Eliza Orzeszkowa
Skrzywdzone dziecko w literaturze pozytywizmu i współczesności. Przedstaw i porównaj na wybranych przykładach.
Słownik symboli Władysława Kopalińskiego podaje, że dziecko jest symbolem początku, niewinności, niewiedzy. Jest ono niezwykle ważne dla Boga, który kocha najmłodszych, lubi z nimi przebywać. "Pozwólcie dzieciom przychodzić do mnie i nie...
Znani mi bohaterowie w literaturze XIX i XX wieku.
Proces kształtowania się bohatera wieków XIX i XX ulegał cigłym zmianom, wynikajcym z zachodzcych na wiecie przemian społecznych, ustrojowych i politycznych. Z perspektywy losów Polski okres ten był szczególny, wymagajcy wyjtkowego zaangażowania...
Justyna Orzelska.
Justyna Orzelska to jedna z głównych bohaterek Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej. Przedstawicielka zbiedniałej szlachty, rezydentka w domu swojego wuja. Kobieta niemal idealna – jedna z niewielu tego typu bohaterek w naszej literaturze – może poza...
Motyw dziecka w literaturze Pozytywizmu
Henryk Sienkiewicz „ Janko Muzykant” Bohater tytułowy to dziesięciolatek, syn ubogiej komornicy, chłopiec z brzuchem wzdętym a zapadłymi policzkami i konopną czupryną. Powszechnie uważano go za nierozgarniętego, nikt natomiast nie doceniał jego...
Napisz esej interpretacyjny legendy o Janie i Cecylii. Uwzględnij zawarte w niej drogowskazy moralne i system wartości
Tematem fragmentu powieści Elizy Orzeszkowej zatytułowanej "Nad Niemnem" jest historia założycieli rodu Bohatyrowiczów. We fragmencie swojej powieści autorka kreuje sytuacje opowiadania historii swoich przodków przez Anzelma. Justyna Orzelska...
„Każdy ma swoja jedyną melodię istnienia"- poszukiwania sensu życia wpisane w świat wybranych bohaterów literackich, a twoje refleksje o istocie egzystencji.
Ludzie od początku istnienia na Ziemi zastanawiali się nad sensem swojego bytu. "Kim jest człowiek?" i "Jaki jest sens życia ludzkiego?" – odpowiedzi na te pytania szukano w religii, filozofii, psychologii, socjologii i w literaturze. I były one...
Polskie powstania narodowe w malarstwie filmie i literaturze. Omów różne sposoby ujęcia tematu na wybranych przykładach.
Historia Polski to trudna droga Polaków do odzyskania niepodległości. Cała literatura polska od romantyzmu do Młodej Polski ukazywała dramat Polaków, którzy byli pozbawieni przez przeszło sto lat państwowości. Nawoływała ona do walki zbrojnej,...
Omów literacką realizację motywu wędrówki. Powołaj się na właściwie dobrane utwory (weź pod uwagę również inne motywy np. Szatana, Boga, domu, rodziny)
MOTYW TAŃCA Polonez - tango - walc - chocholi taniec 1. Adam Mickiewicz "Pan Tadeusz" - symbol pojednania, optymizmu, nadziei, przemijającej polski szlacheckiej. 2. Stanisław Wyspiański "Wesele" - tragiczny, monotonny, pomagający zapaść w...
Czego dowiedziałam się o sobie czytając małego księcia
Antoine de Saint-Exupery jest autorem basnowej opowiesci pt "Maly Ksiaze"-Opowiada ona o losach wrazliwego chlopca, ktory w poszukiwaniu przyjaciol wyrusza samotnie zwiedzac planety znajdujace sie w kosmosie.Podczas swych podrozy dowiaduje sie on...
Obrazy obrzędów ludowych w literaturze polskiej i ich funkcje
W swojej wypowiedzi chciałabym przedstawić obrzędy ludowe i ich funkcje w literaturze, które opisywane są w wielu dziełach polskiej literatury. Takimi obrzędami będą: obrzęd dziadów z „Dziadów cz. II ” A Mickiewicza, dwa obyczaje z...
