profil

Konflikt papiestwa z cesarstwem w średniowieczu

drukuj
poleca 60% 267 głosów

Dążenia uniwersalistyczne cesarzy rzymskich doprowadziły do konfliktu z papiestwem, który nazywany jest często „sporem o inwestyturę”, a toczył się w XI i XII wieku.

W wyniku zeświecczenia Kościoła, co było m.in. skutkiem prawa władzy świeckiej do nadawania inwestytury, czyli obsadzania stanowisk kościelnych (biskupów, opatów), Kościół przeżywał kryzys (nie przestrzegano celibatu– nikolaizm, szerzyła się praktyka kupowania i sprzedawania godności kościelnych – symonia). Warunkiem przeprowadzenia reformy było uwolnienie Kościoła od zwierzchności władzy świeckiej.

Reformę Kościoła zapoczątkował papież Mikołaj II, który w 1059 roku ustalił nowy sposób wyboru papieży poprzez konklawe w gronie kardynałów. Okres najsilniejszego natężenia konfliktu pomiędzy cesarstwem a papiestwem to pontyfikat Grzegorza VII (1073-1085), w czasie którego doszło do gwałtownego sporu pomiędzy papieżem a cesarzem Henrykiem IV. Konflikt o inwestyturę zakończył się w 1122 roku, kiedy papież Kalikst II i Henryk V zawarli umowę, zwaną konkordatem wormackim. Na mocy tego aktu cesarz zrzekł się inwestytury urzędników duchownych, ale zachował prawo nadawania lenna tymże osobom.

Konkordat wormacki zakończył spór o inwestyturę, ale nie zakończył walki cesarstwa z papiestwem. Kolejni cesarze rzymscy (Fryderyk I Barbarossa, Otton IV) usiłowali podporządkować sobie papiestwo. Ich starania zakończyły się jednak niepowodzeniem. Za pontyfikatu papieża Innocentego III (1198-1216) papiestwo stanęło u szczytu potęgi.

Miniatura przedstawiająca cesarza Fryderyka I Barbarossę
Miniatura przedstawiająca cesarza Fryderyka I Barbarossę

Warto pamiętać

Za ostateczne zakończenie sporu cesarstwa z papiestwem należy uznać wydanie przez cesarza Ottona IV w 1213 roku tzw. Złotej Bulli, w której zrzekł się on wszelkiej ingerencji w wybór biskupów, oraz postanowienia synodu laterańskiego w 1215 roku, który umocnił władzę papieża w Kościele.

Pojęcia

inwestytura – ceremonia przekazania lenna wasalowi przez seniora. W wypadku osób duchownych było to nadanie osobie duchownej przez władcę świeckiego urzędu kościelnego i dóbr ziemskich z nim związanych
Dictatus papae – tezy sformułowane przez papieża Grzegorza VII w 1075 roku. Określały absolutną władzę papieża nad światem, władcami świeckimi, cesarzem i innymi władcami

Literatura

B. Zientara: Historia powszechna średniowiecza. Warszawa 1994.
R. Fischer-Wollpet: Leksykon papieży. Kraków 1990.
E.W. Wies: Fryderyk Barbarossa. Mit i rzeczywistość. Warszawa 1996.

Daty

1059 rok - Mikołaj II ustala nowy regulamin wyborów papieża
1122 rok - konkordat wormacki

Oś czasu

1253 - kanonizacja św. Stanisława
1385 - umowa polsko-litewska w Krewie

Przydatne hasło? Tak Nie