profil

Środki stylistyczne.

drukuj
poleca 78% 846 głosów

Treść
Obrazy
Wideo
Komentarze

Aluzja literacka – świadome ,znaczące nawiązanie do innego dzieła literackiego, odwołujące się do wiedzy i dociekliwości czytelnika, który powinien dostrzec i zinterpretować to nawiązanie.
Anafora – retoryczny środek stylistyczny polegający na rozpoczęciu dwóch albo kilku kolejnych wersów, zdań, strof tym samym wyrazem lub wyrażeniem.
Anegdota – niewielkie opowiadanie o jakimś znamiennym, zabawnym czy niecodziennym zdarzeniu, dotyczącym znanej osoby. Jest to gatunek epiki występujący zarówno w literaturze pisanej, jak i ustnej. Czasami anegdoty bywają fragmentami większych całości, np. kronik, biografii, pamiętników
Archetyp – obraz, np. jakiejś postaci, zjawiska, zachowania, zakodowany w świadomości ludzkiej i podświadomie realizowany przez każdego człowieka; pierwowzór.
Argument – wypowiedź potwierdzająca lub obalająca czyjś sąd o czymś, zdanie uzasadniające tezę, dowód.
Asceza – dobrowolne ograniczanie własnych potrzeb.
Autocharakterystyka – to inaczej charakterystyka samego siebie.
Epilog – końcowa część utworu literackiego.
Epitet stały – tworzą trwałe związki frazeologiczne z określanym wyrazem, np. gromowładny Zeus.
Epos – gatunek literacki należący do epiki, wywodzący się z antyku. Jednymi z najstarszych eposów są Iliada i Odyseja.
Cechy charakterystyczne:
- wierszowana forma
- podział na części, pieśni i księgi będące samodzielnymi całościami
- stałe elementy kompozycyjne, np. inwokacja(patrz niżej)
- wielowątkowość, liczne opisy i dygresje
- wszechwiedzący i obiektywny narrator
- bardzo rozbudowane porównania zwane homeryckimi (człon drugi, porównujący staje się samodzielnym obrazem poetyckim)
- stałe epitety(patrz wyżej)
- ukazanie ingerencji bogów w losy bohaterów
- występowanie przerzutni(środek stylistyczny polegający na przeniesieniu części zdania z jednego do drugiego wersu.
Eufemizm – wyraz, zwrot lub wyrażenie(czasami metaforyczne) używane zamiast innego, którego chce się uniknąć ze względów obyczajowych, politycznych, religijnych itp.
Felieton – gatunek z pogranicza dziennikarstwa i literatury pięknej, najczęściej publikowany cyklicznie w stałej rubryce czasopisma. Felieton charakteryzuje się: aktualną tematyką, swobodą stylu i kompozycji, subiektywnym(autorskim) sposobem przedstawiania zjawisk, lekką, żartobliwą formą.
Hipoteza – przypuszczenie wysunięte dla objaśnienia jakiegoś zjawiska, wymagające sprawdzenia.
Ikonografia – ogół dzieł plastycznych związanych ze sobą tematycznie, dotyczących określonego przedmiotu lub wydarzenia, np. ikonografia chrześcijańska
Inwokacja – rozwinięta apostrofa będąca bezpośrednią prośbą do Boga lub bóstwa o poetyckie natchnienie.
Komizm – zespół cech jakiegoś obiektu, np. przedmiotu, osoby albo sytuacji czy zdarzenia, wywołujących wesołość i śmiech. Komizm polega na zaskoczeniu odbiorcy, który spodziewa się zupełnie czegoś innego.
-postaci – przejawia się najczęściej w wyglądzie zewnętrznym i/lub zachowaniu postaci,
-słowny – wyraża się bądź w odpowiednio prowadzonym dialogu, bądź w wywołujących wesołość zwrotach i zestawieniach słów,
-sytuacyjny – polega na tworzeniu między bohaterami zabawnych dla odbiorcy układów zdarzeń i sytuacji.
Konspekt – szkic utworu, wykładu, przemówienia, lekcji itp. zawierający najważniejsze treści zapisane na przykład w formie punktów.
Kontrargument – argument skierowany przeciwko argumentom strony przeciwnej, obalający inne twierdzenie.
Legenda – epicki gatunek literacki, opowieść związana z autentycznymi miejscami, postaciami i zdarzeniami, w której realizm łączy się z treściami fantastycznymi i cudownymi. Do XVIII wieku tematem legend było życie apostołów i męczenników. Zbiory legend pisane były zazwyczaj na użytek kaznodziejów i służyły celom moralistycznym. Obecnie legendą nazywa się również podanie ludowe.
Liryka – jeden z trzech rodzajów literackich. Osoba wypowiadającą się jest podmiot liryczny, który najczęściej w formie monologu lirycznego subiektywnie przedstawia swoje uczucia, doznania, refleksje czy przekonania.
-bezpośrednia – gdy podmiot liryczny wypowiada się w pierwszej osobie i bezpośrednio nazywa swe uczucia
-pośrednia – gdy podmiot liryczny nie nazywa bezpośrednio uczuć, ale wyraża je między innymi przez opis sytuacji, zjawisk.
-zwrotu do adresata – !inaczej zwana inwokacyjną! – obejmuje ona utwory, w których podmiot liryczny wyraźnie zwraca się do adresata. Adresatem może być konkretna osoba lub zbiorowość, ale również upersonifikowane(uosobione) zjawisko lub pojęcie.