Pytania na ustny polski 2005 z gramatyką
STAROŻYTNOŚĆ 1.Etymologiczne i realne znaczenie stałych związków frazeologicznych wywodzących się z Mitologii i z Biblii. Mitologia: ZŁOTE JABŁKO- jabłko, które było przyczyną kłótni Hery, Ateny, Afrodyty; rzucone na stół przez Eris z...
"Celem ludzkiego życia jest szczęście, któż jednak z nas wie, jak je osiągnąć" (Rousseau) – bohaterowie literatury pozytywizmu.
Celem ludzkiego życia, jak trafnie określił Rousseau, faktycznie jest szczęście. Jednakże szczęście owo jest wartością jak najbardziej relatywną. Dla jednych szczęściem może być miłość, dla innych dostatek rozrywek i zbytków, a dla jeszcze innych...
Różne obrazy przyrody w literaturze - sposób ich kreowania i funkcje w wybranych utworach.
Renesansowy antropocentryzm skupił uwagę poetów, humanistów, nie tylko na człowieku , ale też na świecie otaczającym go. Bogactwo świata akcentuje niejednokrotnie w swojej poezji Jan Kochanowski Pieśń XXV z księgi wtórej – ‘Czego chcesz od nas...
Wieś nie jest taka prosta jak by się zdawało.
Wieś istniała od zawsze. Jest to pierwsza ludzka osada, to stamtąd wywodzą się miasta. Więc oczywiście, że „Wieś nie jest taka prosta jak by się zdawało”. To na wsi istnieje rolnictwo, gotowe nas wyżywić, na wsi żyli i tworzyli poeci ludowi np.:...
Różne techniki artystyczne w prozie modernistycznej: realizm, symbolizm, impresjonizm
W okresie pozytywizmu dominował realistyczny typ twórczości. Poetyka prozy realistycznej odwoływała się do przeświadczenia o rozumnej i celowej ewolucji, o istnieniu nienaruszalnych praw w świecie natury, do której należy i człowiek. Zakładała...
Pejzaż rodzimy w "Panu Tadeuszu" i jego kontynuacje w "Nad Niemnem" i w "Przedwiośniu".
Opisy przyrody w "Panu Tadeuszu" są z reguły związane z akcją i podporządkowane są sprawom ludzkim. Wschody i zachody słońca stanowią zatem ramę dla całodziennych wypadków, uwydatniając kompozycję utworu. Stosunkom między ludźmi odpowiada stan...
Porównanie sylwetki Romualda Traugutta w noweli "Gloria Victis" E. Orzeszkowej i powieści T. Konwickiego "Kompleks polski".
Romuald Traugutt był bez wątpienia osobą wybitną i nie bez powodu pobudzał wyobraźnię zarówno współczesnych mu twórców, jak i pisarzy następnych pokoleń. Sposoby postrzegania jego osoby są jednak różne - dla jednych jest niczym mityczny wódz,...
Bohaterowie lektur szkolnych - przebrzmiałe czy wciąż aktualne wzory postaw i wartości? Omów problem charakteryzując postaci wybranych epok.
Pierwszymi książkami, które czytamy w naszym życiu są przede wszystkim bajki i baśnie. Postacie, których losy opisuje autor podzielić można na złych i dobrych, uczynnych i leniwych, pracowitych i zuchwałych. Każda baśń zawiera morał, który...
Etos romantyka i etos pozytywisty z perspektywy czytelnika naszego wieku.
Patrząc na literaturę, z perspektywy czlowieka naszego wieku, możemy z łatwością zauważyć jak olbrzymie zmiany przechodził styl życia społeczności danych epok i okresów literackich. Pod wplywem przeróżnych wydarzeń politycznych i społecznych...
