krewny po kądzieli
krewny po kądzieli
‘krewny ze strony matki’; wyr. rzecz. – kądziel ‘urządzenie służące do przędzenia; było atrybutem kobiety’; wyr. oddają dawne relacje rodzinne (por. krewny po mieczu ).
krewny po mieczu
krewny po mieczu
‘krewny ze strony ojca’; wyr. rzecz. – miecz ‘broń’; ‘atrybut mężczyzny’.
Krezus
Kręcić
kręcić bicz z piasku
kręcić bicz z piasku
‘zajmować się czymś niemożliwym do zrealizowania, do wykonania’; zwrot, liter. – A. Mickiewicz, „Pani Twardowska”; Państwo, którego dyplomaci nie znają języków (…) – nie urodzi prawdziwych arcydzieł kręceniem bicza z piasku (…). – W. Łysiak
kręcić na kogoś bicz/bat
‘działać przeciw komuś, robić coś niekorzystnego dla kogoś’; zwrot; Premier kręci bat na przedsiębiorców. – TVN.
kręcić na siebie bicz/bat
‘robić coś, co sprowadzi na nas kłopoty, nieprzyjemności’; zwrot powstały z obserwacji ludzkich działań.
kręcić nosem na coś
‘grymasić, okazywać niezadowolenie’; zwrot; (…) Czy naprawdę jesteśmy ślepi na starania naszych rodziców? Zamiast docenić ich trud, troskę o nas, stroimy fochy, kręcimy nosem. – „Victor G”;
Kręgosłup
kręgosłup moralny
‘normy moralne, którymi kieruje się jakaś osoba’; wyr. rzecz.; Ale tu trzeba odwagi i kręgosłupa moralnego. – Internet.
Kręty
Kroczek
krok w krok
‘w niewielkiej odległości za kimś’; wyr. określ.; J ak się później okazało w śledztwie, szedł za nią krok w krok. – TVN.
krokodyle łzy
‘nieszczery, obłudny płacz, udawane, fałszywe współczucie’; wyr.rzecz., starożyt. Już u starożytnych Greków i Rzymian używano tego wyrazu, mówiąc o ludziach współczujących nieszczęściu tych, którym sami to nieszczęście zgotowali; wywodzi się z dawnego przesądu, że przed zjedzeniem ofiary krokodylowi ciekną łzy;
Kropka
kropla w morzu (potrzeb)
‘mała ilość czegoś, coś, czego jest stanowczo za mało w stosunku do potrzeb’; wyr. rzecz., przyr.; To w świetle roszczeń pozwanego kropla w morzu. – TVN; Ośrodek terapeutyczny w Gdańsku to i tak kropla w morzu potrzeb. – Radio Zet.
kropla w morzu potrzeb
Król
król jest nagi
‘obnażenie kłamstwa, oszustwa, powiedzenie prawdy, którą wszyscy znają, ale nie chcą wypowiedzieć głośno’; fraza, liter. W baśni H. Ch. Andersena, „Nowe szaty cesarza” dwóch oszustów zaoferowało królowi niewidzialne szaty. Gdy kroczył w nieistniejącym odzieniu, ludzie podziwiali go, bojąc się powiedzieć prawdę. Dopiero małe dziecko zawołało: „Przecież on jest nagi”; (…) wiele osób wstydzi się powiedzieć, że król jest nagi. – W. Łysiak
królik doświadczalny
‘człowiek, na którym robi się doświadczenia medyczne’; ‘ktoś, na kim się eksperymentuje, coś sprawdza’; wyr. rzecz., nauka; Jest, jak się okazuje, królikiem doświadczalnym. – Radio Zet.
Kruczek
kruczek prawny
kruczek prawny
‘wybieg, wykręt prawniczy, wykorzystanie jakiejś zawiłości prawnej’; wyr. rzecz., prawn.; dawn. kruczek zapoż. z niem. oznaczał hak, co przejęto też do jęz. pol., gdzie posłużył do nazwania jakiejś zawiłości prawnej, nad którą trzeba się głowić; Sędzia wynalazł kruczek prawny, na podstawie którego przesłuchanie w obecności adwokata było niezmiernie krótkie (…) – „Gazeta Prawna”.
Kruk
kruszyć kopie
‘usilnie zabiegać, walczyć, starać się o coś, spierać się o coś’; zwrot, obycz. rycer., kopia – ‘broń drzewcowa, kłująca jazdy rycerskiej’. Podczas turniejów, albo bitew zdarzało się, że je łamano, czyli kruszono; Idzie bowiem o to, w jakiej sprawie (…) kruszymy kopie przy negocjacyjnym stole. – „Polityka”.
kryć/chować coś pod korcem
‘ukrywać coś, zataić, trzymać w tajemnicy’; zwrot, bibl. (Mt 5, 15: „Nie zapala się też światła i nie stawia pod korcem, ale na świeczniku, aby świeciło wszystkim, którzy są w domu.”); Internet
Kryska
kryształowy charakter
‘osoba nieposzlakowana, chodząca doskonałość, dobra’; wyr. rzecz.;
Krytyka
Krzak
Krzyk
krzykliwe kolory
‘intensywne, jaskrawe kolory’; wyr. rzecz.; Twój ulubiony kolor to czarny – bo nie lubisz krzykliwych kolorów. – „Victor J”.
krzywa rośnie
‘poprawiają się wyniki ekonomiczne państwa, co widać na wykresach’; zwrot, ekon.; Od jakiegoś czasu wyniki makroekonomiczne wyraźnie się poprawiły, widać, że krzywa rośnie. – Radiowa Trójka.
krzywo patrzeć na kogoś
‘traktować kogoś nieprzychylnie, nieżyczliwie, niechętnie; nie aprobować kogoś’; zwrot.
Krzywy
Krzyżowy
krzyżowy ogień pytań
‘szereg pytań szybko następujących po sobie, zadawanych dla wydobycia od kogoś zeznań i dla ich kontroli przez porównywanie odpowiedzi’; wyr. rzecz., wojsk.; krzyżowy ogień – ostrzał celu prowadzony jednocześnie z różnych stron; Prokurator i obrona miałyby wówczas prawo stosować wobec świadka – oskarżonego metodę krzyżowego ognia pytań. – „Gazeta Prawna”.
Krzyżyk
Książę
książę z bajki
książę z bajki
‘wymarzony przez kobietę ideał mężczyzny’; wyr. rzecz., liter.; Czekam chyba na księcia z bajki, ale takiego nie znajdę. – „Cogito”.