jakichś czy jakiś - jak piszemy?
Znaczenie : zaimek nieokreślony Zasada : obie formy są poprawne - “jakiś” odnosi się do liczby pojedynczej a “jakichś” do liczby mnogiej. jakiś jakichś Przykłady : - Jakiś chłopak do ciebie dzwonił godzinę temu. - Jakiś...
pęseta czy penseta - jak piszemy?
Znaczenie : szczypce o sprężystych ramionach służących do chwytania drobnych przedmiotów; inna nazwa - pinceta, pochodzi z języka francuskiego pincette, co oznacza małe szczypczyki pęseta, pinceta penseta Przykłady : - Aby...
hołota czy chołota - jak piszemy?
Znaczenie : 1. ludzie zachowujący się po chamsku, niekulturalnie, hałaśliwie 2. dawniej ludzie biedni Zasada : “hołota” piszemy przez “h” Pochodzenie : wyraz funkcjonował wcześniej jako “gołota” i określał biednych ludzi z niskich...
córka czy curka - jak piszemy?
Zasada : wyraz “córka” piszemy przez “ó” Podobne wyrażenia : córeczka, córuchna córka curka Przykłady : - Pani córka to bardzo zdolna dziewczyna. - Córka Joanny studiuje prawo. - Pojadę jutro z moją córką na wycieczkę rowerową.
może czy morze - jak piszemy?
Znaczenie “ może ” - jako partykuła - prawdopodobnie, przypuszczalnie, zapewne, chyba - 3 os l.p. od czasownika “móc” - mieć możliwość “ morze ” - obszar słonej wody Zasada : obie formy są poprawne i zależą od kontekstu wypowiedzi: -...
niekoniecznie czy nie koniecznie - razem czy osobno?
Znaczenie 1. niezupełnie 2. bez koniecznej potrzeby Zasada : cząstkę nie z przysłówkami w stopniu równym piszemy razem niekoniecznie nie koniecznie Przykłady : - To, że ta dziewczyna uśmiechnęła się do ciebie,...
co najmniej czy conajmniej - razem czy osobno?
Znaczenie : nie mniej niż Zasada : “co najmniej” piszemy rozdzielnie, mimo iż “przynajmniej”, “bynajmniej” piszemy razem. Cząstka “co” “nie lepi” się do następujących po niej słów. co najmniej conajmniej Przykłady : -...
Polak czy polak - jak piszemy?
Znaczenie : obywatel Polski Zasada : nazwy mieszkańców danego kraju piszemy wielką literą Polak polak Przykłady : - Ona jest Polką, a jej mąż Grekiem. - Wielu Polaków wyemigrowało do Wielkiej Brytanii. - Większość Polaków...
do zobaczenia czy dozobaczenia - razem czy osobno?
Znaczenie : zwrot używany przy pożegnaniu “do widzenia”, “wkrótce się zobaczymy” Zasada : przyimków nie łączymy z rzeczownikami, przymiotnikami - wyrażenia przyimkowe piszemy rozdzielnie do zobaczenia dozobaczenia...
niedługo czy nie długo - razem czy osobno?
Znaczenie : 1. wkrótce 2. krótko, przelotnie Zasada : partykułę “nie” z przysłówkami piszemy łącznie, analogicznie - “niebawem” niedługo nie długo Przykłady : - Dzieci już niedługo wrócą do szkoły. - Niedługo trwała ich...
nadziei czy nadzieji - jak piszemy?
Znaczenie : oczekiwanie lub możliwość spełnienia czegoś Zasada : Poprawna forma to “nadziei” w dopełniaczu (czego?), celowniku (czemu?) i miejscowniku (o czym?) Podobne wyrażenia : wiara, oczekiwanie, ufność, przeświadczenie nadziei...
historii czy histori - jak piszemy?
Zasada : Jeśli końcówka “ia” rzeczownika w mianowniku występuje po spółgłoskach t, d, r, l, k, g, ch (zazwyczaj w wyrazach zapożyczonych) to pisze się je w dopełniaczu, celowniku lub miejscowniku z końcówką “ii”. Pochodzenie : “historii” to...
póki co czy puki co - jak piszemy?
Zasada : “póki co” piszemy rozdzielnie i przez “ó”. Pochodzenie : To wyrażenie jest zapożyczeniem z języka rosyjskiego пока что [paka szto] zapis które tłumaczymy “dopóki”, ó wymienia się na “o”, więc zachowujemy oryginalną pisownię....
byłaby czy była by - razem czy osobno?
