Zjawiska krasowe

Zjawiska krasowe to proces rozpuszczania skał przez wody powierzchniowe i podziemne, zachodzący w skałach zawierających węglan wapnia (np. wapieniach, dolomitach, kredzie, gipsie). W wyniku krasowienia powstaje zespół form na powierzchni oraz pod ziemią.

Powierzchniowe formy krasowe są wynikiem rozpuszczania skał przez wody opadowe.

Należą do nich:
- żłobki i żebra krasowe: bruzdy o głębokości do 2 m, szerokości kilkudziesięciu centymetrów i długości od kilku do kilkunastu metrów, przebiegające zgodnie ze spadkiem powierzchni;
- leje i studnie krasowe: okrągłe zagłębienia o średnicy do kilkunastu metrów, powstające w wyniku rozpuszczania skał przez wodę wpadającą do szczeliny;
- uwały: zagłębienia powstałe z połączenia kilku lejów krasowych;
- polja: bezodpływowe zagłębienia powstałe z połączenia lejów krasowych i uwałów. Mają strome stoki i prawie płaskie dno. Zazwyczaj są odwadniane przez ponory, czyli szczeliny, w które wpada woda;
- doliny krasowe: powstają z połączenia lejów lub w wyniku rozpuszczającej działalności wody płynącej. Rzeki płynące w tych dolinach zazwyczaj giną w ponorach;
- ostańce krasowe: pozostałości pierwotnej powierzchni w postaci izolowanych wyniesień, zwanych mogotami.

Podziemne formy krasowe to jaskinie tworzone przez wody poszerzające podziemne szczeliny. W jaskiniach z wód krasowych, na skutek uwalniania się dwutlenku węgla, wytrąca się węglan wapnia, tworząc formy naciekowe.

Do podziemnych form naciekowych należą m.in.:
- stalaktyty: sople narastające ze stropu jaskini, z kanalikiem w środku, przez który spływają krople wody;
- stalagmity: formy narastające od dna jaskini ku górze, bezpośrednio pod stalaktytem, wytrącające się z wody skapującej z góry;
- stalagnaty: kolumny powstałe z połączenia stalaktytu i stalagmitu;
- draperie: cienkie, zwisające nacieki o dużej powierzchni, tworzące się na stropach jaskini w miejscach wylotu szczelin;
- perły jaskiniowe (pizolity): powstają w zagłębieniach dna jaskini w wyniku koncentrycznego wytrącania się węglanu wapnia wokół okruchu skalnego.

Węglan wapnia może także wytrącać się w miejscu wypływu wód krasowych na powierzchnię, tworząc osad zwany martwicą wapienną lub trawertynem.