profil

Teksty 172
Zadania 0
Słowniki 27
Obrazy 0
Wideo 0

polecab/d
Słownik motywów literackich

Dom polski na Kresach zdemitologizowany

Kategoria: Dom

Swoistą kategorię domów polskich stanowią domy kresowe, choć trochę kojarzące się z Soplicowem. Mickiewiczowski mit o Kresach – szczęśliwym kraju lat dziecinnych – podtrzymują (oczywiście z pewnymi modyfikacjami) np. Tadeusz Konwicki w Kronice wypadków miłosnych , Czesław Miłosz w Dolinie Issy , Melchior Wańkowicz w Szczenięcych latach . Krańcowo inną niż Pan Tadeusz prawdę o polskim domu na idealizowanych tak często przez literaturę Kresach przekazuje nam Teresa Lubkiewicz-Urbanowicz w...

polecab/d
Słownik motywów literackich

Kawalerski dom

Kategoria: Dom

Mieszczańskie domy samotnych mężczyzn poznajemy w Lalce Bolesława Prusa. Stary kawaler Ignacy Rzecki mieszka w skromnych warunkach w pokoju przy sklepie, pokój dzieli z nim... pudel. Rzecki nie lubi zmian, z oporami przenosi się do nowego sklepu i lokalu. Większość życia pana Ignacego wypełnia praca, a wolny czas umila sobie Rzecki pisaniem pamiętnika, wygrywaniem starych melodii i interpretowaniem dziejów w duchu napoleońskim, a życia przyjaciela – Stacha w duchu patriotycznym. O domu...

polecab/d
Słownik motywów literackich

Dom kupiecki magicznie przemieniony

Kategoria: Dom

Oprócz realistycznych obrazów domów kupieckich i ich parodii odnajdujemy w literaturze polskiej wizję kupieckiego domu magicznie przemienionego. Autorem tej wizji jest Bruno Schulz – pisarz, który międzywojenny Drohobycz siłą swej wyobraźni przemienił w miasto „sklepów cynamonowych”. W jego magicznej prozie życie mieszczan staje się magiczne: dom kupiecki przeistacza się w labirynt o nieokreślonej liczbie pokoi, służące zamieniają się w uwodzicielskie, wręcz wyuzdane kobiety, stary kalendarz...

poleca100%
Słownik motywów literackich

Dom chłopski w krzywym zwierciadle

Kategoria: Dom

Groteskową wersję domu chłopskiego pokazał Edward Redliński w powieści Konopielka . Bohaterowie jego książki, mieszkańcy wsi Taplary, panicznie boją się zmian, postępu i obcych. Plany osuszenia bagien, które odcinają ich wieś od świata, przerażają ich, podobnie zresztą jak inne niż najbardziej tradycyjna pozycje seksualne, posyłanie dzieci do szkoły czy jedzenie z własnego talerza. Mieszkańcy Taplar to analfabeci żyjący w ciemnocie i zacofaniu, nieznający świata oraz nowoczesnych technik...

poleca100%
Słownik motywów literackich

Dom – skoncentrowany wokół matki

Kategoria: Dom

Rola matki w domu eksponowana jest zwłaszcza w literaturze współczesnej.To ona odgrywa, zarówno w mniej, jak i bardziej skromnie żyjących rodzinach,rolę centralną. Taki dom, skoncentrowany wokół matki, przedstawia np. Wiesław Myśliwski w Widnokręgu – na przedmieściach (jak wynika z opisu, choć nazwa nie pada – Sandomierza) żyje zubożała rodzina, która nie przetrwałaby, gdyby nie zapobiegliwość, zaradność, pracowitość i miłość matki. W wierszach Miłosza z cyklu Świat . Poema naiwne matka...

poleca100%
Słownik motywów literackich

Dom toksyczny

Kategoria: Dom

Toksyczną rolę matki w rodzinnym domu prezentuje Cudzoziemka Marii Kuncewiczowej. Sterująca życiem syna i córki, gardząca mężem, kapryśna i wiecznie niezadowolona Róża Żabczyńska niewątpliwie stwarza chory dom, podobnie toksyczny, choć pod innym względem, jak dom Ziembiewiczów czy Jurewiczów. W tamtych domach królowała zdrada, u Jurewiczów dodatkowo dyskryminacja inności, w domu „cudzoziemki” panuje tyrania i przesadny kult sztuki – kariera muzyczna córki, jest, zdaniem Róży, ważniejsza...