Monolog wewnętrzny – w utworze narracyjnym większy, złożony co najmniej z kilku zdań fragment będący przytoczeniem mowy wewnętrznej bohatera (jego myśli, spostrzeżeń) w formie wypowiedzi pierwszo- lub trzecioosobowej.
Narracja – monologowa wypowiedź prezentująca elementy świata przedstawionego utworu: czas i miejsce akcji, bohaterów oraz ciąg zdarzeń tworzących fabułę utworu.
Narrator – wypowiada kwestie w narracji. Może być wszechwiedzącym(w trzeciej osobie) i jednym z bohaterów(w pierwszej osobie; ma ograniczoną wiedzę)
Neologizm – nowy wyraz utworzony na użytek konkretnego utworu literackiego.
Opis przeżyć wewnętrznych – zapisane, choć niewypowiedziane na głos myśli i przeżycia bohatera. Opis przeżyć wewnętrznych może mieć różną formę: uporządkowaną lub nieuporządkowaną – dążącą do wiernego odtworzenia toku myśli i przeżyć bohatera.
Panegiryk – utwór okolicznościowy, napisany prozą lub wierszem, o charakterze przesadnie pochwalnym, utrzymany w podniosłym tonie. Panegiryki tworzono na cześć jakiejś osoby, zdarzenia. Panegiryk może mieć formę listu, dedykacji, toastu itp. W utworach panegirycznych stosuje się liczne retoryczne środki stylistyczne, aluzje mitologiczne i historyczne, wyszukane metafory, których celem jest uwznioślenie bohatera.
Parabola – gatunek literatury moralistycznej. Jest to utwór narracyjny, w którym wydarzenie jest opowiedziane nie ze względu na atrakcyjność fabuły czy postaci, ale jako przykład służący do zilustrowania prawd uniwersalnych lub moralnych. Wiele przypowieści zawartych jest w Ewangeliach, ponieważ Jezus głosił swoją naukę wśród prostych ludzi i chciał być rozumiany. Nieskomplikowane historie pozwalały przybliżyć prawdy wiary przedstawione za pomocą alegorii.
Paradoks – sformułowanie zaskakujące swoją treścią, zawierające myśl niezgodną z powszechnymi przekonaniami, które jednak przekazuje nieoczekiwanie prawdę, np. Pierwszym warunkiem nieśmiertelności jest śmierć(Stanisław Jerzy Lem).
Porównanie homeryckie – patrz w „epos”
Prozaizm – element językowy użyty w wypowiedzi poetyckiej, pochodzący spoza stylu poetyckiego określonej epoki, np. spodnie na tyłkach zacerowane.
Przypowieść – patrz parabola.
Publicystyka – podstawowa forma dziennikarska zawierająca wypowiedzi na aktualne w danym momencie tematy, dotyczące problemów politycznych, społecznych, kulturalnych itp. Artykuły publicystyczne przekazują nie tylko obiektywne wiadomości o faktach, ale też naświetlają je, komentują i wyjaśniają z przyjętego przez autora punktu widzenia.
Puenta – krótkie, często dowcipne podsumowanie jakiejś wypowiedzi lub utworu literackiego.
Rytuał – ustalone i niezmienne czynności składające się na obrzęd religijny lub podniosłą uroczystość; rytuałem nazywamy też powtarzające się czynności tworzące jakiś zwyczaj w naszym życiu.
Satyra – utwór literacki, który ośmiesza i piętnuje prezentowane zjawiska społeczne, wady ludzkie, osoby i grupy społeczne. W odróżnieniu od bajki nie proponuje żadnych wzorów ani ideałów, ograniczając się jedynie do ośmieszającej krytyki i przedstawienia rzeczywistości w krzywym zwierciadle, karykaturalnie zdeformowanej. Satyra ma cechy liryki(opis przeżyć wewnętrznych), epiki(fabuła) i dramatu(udramatyzowanie sceny dialogowe).
Stereotyp – utrwalone w świadomości wielu osób skrótowe, uproszczone i zabarwione wartościująco wyobrażenie o jakiś ludziach, rzeczach lub zjawiskach, często oparte na niepełnej lub fałszywej wiedzy, z trudem ulegające zmianom.
Stygmaty – krwawiące rany pojawiające się u niektórych osób w miejscach, w których rany miał Chrystus
Stylizacja językowa – zróżnicowanie języka bohaterów, polegające na świadomym wprowadzeniu do wypowiedzi bohaterów elementów, które pozwolą czytelnikowi trafnie rozpoznać ich wykształcenie, pochodzenie społeczne itp.
Teza – twierdzenie wymagające dowodu, główna myśl, której należy dowieść.
Wulgaryzm – wyraz lub wyrażenie będące dosadnym, ordynarnym określeniem zjawisk, które można nazwać, używając słów neutralnych stylistycznie.
Zdrobnienie – wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczający na przykład rzecz lub osobę mniejszą od nazywanej wyrazem podstawowym. Zdrobnienia mają bardzo silne zabarwienie emocjonalne(najczęściej pozytywne, czasem ironiczne).


Polecasz? Tak Nie
Komentarze (4) Brak komentarzy
15.9.2011 (18:27)

Dzięki ;) przydało się.

14.9.2011 (13:28)

nawet nie czytalem bo mi sie nie chce

6.4.2011 (19:34)

Nawalone jedno na drugie, w ogóle nie czytelne.

Gramatyka i formy wypowiedzi