Idealiści w literaturze - przykłady (notatka)
Powieść Elizy Orzeszkowej pod tytułem „Nad Niemnem” jest powieścią pozytywistyczną. W pozytywizmie powstało wiele utworów, które opisywały różnice między romantykami i pozytywistami, spojrzenie realistyczne i romantyczne na sytuacje polityczne,...
Maria Konopnicka o asymilacji Żydów - "Mendel Gdański".
Żydzi polscy. Co o kwestii asymilacji Żydów sądziła Maria Konopnicka (fragment noweli Mendel Gdański) oraz inni znani Ci polscy twórcy XIX-wieczni? W polskiej zbiorowej świadomości nie występuje dziedzina bardziej obciążona stereotypami niż...
Temat krzywdy dziecka w nowelistyce pozytywistycznej
Problematyka krzywdy dziecka jest tematem wręcz obsesyjnym w dobie pozytywizmu. Ukazana jest bieda dziecka, słabe lub żadne warunki do jego rozwoju. Nowela Bolesława Prusa "Antek" ukazuje historię młodego chłopca, który mieszka na wsi...
Obrzędy i obyczaje ludowe w literaturze - omów sposoby ich przedstawiania i funkcje w wybranych utworach
Obyczaj, to powszechnie przyjęty, umowny, utwierdzony tradycją sposób postępowania w danych okolicznościach, właściwy dla danej grupy (np. obyczaje ludowe, obyczaje kurpiowskie, obyczaje słowiańskie). Obyczaje to także zachowania danego człowieka,...
Spokój i harmonia w świecie pełnym pośpiechu - motyw arkadii w oparciu o literaturę.
Jak w naszym pełnym pośpiechu świecie znaleźć spokój i wewnętrzną harmonię? Rozważ problem odwołując się do wybranych tekstów literackich. „Ludzie spieszą się do pracy, dlatego niedbale ją wykonują; spieszą się w używaniu życia, dlatego jego...
Motyw powstania styczniowego w literaturze i malarstwie XIX w
Powstanie styczniowe z 1863 roku było najdłuższym zrywem narodowowyzwoleńczym Polaków, który swoim zasięgiem objął Królestwo Polskie, Litwę, Białoruś i część Ukrainy. Walkę zbrojną poprzedziły liczne demonstracje patriotyczne....
Rodzice i dzieci w przekazie z różnych epok literatury w konfrontacji z Twoim modelem życia rodzinnego
Rodzina w ujęciu socjologicznym jest podstawową grupą pierwotną złożoną z małżonków i dzieci oraz ogółu krewnych każdego z małżonków. Istotą rodziny są dwa rodzaje więzi społecznych: małżeńska i rodzicielska. Jest to grupa, która odgrywa...
Gloria Victis - opracowanie
"Gloria victis" Elizy Orzeszkowej jest utworem patriotycznym. Drzewa i kwiaty opowiadają wiatrowi epizod z powstania styczniowego - są świadkami historii. Do miasteczka na Polesiu przybył Marian Tarłowski z siostrą Anielą, by uczyć w...
Różne oblicza heroizmu. Na podstawie podanych fragmentów "Nad Niemnem" E. Orzeszkowej wyjaśnij symbolikę dwóch mogił.
Powieść E. Orzeszkowej pt. Nad Niemnem pierwotnie miała mieć tytuł Mezalians. Tytuł trafny do utworu bowiem osią fabularna jest historia miłości ludzi pochodzących z rożnych klas społecznych. Autorka jednak przypisała dziele inny...
Pozytywizm - do matury ustnej
1. Charakterystyka epoki a)nazwa Nazwa pochodzi od tytułu czołowego dzieła, zawierającego program epoki- Augusta Comte'a Wykłady filozofii pozytywnej. Słowo "pozytywny" oznaczało w XIX w. realny praktyczny, pożyteczny. Tym samym symbolizowało...
Pozytywizm - ogólna charakterystyka.