polecab/d
Słownik motywów literackich

Domy niekonwencjonalne

Kategoria: Dom

Warto chyba przypomnieć jeszcze kilka domów niekonwencjonalnych, w których życie toczy się nieco inaczej niż w tradycyjnych. Portret rodziny Młodziaków z Ferdydurke Witolda Gombrowicza jest parodią domu mieszczańskiego, rodzice – rzekomo postępowi – faktycznie niewychodzący poza stereotypy dotyczące moralności, namawiają córkę do swobody obyczajowej, a nawet poczęcia nieślubnego dziecka. Nie tolerują jednak jej rzekomego (niezaistniałego) związku z dużo starszym nauczycielem....

polecab/d
Słownik motywów literackich

Oszczędność w bogatych domach

Kategoria: Skąpiec, skąpstwo

Bardziej realistyczne obrazy oszczędnych bogaczy znajdujemy np. w powieści Tomasza Manna. Dom Buddenbrooków znany jest z rozsądnej oszczędności. Właściciele dobrze prosperującej firmy, kiedy trzeba, żyją wystawnie i na pokaz,ale bywają skąpi nawet dla najbliższych krewnych, gdy chodzi o jakąś pomoc czy np. załatwienie spraw spadkowych. By nie rozdrabniać kapitału, Buddenbrookowie rezygnują często z pomagania bliskim czy braterskiej lojalności, bezwzględnie wydziedziczają tych, którzy...

polecab/d
Słownik motywów literackich

Służąca rządząca w domu

Kategoria: Sługa

Interesującą postacią jest Adela ze Sklepów cynamonowych Brunona Schulza. Ma ona nad ojcem bohatera, a także i samym chłopcem władzę ze względu na to, że jest atrakcyjną kobietą i bardzo im się podoba. Jest w domu ucieleśnieniem erotyzmu, ale też kobiety silnej, damskich rządów – to ona nieraz upokarza ojca, przerywa fanaberie związane z hodowlą ptactwa, wielką miotłą sprząta dom, przywracając w nim porządek, ale i odzierając go z magii. Wyrzuca Księgę, która fascynuje chłopca, choć...

polecab/d
Słownik motywów literackich

Stara sługa, niania

Kategoria: Stara kobieta, starzejąca się kobieta

Postać starej niani, wiernej sługi oddanej domowi opisuje Antoni Czechow w swym dramacie Trzy siostry . Niezdolnej już do pracy starej Anfisie (ma lat około osiemdziesięciu) Natasza, bratowa Olgi, odmawia miejsca w domu, twierdząc, że nie potrzebuje w nim darmozjadów. Olga, wdzięczna staruszce za trzydziestoletnią pracę w ich domu, jest tym zbulwersowana, wie jednak, że będzie musiała ulec despotycznej, niewrażliwej bratowej. Sceny te doskonale charakteryzują obie bohaterki.

poleca33%
Słownik motywów literackich

Dom jako ojczyzna

Kategoria: Dom

Przeanalizowawszy tak różne ujęcia domu, na koniec warto zwrócić uwagę, że w literaturze polskiej utożsamiano niekiedy dom z ojczyzną. Zwłaszcza w czasie zaborów dom stawał się jej metaforą. Przywołajmy choćby bardzo znany wiersz Marii Konopnickiej Pieśń o domu zaczynający się od słów „Kochasz ty dom, rodzinny dom”. Padają w nim znamienne słowa: O, jeśli kochasz, jeśli chcesz Żyć pod tym dachem, chleb jeść zbóż, Sercem ojczystych progów strzeż, Serce w ojczystych ścianach złóż. (Maria...

poleca50%
Słownik motywów literackich

Ubogi dom w mieście

Kategoria: Dom

Oprócz bogatych domów kupców czy arystokratów mieszkających w mieście (np. arystokratyczny dom Łęckich w Lalce , w którym pieniądze wydaje się zbyt lekką ręką, a pożycza następnie od własnych służących) literatura utrwala obraz ubogich izdebek szewców, wozaków, bezrobotnych... Świat suteren poznajemy np. z obrazków i nowelek Marii Konopnickiej. W noweli Nasza szkapa z mieszkania bohaterów wynosi się podstawowe sprzęty, wyprzedaje się wszystko, a i tak brakuje pieniędzy na wyżywienie dzieci...

poleca67%
Słownik motywów literackich

Kamienica – przyjazna czy nie?

