profil

Różne ujęcia wsi w wybranych utworach literatury renesansowej.

poleca 85% 119 głosów

Treść Grafika
Filmy
Komentarze
Mikołaj Rej

Piękne , zielone łąki i pola ciągnące się w nieskończoność na tle lazurowego nieba.
Promienie słońca zaglądają leniwie przez szpary w okiennicach ...
W oddali słychać śpiew koguta...
Ciepły poranek ; przy stole krząta się ubrana w kraciasty fartuch gospodyni, zaraz pójdzie wydoić krowy i rozsypać kurom ziarno,
na stole zostawia swojej piątce dzieci ogromny bochen chleba i własnoręcznie ubite masło.
W powietrzu unosi się woń świeżo upieczonego ciasta , zbliża się pora podwieczorku , cała rodzina zbiera się w kuchni , aby skosztować wypieków mamusi...
Słychać donośny śmiech - to tatuś rozbawiony wraca z dziećmi z udanego połowu w pobliskiej rzeczce. Wchodzą do domu , czeka na nich uśmiechnięta mamusia...
Powoli zapada zmierzch - czas przyprowadzić krowy z pastwiska , kozy zagonić do zagrody. Za chwilę wszyscy zbiorą się przy wielkim stole w kuchni i zasiądą do kolacji.
Piękny, sielankowy obrazek, jednak za piękny , aby mógł być prawdziwy.
Takie nierealne wyobrażenie o wsi miał Kochanowski, dowiadujemy się o tym z "Pieśni świętojańskiej o sobótce".
Poeta twierdzi , że życie wieśniaków wolne jest od wszelkich problemów , kłopotów i stresów. Porównuje ich żywot do żeglarzy i dworzan.
Uważa , że marynarze cały czas żyją w obawie przed sztormem, burzą, czyha na nich śmierć, a dworzanie mają bardzo ciężkie życie - muszą dbać o opinię, nie wdawać się w intrygi. Więc życie chłopów na tle tamtych wydaje się być banałem.
Również Rej w ,,Żywocie człowieka poczciwego" ukazuje wieś jako coś wspaniałego. Autor kreuje postać szlachcica-ziemianina, który jest w pełni zadowolony ze swojego gospodarstwa, czerpie radość z pracy i plonów jakie ona mu daje. Jest dobry dla swoich poddanych , kieruje się zasadami cnót. Jego życie podzielone jest według por roku :
 Wiosna- dzieciństwo
 Lato - młodość
 Jesień- dojrzewanie
 Zima- starość.


Wszystko następuje po sobie w dokładnym porządku. W młodości idzie do wojska , aby nauczyć się gospodarności i umiaru, nabyte umiejętności wykorzystuje w późniejszych latach. Żyje zgodnie z duchem katolickim , ma szczęśliwą rodzinę.
Zupełnym przeciwieństwem tej sytuacji jest ,,Krótka rozprawa między trzema osobami , panem , wójtem a plebanem"- jest to satyra świetnie ukazująca ówczesną Polskę .
Wójt mówi : ,,Ksiądz pana wini, pan księdza, a nam prostym zewsząd nędza".
Myślę ,że to zdanie jest podsumowaniem położenia chłopów. Byli oni poniżani, uciskani i nieludzko traktowani. Nie posiadali żadnych praw, za to same obowiązki. Owoce swojej ciężkiej pracy musieli w większości oddawać panu, nie mieli wpływu na swój los. Ich życie składało się głównie z ciężkiej pracy, mimo że w pieśni Kochanowskiego, wygląda to tak jakby wszystko robiło się tam samo : " Jemu sady obradzają,
Jemu pszczoły miód dawają(...)"
W rzeczywistości kosztowało to wieśniaków wiele trudu i mozolnej pracy.
Świetnie ujął to Szymon Szymonowic w "Żeńcach".
Jest to sielanka , która ma formę dialogu między dwiema chłopkami i starostą. Gdy pilnujący nie słyszy kobiety ubolewają nad swoim ciężkim losem. Mówią, że są bite i poniżane, jednak nawet między sobą wolą nie narzekać na starostę w obawie przed karą:
" Szczęście twoje ,że odszedł starosta na stronę,
Wzięłabyś była pewnie na boty czerwone(...)"
Autor wydobywa na światło dzienne strach i przerażenie chłopów , którzy czują się wykorzystywani , ale nie potrafią się temu przeciwstawić. Wynika to z ciemnoty sfer wiejskich. Jedynym miejscem gdzie mogliby się czegoś nauczyć był kościół, ale kazania odprawiane po łacinie nie mogły nic wnieść w ich życie.
Bali się szlachty, panów, księży, a oni wykorzystywali to , żerując na ich strachu, który zmuszał do wykonywania najcięższych prac.
Patrząc na cztery omówione wyżej utwory, można znaleźć wyraźne różnice w spojrzeniach na piętnastowieczną wieś , jest ona ukazana :
 w pastelowych barwach - taką jaką dostrzegał , lub chciał dostrzegać Kochanowski
 i w szaroburych , taką jaką była naprawdę , co pokazali Rej i Szymonowic.
Podobno wszystko się zmienia, ale wystarczy zapytać o obecną sytuację chłopów, aby otrzymać odpowiedź po części pokrywającą się z obrazami ukazanymi w "Żeńcach" czy "Krótkiej rozprawie".
Na pewno teraz chłop posiada wolność, ziemię, pełne uprawnienia...
Tylko dlaczego tylko co 144 studiujący pochodzi ze wsi? Czy nie świadczy to o różnicy "klas"?
Współczesny chłop ma tak samo dużo pracy jak piętnastowieczny. Nie pomogą tu nic traktory czy ciągniki. Wieśniacy traktowani są cały czas z pogardą, lekceważeniem, nikt nie stara się ułatwić im pracy.
Większość ludzi mieszkających w miastach patrzy na nich nie jak na ludzi , tylko jak na maszyny do produkcji mleka, mąki...
"Nań przychodzi z owiec wełna
I zagroda jagniąt pełna (...)"
Może to świadczyć tylko o niedojrzałości Polaków jak narodu , nieumiejętności docenienia cudzej pracy. Większość z nas nastawiona jest do świata konsumpcyjnie - tylko bierzemy a nie dajemy nic od siebie.

Podoba się? Tak Nie

Czas czytania: 4 minuty

Ciekawostki ze świata