Zasada : osobowe formy czasownika zapisujemy łącznie z cząstką “by”, “byś”, “byśmy”. Pochodzenie : “byłaby” to czasownik w trybie przypuszczającym pochodzący od bezokolicznika “być”. byłaby była by Przykłady : - Gdyby nie...
zresztą czy z resztą - razem czy osobno?
Znaczenie : poza tym Zasada : “zresztą” piszemy łącznie Pochodzenie : “zresztą” to partykuła wprowadzające zdanie, które uzupełnia informacje zawarte wcześniej. Podobne wyrażenia : notabene, skądinąd, ponadto, w dodatku Uwaga :...
chaos czy haos - jak piszemy?
Znaczenie : stan bezładu Pochodzenie : “chaos” pochodzi z greki; zasada mówi, że w przypadku wyrazów obcojęzycznych zachowujemy oryginalną pisownię. Podobne wyrażenia : zamęt, zamieszanie, ferment, rozgardiasz chaos haos...
wkrótce czy w krótce - razem czy osobno?
Znaczenie : niedługo Zasada : ten przysłówek piszemy łącznie - “wkrótce” Podobne wyrażenia : niebawem, rychło, w niedalekiej przyszłości wkrótce w krótce Przykłady : - Wkrótce nadejdzie wiosna i dni będą dłuższe. -...
z kolei czy skolei - jak piszemy?
Zasada : wyrażenia przyimkowe piszemy rozdzielnie, zatem należy zapisać “z kolei” Podobne wyrażenia : następnie, pod rząd, z rzędu, potem z kolei skolei Przykłady : - Już drugi raz z kolei wygrała gema. - Wróciłam metrem,...
PR czy pijar - jak piszemy?
Zasada : poprawny zapis to PR; “pijar” to nazwa zakonnika zgromadzonego w zakonie pijarów, tak jak dominikanin, franciszkanin; Pochodzenie : “pijar” (“piar”) to fonetyczny zapis angielskiego skrótu PR (public relations) Podobne wyrażenia...
żetelne czy rzetelne - jak piszemy?
Znaczenie : zgodne z prawdą, należycie wypełniające obowiązki, Zasada : “rzetelne” piszemy przez “rz” Podobne wyrażenia : sumienne, solidne, prawdziwe, przekonujące, obiektywne, prawidłowe rzetelne żetelne Przykłady : -...
dekold czy dekolt - jak piszemy?
Znaczenie : 1. część ciała poniżej między szyją, a biustem. 2. wycięcie w bluzce lub sukience Zasada : “dekolt” zapisujemy i wymawiamy z bezdźwięczną głoską “t” zarówno w mianowniku, jak i w pozostałych przypadkach. Pochodzenie :...
po południu czy popołudniu - razem czy osobno?
Znaczenie : pora dnia, która trwa od godziny 12 (południa) Zasada : “po południu” to wyrażenie przyimkowe, które zapisujemy rozdzielnie Wyjątek : popołudnie - czas/pora dnia która występuje “po południu” i trwa “do zmierzchu”. po...
przeze mnie czy przezemnie - razem czy osobno?
Znaczenie : z mojej winy, za moją sprawą, dzięki mnie Zasada : wyrażenia przyimkowe piszemy rozdzielnie. Skoro “przez ciebie” piszemy rozdzielnie, to “przeze mnie” również. przez mnie przezemnie Przykłady : - Bardzo mi przykro....
w ogóle czy wogóle - razem czy osobno?
Znaczenie 1 : ogólnie, w zasadzie, w sumie Znaczenie 2 : wcale, ani trochę Zasada : to wyrażenie przyimkowe zawsze piszemy oddzielnie. Można zapamiętać wyrażanie: “i w ogóle i w szczególe” w ogóle wogóle Przykłady : - W...
sprzed czy z przed - jak piszemy?
Znaczenie : przyimek miejsca lub czasu Zasada : “sprzed” piszemy zawsze razem sprzed z przed Przykłady : - Nie kupiłam śmietany. Sąsiadka ostatnią sprzątnęła mi sprzed nosa. - Skąd odjazd? Sprzed domu. - Ten okaz...
drugi czy drógi - jak piszemy?