Kategoria: Kamienica

Przyjaznej na ogół lokatorom kamienicy, kamienicy-domowi Stanisław Barańczak przeciwstawia w swych wierszach betonowy blok z wielkiej płyty– architektoniczny symbol socjalizmu w Polsce. Sformułowanie poety: „cztery kąty i szpieg piąty” nawiązuje do akustyczności i bylejakości szarych bloków, a jednocześnie do cechy systemu totalitarnego, jaką jest wszechobecna inwigilacja obywateli. Motyw starej, przyjaznej kamienicy, w której mieszkają pogodni, gościnni ludzie,występuje w popularnych...

poleca34%
Słownik motywów literackich

Dom chłopski

Kategoria: Dom

Nie sposób nie wspomnieć jeszcze o domach chłopskich. Przede wszystkim w narodowej epopei Chłopi Władysława Stanisława Reymonta odnajdujemy bogaty dom Macieja Boryny, w którym, zwłaszcza z okazji świąt i świniobicia, jada się sporo mięsa, kupuje kobietom korale i chustki (a nawet nocniki! – rzecz w Lipcach niespotykaną...). W powieści pokazano też biedniejsze chaty innych gospodarzy oraz nieistniejące praktycznie domy komorników, tułających się od gospodarza do gospodarza. W domach...

poleca60%
Słownik motywów literackich

Punkt odniesienia, ojczyzna, dom

Kategoria: Itaka

Wybitny grecki poeta przestrzega jednak przed takim traktowaniem ojczyzny, miejsca urodzenia. Itaka, rozumiana jako ojczyzna czy mała ojczyzna, powinna być jedynie punktem odniesienia, a nie miejscem mającym nas obdarzyć bogactwem, w którym mamy przeżyć wszystko. Powinniśmy mieć ją wiecznie w pamięci („przez cały ten czas pamiętaj o Itace”), ale wracać do niej należy późno, gdy doświadczymy już życia: zachwycimy się „porankami lata”, „egipskimi miastami”, „handlowymi stacjami Fenicjan”,...

polecab/d
Słownik motywów literackich

Dom

Kochasz ty dom, rodzinny dom, Co w letnią noc, śród srebrnej mgły, Szumem swych lip wtórzy twym snom I ciszą swą koi twe łzy? (Maria Konopnicka, Pieśń o domu ) Ziemio moja, droższa od innych, Nie śpię, szukam wspomnień dziecinnych, Bazgrzę niezręcznie i na papierze Dom się pojawia, płoty, ganki. Bzy pachnące w majowe ranki I wśród trawnika konwalie świeże (Władysław Broniewski, Rysunek ) Dom jest sześcianem dzieciństwa Dom jest kostką wzruszenia (Zbigniew Herbert,...

poleca100%
Słownik motywów literackich

Kamienica

W porządnej kamienicy wypadki się nie trafiają. (Gabriela Zapolska, Moralność pani Dulskiej ) Dom był trzypiętrowy: miał parę żelaznych balkonów i każde piętro zbudowane w innym stylu. Za to w architekturze bramy panował tylko jeden motyw, mianowicie:wachlarz. Górna część wrót miała formę rozłożonego wachlarza, którym mogłaby się chłodzić przedpotopowa olbrzymka. (...) Prawdziwą osobliwość stanowiła sień wjazdowa, posiadająca bardzo lichą podłogę, ale za to bardzo ładne...

poleca40%
Słownik motywów literackich

Dom szlachecki w krzywym zwierciadle groteski

Kategoria: Dom

Parodią domu szlacheckiego, pozbawioną konkretu Bożej podszewki, są bardziej abstrakcyjne i groteskowe obrazy dworów w tekstach Witolda Gombrowicza. Ferdydurke czy Pornografia odsłaniają ciemne tajemnice domów ziemiańskich i puste rytuały: szlacheckie wartości rodzinne, szlachecka pobożność okazują się jedynie martwym schematem, grą „przeciwko komuś”, np. przeciw ludowi, który może zaatakować dwór: Za nim wytoczył się Hipolit i parł cielskiem naprzód, niezłomny, konsekwentny,...

poleca25%
Słownik motywów literackich

Dom mieszczański

Kategoria: Dom

Literatura, np. niemiecka, pełna jest obrazów solidnych mieszczańskich domów. To przeważnie rodzinne kamienice, należące do zamożnych kupieckich rodzin. Taka jest kamienica Buddenbrooków – bohaterów sagi Tomasza Manna, która rozkwita wraz z rodziną, a jej sprzedanie rozpoczyna epokę upadku rodu. W domu Buddenbrooków liczą się takie wartości, jak protestancka pobożność, wytężona praca i gromadzenie majątku. Są im podporządkowane chwilowe porywy namiętności (Tomasz i Tonia, chcąc zachować...

polecab/d
Słownik motywów literackich

Idealizowana

Kategoria: Matka, macierzyństwo

Bardzo częstym zabiegiem stosowanym w literaturze przy opisywaniu postaci matek jest, prócz eksponowania cierpienia tych bohaterek, idealizacja. Poeci i pisarze chętnie przedstawiają portret matki idealnej, kobiety niejako stworzonej do macierzyństwa, czułej, łagodnej, dającej poczucie bezpieczeństwa i uwielbianej przez swe dziecko, nierzadko pięknej. Taka jest np. matka Marcela – bohatera wielotomowej powieści W poszukiwaniu straconego czasu Marcela Prousta. Jej pocałunek na dobranoc to...