Pozytywizm to nazwa epoki historyczno - literackiej występującej jedynie w kulturze polskiej (na zachodzie realizm, naturalizm). Pozytywizm to formacja kulturowa stworzona przez absolwentów Szkoły Głównej Warszawskiej, którzy ukończyli ją w latach...
Idealiści w literaturze - notatka
Powieść Elizy Orzeszkowej pod tytułem „Nad Niemnem” jest powieścią pozytywistyczną. W pozytywizmie powstało wiele utworów, które opisywały różnice między romantykami i pozytywistami, spojrzenie realistyczne i romantyczne na sytuacje polityczne,...
Praca jest dobrodziejstwem. Praca jest błogosławieństwem. Praca jest ratunkiem. Słowa A. Watta uczyń mottem rozważań na temat pracy i sposobu pisania o niej w literaturze dwóch wybranych epok.
Praca jest pożytkiem człowieka. Poprzez pracę możemy się spełnić społecznie i moralnie. Praca niekiedy też staje się ucieczką przed samotnością i pustką. Daje człowiekowi bardzo wiele pozytywów. Ludzie pracują, ponieważ za pracę otrzymują...
Obraz życia dzieci wiejskich w XIX wieku - na podstawie "Dobrej pani", "Janka Muzykanta" i "Antka".
Wiek XIX dla większości Polaków, mieszkających w kraju podzielonym pomiędzy trzech zaborców, był niezwykle ciężki. Liczne powstania i restrykcyjna polityka Rosji, Prus i Austrii przyczyniały się do stopniowego upadku gospodarki, co szczególnie...
Dworek szlachecki i jego mieszkańcy w literaturze - matura
Dwór polski W literaturze polskiej dwór, dworek jako miejsce rozgrywania się wydarzeń, stały element rzeczywistości kształtującej charakter i życie bohaterów występuje bardzo często. Dwór to inaczej budowla podmiejska, najczęściej drewniana...
Benedykt Korczyński i Witold Korczyński, dwa pokolenia polskich pozytywistów.
W powieści Elizy Orzeszkowej spotykamy dwa pokolenia polskich pozytywistów. Przedstawicielem starego pokolenia jest Benedykt Korczyński, właściciel majątku, który podczas powstania styczniowego stracił brata Andrzeja. Benedykt pamięta czasy sprzed...
Dlaczego warto wracać do tych samych książek?
Trzeba wracać do tych samych książek – co do tego nie ma wątpliwości. Należy się tylko zastanowić, dlaczego jest to tak istotne. Celem tej pracy jest przedstawienie pozytywnych aspektów powrotu do literatury. Słowo „wracać” zawarte w temacie...
Literackie portrety rodzin. Przedstaw na wybranych przykładach.
Rodzina stanowiła i stanowi podstawową komórkę, na której opiera się całe społeczeństwo dlatego też twórcy literatury praktycznie każdej z epok wykorzystywali ten właśnie motyw. Współczesna definicja rodziny według M. Jurczaka brzmi: "Rodzina...
Na podstawie fragmentów powieści Elizy Orzeszkowej „Nad Niemnem” napisz, jakie wartości przekazuje Jan Justynie, oprowadzając ją po mogiłach. Zwróć uwagę na uczucia przeżywane przez tę parę bohaterów.
Niegdyś budowanie mogił było wyrazem pamięci i szacunku w stosunku do zmarłych. Nieistotne było to, czy grobem był mały kurhan, niewielki stożek kamieni, czy ogromny grobowiec, ponieważ świadczy on o pragnieniu aby pamięć o zmarłych, ich...
Różne sposoby kreowania opisów przyrody w literaturze. Scharakteryzuj je na przykładach wybranych powieści.
Przyroda zawsze fascynował artystów swoim pięknem. Malowanie piórem, umożliwia nam podziwianie miejsc i zjawisk, których inaczej być może nigdy nie ujrzelibyśmy. Słowo odzyskuje w nich swą moc stwarzania i otwiera przed naszymi oczyma świat...
