, nie wyjawiać jakichś sekretów, tajemnic’; zwrot; Paryż jednak milczał jak zaklęty. – „Gazeta Prawna”.
Milczenie
‘uporczywe milczenie; niewyjawianie żadnych tajemnic, sekretów’; wyr. rzecz.; (…) żąda hołdów i pełnego wtórowania lub przynajmniej postawy „morda w kubeł”, czyli grobowego milczenia. – W. Łysiak
milczenie jest złotem
milczenie jest złotem
‘milczenie jest lepsze od mówienia’; fraza, parafraza przysł. „Mowa jest srebrem, a milczenie zlotem”; Milczenie może i jest złotem (…), ale nie cenniejszym niż złoto srebrnikiem. – W. Łysiak
milowy krok
‘bardzo duży postęp w jakiejś dziedzinie, sprawie’; wyr. rzecz., miary, mila ‘rzymska miara długości’, dosł. ‘tysiące kroków’; ‘ok. półtora km’; też mila ang. i mila polska, która miała rozmaitą wartość w różnych czasach i okolicach; Inkwizycja stanowiła więc pod względem ustrojowym milowy krok naprzód. – W. Łysiak 1; Medycyna poczyniła milowy krok na drodze do zwycięstwa w walce z rakiem. – „Angora”.
miłosierny Samarytanin
miłosierny Samarytanin
‘człowiek litościwy, miłosierny, pielęgnujący chorych’; wyr. rzecz., bibl. (Nawiązanie do ewang. przypowieści o miłosiernym Samarytaninie , który jako jedyny zatrzymał się przy człowieku obrabowanym przez zbójców, poranionym i ledwo żywym, ulitował się nad nim, opatrzył mu rany i zaopiekował się nim. Łk 10, 30-35.); Nasz wychowawca, jak miłosierny Samarytanin, pomógł nam uwierzyć we własne siły – AG1; Po prostu chciałem komuś pomóc, byłem miłosiernym Samarytaninem. – TVN Style.
Miłość
‘namiętna, płomienna, żarliwa miłość’; wyr. rzecz.; Ich gorąca miłość wzbudziła zazdrość kolegów. – „Fakt”.
miłość bliźniego
‘chrześcijańska miłość, szacunek i życzliwość okazywana każdemu człowiekowi’; wyr. rzecz., relig.; Śmierć uczy nas prawdziwej miłości bliźniego. – J. Twardowski.
miłość jest ślepa
mimo woli
‘mimowolnie, bezwiednie, odruchowo, bez uprzedniego zamiaru, czasem także wbrew uprzedniemu zamiarowi’; wyr. określ.