poleca75%
Słownik etymologiczny języka polskiego

Dom

1. ‘budynek mieszkalny’; 2. ‘mieszkanie’; 3. ‘rodzina, domownicy’; 4. ‘gospodarstwo domowe, ogół spraw domowych, rodzinnych’; 5. ‘budynek mieszkalny wraz z gospodarstwem’.

poleca36%
Słownik motywów literackich

Domy podupadłej szlachty i rodzącej się inteligencji

Kategoria: Dom

Majątek, wprawdzie już nie własny, ale administrowany, znajdziemy w Nocach i dniach Marii Dąbrowskiej: domy w Serbinowie i Krępie są ostoją polskości, szlacheckich i patriotycznych tradycji i, rzecz jasna, ostoją wartości rodzinnych. Tu się wychowuje dzieci, myśli o ich wykształceniu i przyszłości, dba o mieszkanie i gospodarstwo, pracuje, wspomaga współmałżonka i nawet jeśli śni się o innym, to tego ślubnego się nie zdradza. Dom Niechciców, dzięki Barbarze, bardzo dbającej o edukację...

poleca77%
Słownik motywów literackich

Dom, czyli dworek szlachecki

Kategoria: Dom

Skromny, ale dostatni dworek szlachecki, stojący na tle zielonych, urodzajnych pól, kwiecistych łąk i bujnych lasów – ten obraz znamy aż zanadto dobrze z polskiej literatury i filmu. Już widzimy ten obrazek: biały dworek z gankiem i białymi kolumienkami, z przodu podjazd dla powozów i grządki kwiatów, najlepiej malw. A to wszystko w sercu Polski lub jeszcze lepiej na Kresach, miejscu wręcz mitycznym, do którego powracają romantycy i współcześni pisarze. Do wyidealizowanego obrazu domu-dworu...

polecab/d
Słownik motywów literackich

Przyjaciel domu

Kategoria: Przyjaźń

Mianem przyjaciół domu, ale już nie ubogich odwiedzających czy biednych rezydentów, a równoprawnych partnerów można określić z całą pewnością żywo uczestniczącego w życiu Wołodyjowskich Zagłobę, jednego z bohaterów Trylogii Henryka Sienkiewicza, a także doktora Ranka z Domu lalki Henryka Ibsena, stałego gościa w domu Helmerów. Zagłoba najpierw towarzyszy zacnym kawalerom, takim jak Pan Michał czy Kmicic w ich biesiadach i walkach (z przewagą tych pierwszych), potem jako skuteczny swat...

poleca50%
Słownik motywów literackich

Dom jako miejsce ocalenia, ucieczki

Kategoria: Dom

W wielu tekstach dom pełni funkcję ocalającą: Kochasz ty dom, rodzinny dom, Co wpośród burz, w zwątpienia dnie, Gdy w duszę ci uderzy grom, Wspomnieniem swym ocala cię? (Maria Konopnicka, Pieśń o domu ) Umyślnie przywołują go emigranci i pozbawieni niepodległej ojczyzny. Nieprzypadkowo przywołuje go Czesław Miłosz w powojennym tomie Ocalenie (tylko dom pozostał miejscem, w którym ocalały wartości). Nie przypadkowo wraca do niego Władysław Broniewski w swoich wierszach. Dom jest...

poleca40%
Słownik motywów literackich

Tyran domowy

Kategoria: Tyran

Słowo tyran nie zawsze odnosi się do sposobu sprawowania władzy państwowej czy lokalnej. Teksty kultury przynoszą też wiele portretów tyranów domowych: mężów bądź żon, matek bądź ojców sprawujących w swych domach okrutną nieraz władzę absolutną. To oni ustanawiają panujące w swych domach prawa i domagają się bezwzględnego ich respektowania, za nieposłuszeństwo karzą niechęcią, biciem, wymówkami, a nieraz okrutnym traktowaniem dziecka bądź współmałżonka lub... wydziedziczeniem. Takim tyranem...

polecab/d
Słownik motywów literackich

Miejsce konfrontacji ze światem

Kategoria: Szkoła

Szkoła to także miejsce konfrontacji ze światem, weryfikacji swoich poglądów, kontaktów z innymi środowiskami. W szkole w Wałbrzychu konfrontuje się ze światem Marysia – bohaterka Panny Nikt Tomka Tryzny. To w klasie okazuje się,że jej prowincjonalne, szyte przez najlepszą krawcową sukienki wcale nie są ładne ani modne. To w klasie okazuje się, że Marysia jest... gorsza – bo biedniejsza, głupsza, gorzej ubrana, mniej towarzyska niż inne nastolatki. W szkole poznaje koleżanki, które...