Motyw pracy w literaturze (pozytywizm)
Już od wieków praca była źródłem utrzymania, pewnego rodzaju spełnieniem i dobrodziejstwem. To dzięki ciężkiej pracy ludzie dochodzili do fortuny, dorabiali się majątków, budowali fabryki. Jednak niektórzy pomimo swej ciężkiej, mozolnej pracy nie...
Kobieta w pozytywizmie i romantyzmie
Wstęp Kobieta - najdoskonalsze stworzenie, wyjęta z boku Adama, obdarzona urodą, wdziękiem osobistym, inteligentna, wrażliwa, jednym słowem - istota prawie idealna... Od niepamiętnych czasów kobiety towarzyszą mężczyznom w codziennej...
"Nad Niemnem" małżeństwo Emilii i Benedykta Korczyńskich.
Małżeństwo Emilii i Benedykta Korczyńskich – poddaj szczegółowej analizie przyczyny nieporozumień w dojrzałym okresie istnienia tego związku. Powieść Elizy Orzeszkowej pt. „Nad Niemnem”, to niezwykłe dzieło literatury pozytywistycznej, w którym...
Motyw wsi
Przeglądając słowniki, encyklopedie, leksykony odnaleźć możemy bardzo proste definicje wsi. Na przykład Encyklopedia PWN, że wieś to osada zamieszkała głownie przez ludność, której większość trudni się pracą na roli, co stanowi podstawę ich...
Dwa ujęcia motywu pracy. Porównaj fragmenty. Zwróć uwagę na przedstawienie postaci.
Praca jest pojęciem względnym, każdy inaczej postrzega obraz pracy. Dla jednych jest symbolem spełnienia dającą satysfakcję, dla innych jest tylko potrzebne by przetrwać, nie daje poczucia spełnienia. W każdej epoce dostrzegamy inne spojrzenie na...
Polskie powstania narodowe w malarstwie, filmie i literaturze. Omów różne sposoby ujęcia tematu na wybranych przykładach.
Historia Polski to trudna droga Polaków do odzyskania niepodległości. Cała literatura polska od romantyzmu do Młodej Polski ukazywała dramat Polaków, którzy byli pozbawieni przez przeszło sto lat państwowości. Nawoływała ona do walki zbrojnej,...
Pozytywizm
europa1822-1895 polska1862-1910 agnoscyzm- pog filozof kwestinujacy mozliwosc calkowitego lub nawet czesciowego poznania obiektywnej rzeczywistości hedonizm- doktryna zakladajaca ze dobrem najwiekszym jest przyjemnos utylitaryzm- pog wd ktorego...
Hasła programowe pozytywizmu i ich odbicie w literaturze.
Pozytywizm jest to okres w dziejach literatury polskiej, uformowany po roku 1863, czyli po upadku powstania styczniowego, zakończony około roku 1890. Nazwa okresu zaczerpnięta została od nazwy kierunku filozoficznego, którego podstawy sformułował...
Obraz dziecka w polskiej nowelistyce pozytywistycznej.
W epoce pozytywizmu powstało najwięcej nowel wywodzących się z ducha utylitaryzmu. Przedstawiano w nich problemy, losy dzieci i ich punkt widzenia na cały zewnętrzny świat. Ukazywany był obraz dziecka cierpiącego, wyzyskiwanego, pozostawionego na...
Pozytywizm - infomacje o epoce.
Teorie filozoficzne uczonych zachodnioeuropejskich. John Stuart Mill - przedstawiciel empiryzmu, Herbert Spencer - twórca filozofii ewolucjonizmu - twierdził, że rozwojowi podlega cały wszechświat a przemiany dokonują się stale i stopniowo....
Eliza Orzeszkowa
Eliza Orzeszkowa (z Pawłowskich Nahorska) urodziła się 6 czerwca 1841 roku. Niemal całe jej życie upłynęło na Grodzieńszczyźnie. Tu urodziła się (we dworze w Miłkowszczyźnie ok. 40 km od Grodna) i tu wychowywała do 10 roku życia, tu był grób jej...