‘komuś jest smutno, trudno mu się w danej sytuacji śmiać’; zwrot; Miało być wesoło, a Sylwii wcale nie było do śmiechu. – „Victor J”.
‘ktoś gada bez przerwy, bez umiaru’; zwrot; Milczek, któremu nie zamykają się usta.
‘ktoś znajduje się w trudnej sytuacji, jest w niebezpieczeństwie, zagrożony, osaczony’; ‘komuś się bardzo śpieszy’; zwrot; Niektórym posłom pali się grunt pod nogami. – TVN; (...) ziemia pali się pod nogami/czuję swąd. – T. Karpowicz.
‘ktoś nie jest zamożny, komuś nie powodzi się zbyt dobrze’; zwrot; Od czasu rozwodu rodziców mieszkały z mamą same i nie przelewało się im. – „Cogito”.
‘ktoś stracił pewność siebie, spokorniał, zmiękł’; zwrot, gw. warszaw.
‘ktoś ma wygląd, minę człowieka nieuczciwego, sprawia wrażenie złego człowieka, ktoś zamiast zaufania budzi obawę, strach’; zwrot; (…) jemu już teraz źle z oczu patrzy . – Internet; Jeśli spotkasz dzikie zwierzę albo człowieka, któremu źle z oczu patrzy, udawaj, że są niewidzialni. – „Nowy Dzień”.
‘sytuacja sprzyjająca kłótniom, sporom, zatargom’; wyr. rzecz.; Będziesz dziś jak ognia unikał konfliktowych sytuacji.
‘ironicznie o czymś bezsensownym, nieudanym, absurdalnym, o czyichś wygórowanych ambicjach’; wyr. określ.; Zrobiłaś coś bezsen-sownego, nieprzemyślanego! Nie zdziw się zatem, jak ktoś ci powie, że twój pomysł był taki, że koń by się uśmiał. – „Victor J”.
‘zdobycz przynosząca zgubę; o kimś, czymś działającym na zgubę’; wyr. rzecz., mitol. Ogromny drewniany koń z ukrytymi wewnątrz wojownikami, pozostawiony przez Greków pod Troją, którego Trojanie wprowadzili do miasta, co stało się przyczyną ich klęski; Koń trojański w guzie rakowym (tyt.) – GW; Pańska partia jest pewnego rodzaju koniem trojańskim. – TVN.
‘coś jest oczywiste i nie trzeba o tym mówić’; fraza, liter. – definicja hasła koń w „Nowych Atenach” ks. B. Chmielowskiego; W. Łysiak.
‘duża dawka lekarstwa’; wyr. rzecz.; Jeżeli lekarz kazał Twojej babci brać dużą porcję leku, to może ona powiedzieć, że dostała końską dawkę. – „Victor J”; Można powiedzieć, że takie stawki ubezpieczenia to końska dawka dla szpitali. – TVN.
‘szkodzić komuś/sobie, robić coś na cudzą/własną zgubę’; zwrot; Skorumpowani piłkarze kopią grób polskiemu futbolowi. – „Polityka”; (…) Europa jest już Eurabią – cywilizacją uległą wobec islamskiego szowinizmu, kopiącą własny grób. – „Ozon”.
‘szkodzić komuś potajemnie, intrygować, utrudniać życie’; skrócone przysł. „Kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada”; bibl. (Prz 26, 27: „Kto kopie dół – weń wpada, a kamień wraca na tego, co go toczy.”); Ktoś kopie dołki pod Juszczenką. – GW; Sarmata rzekłby: dobrze ci chłopie, pod bliźnim dołków się nie kopie.
‘umrzeć’; zwrot; eufem. związany z tabu językowym dotyczącym śmierci; Wydaje się, że on już niedługo kopnie w kalendarz. – Internet.
‘coś nie spowoduje, że ucierpi czyjś honor, czyjaś godność’; zwrot; Korona ci z głowy nie spadnie, jak sobie popracujesz. – „Victor G”.
‘wykonanie, przeprowadzenie czegoś bardzo misterne, precyzyjne, kunsztowne, dokładne w każdym szczególe’; wyr. rzecz., kult. mater.; (…) koronkowa robota Borisa Reitschustera to przedstawienie słów Putina tuż obok faktów, które im przeczą. – „Wprost”.
‘myśli nieprzyzwoite, bezwstydne, zdrożne, zazwyczaj dotyczące seksu, erotyki’; wyr. rzecz.; J ak widzę twoje czarne włosy, to mam kosmate myśli. – W. Łysiak