Znaczenie : drugi to liczebnik porządkowy Zasada : “drugi” piszemy przez “u” Pochodzenie : drugi pochodzi od słowa “drug”, co w językach wschodniosłowiańskich oznacza “przyjaciel”, z czasem to znaczenie zostało wyparte przez liczebnik...
za razem czy zarazem - razem czy osobno?
Zasada : “zarazem” w znaczeniu “równocześnie” piszemy łącznie Podobne wyrażenia : równocześnie, jednocześnie Uwaga : Wyrażenie “za razem” można zapisać rozdzielnie w znaczeniu “bezustannie”: Nie będę siedział z Tomkiem w ławce. Dzisiaj...
online czy on line - razem czy osobno?
Znaczenie : czynność/działalność wykonywana przez Internet Zasada : piszemy łącznie “online” lub ew. on-line Pochodzenie : wyraz pochodzi z języka angielskiego online, on-line on line Przykłady : - Rekrutacja na kurs jest...
dziewczyną czy dziewczynom - jak piszemy?
Znaczenie : 1. dziewczyną - od “dziewczyna”; Narzędnik l.p. r. żeński (z kim?) 2. dziewczynom - od “dziewczyny” - Celownik, l.mn, r. niemęskoosobowy (komu?) Zasada : oba zapisy są poprawne, zależą od kontekstu dziewczyną zależy od...
żołędź czy żołądź - jak piszemy?
Znaczenie : 1. owoc dębu (r. męski) 2. zakończenie prącia (r. żeński) 3. kolor w kartach (r. żeński) Zasada : poprawna forma w l.p. to “żołądź” ale w l.mn. przybiera formę “żołędzie”, a przymiotnik to “żołędny” lub “żołędziowy” Podobne...
nie jeden czy niejeden - razem czy osobno?
Znaczenie : “niejeden” to zaimek informujący o tym, że coś dotyczy wielu osób, rzeczy, zwierząt itp. Zasada : “niejeden” jako zaimek piszemy łącznie Podobne wyrażenia : sporo, dużo, wielu Uwaga : “nie jeden” zapisujemy rozdzielnie...
na pewno czy napewno – razem czy osobno?
Znaczenie : bez wątpienia, bez wątpliwości Zasada : wyrażenie przyimkowe zapisuje się rozdzielnie. Wyjątek : łącznie piszemy “naprawdę” Pochodzenie : wyrażenie składa się z przyimka na i dawnej formy przymiotnika w r. nijakim...
przecież czy przeciesz/przecierz - jak piszemy?
Zasada : jeśli w zakończeniach wyrazów pojawia się samogłoska przed “ż”, wówczas piszemy “ż” (-aż, -eż, -iż, - oż) Pochodzenie : przecież to partykuła lub spójnik przeciwstawny Podobne wyrażenia : wszak, wszakże, toż przecież...
ból czy bul - jak piszemy?
Znaczenie : nieprzyjemne odczucie fizyczne lub psychiczne Zasada : “ból” piszemy przez “ó” bo wymienia się na “o” - ból bo boleć Podobne wyrażenia : bolesność, dolegliwość, żal, cierpienie, rozpacz, gorycz, ból bul Przykłady...
świeży czy swierzy - jak piszemy?
Znaczenie : 1. niedawno przyrządzony, zebrany, wyprodukowany 2. nieprzerobiony (nieugotowany) 3. ożywczy, o przyjemnym zapachu 4. wyglądający młodo, zdrowo 5. wnoszący coś nowego 6. nieużywany Zasada : “świeży” piszemy przez “ż”...
kąplet czy komplet - jak piszemy?
Znaczenie : zestaw stanowiący całość Zasada : słowo “komplet” zostało zapożyczone z języka francuskiego “complet” i zapisujemy je w oryginalnej wersji. Podobne wyrażenia : zbiór, zestaw, pakiet, komplet kąplet Przykłady :...
nieładnie czy nie ładnie - razem czy osobno?
Znaczenie : brzydko, niestarannie, chamsko, niegrzecznie Zasada : “nie” z przysłówkami utworzonymi od przymiotników w stopniu równym piszemy łącznie. W tym wypadku przysłówek “nieładnie” pochodzi od przymiotnika “ładny”, który podlega...
mi czy mnie - jak piszemy?
Zasada : “mi” jest formą nieakcentowaną i stawiamy ją w środku wypowiedzi, natomiast “mnie” jest akcentowane i zaimek stawiamy na początku lub końcu wypowiedzi. Pochodzenie : formy “mnie” i “mi” to formy zaimka osobowego “ja” mi...
podczas czy pod czas - razem czy osobno?
Znaczenie : 1. Przyimek informujący o zdarzeniu które miało miejsce jednocześnie z innym, o którym wspominamy - “podczas gdy” 2. Spójnik w znaczeniu “kiedy” Zasada : “podczas” piszemy zawsze łącznie Podobne wyrażenia : przy, w czasie, w...
żaden czy rzaden - jak piszemy?
Znaczenie : 1. zaimek w zdaniach przeczących 2. niewielki, nieistotny, bez wartości 3. nikt, ani jeden Zasada : “żaden” piszemy przez “ż” żaden rzaden Przykłady : - Pobili Tomka, chociaż był w grupie znajomych. Żaden mu nie...
nieaktualne czy nie aktulane - razem czy osobno?
Znaczenie : 1. nieważny, wygasły, przeterminowany, przedawniony 2. niedzisiejszy, przestarzały, Zasada : “nie” z przymiotnikami piszemy łącznie nieaktualne nie aktualne Przykłady : - Przykro mi, ale te dokumenty są już...
rzecz czy żecz - jak piszemy?
Zasada : nie ma dla wyrazu “rzecz” reguły ortograficznej. Piszemy przez “rz” Pochodzenie : wyraz pochodzi z języka staro-cerkiewno-słowiańskiego, gdzie wyraz “rzecz” wymawiamy jak [riecz] stąd “rz” Podobne wyrażenia : przedmiot, obiekt,...
po prostu czy poprostu - razem czy osobno?
Znaczenie : 1. jako wyrażenie przysłówkowe odpowiadające na pytanie - jak?: szczerze, otwarcie 2. jako partykuła w znaczeniu “tylko”, “jedynie” Zasada : “po prostu” piszemy rozdzielnie Pochodzenie : początkowo słowo ul oznaczało dziurę,...
niedaleko czy nie daleko - razem czy osobno?
Zasada : partykułę “nie” z przysłówkami w stopniu równym piszemy łącznie Podobne wyrażenia : blisko, nieopodal, obok, tuż, przy niedaleko nie daleko Przykłady : - Niedaleko naszego domu jest park. - Niedaleko pada jabłko...
Wesołych Świąt czy wesołych świąt - małą czy dużą literą?
Zasada : jeżeli wysyłamy świąteczne życzenia z okazji świąt Bożego Narodzenia lub Wielkanocy, to zapisujemy życzenia dużą literą, gdyż wyrażenie “Wesołych Świąt” zastępuje pełną nazwę. Możemy zapisać również tak: “Wesołych Świąt Bożego...
niezbyt czy nie zbyt - razem czy osobno?
Zasada : “niezbyt” to przysłówek, który jest wyjątkiem i piszemy łącznie; zasada mówi, że partykułę “nie” z przysłówkami, które nie pochodzą od przymiotników piszemy rozdzielnie, np.: nie bardzo, nie całkiem Podobne wyrażenia: nieszczególnie,...
chciałbym czy chciał bym - razem czy osobno?
Zasada : osobowe formy czasownika zapisujemy łącznie z cząstką “by”, “byś”, “byśmy”; Pochodzenie : chcę to osobowa forma czasownika od bezokolicznika “chcieć”; chciałbym chciał bym Przykłady : - Na urodziny chciałbym dostać...
dlatego czy dla tego - razem czy osobno?
Zasada : “dlatego” jako spójnik piszemy zawsze łącznie Pochodzenie : “dlatego” to spójnik, wprowadzający wyjaśnienie w zdaniu podrzędnym okolicznikowym przyczyny Podobne wyrażenia : z tej przyczyny, z tego powodu, więc Wyjątek :...
dzieciom czy dziecią - jak piszemy?
Zasada : rzeczowniki w liczbie mnogiej w celowniku (komu? czemu?)mają końcówkę “om”. dzieciom dziecią Przykłady : - Rozdała wszystkim dzieciom kolorowe balony. - Lubię przyglądać się bawiącym dzieciom i obserwować, jak radzą...
rzadne czy żadne - jak piszemy?
Znaczenie : “żadne” - zaimek używany w zdaniach przeczących informujący o braku kogoś lub czegoś Zasada : zaimek “żaden” i jego formy w pozostałych przypadkach piszemy przez “ż” Podobne wyrażenia : nikt, ani jeden, żadne rzadne...