profil

Problematyka twórczości Herberta i Szymborskiej

poleca 86% 104 głosów

Treść
Grafika
Filmy
Komentarze

Herbert
Część literaturoznawców jest skłonna umieszczać Herberta w nurcie klasycznym -zwłaszcza, że poeta ten wciąż odwołuje się do klasycznych mitów i wartości kultury, które stanowią o łączności pokoleń. Herbert tworzy poezję intelektualną, związaną z tradycją - stąd jego XX-wieczny klasycyzm. Inne cechy jego poezji to:
- ujawnianie aktualnych problemów moralnych i politycznych w perspektywie uniwersalnej
- poszukiwanie stałych wartości, podejmowanie problematyki etycznej w poezji
- przywoływanie mitów, dzieł sztuki, postaci i wydarzeń historycznych jako materii poetyckiej
- ironia, humor i prostota języka - środki tworzenia


Twórczość Herberta zalicza się do nurtu etycznego poezji współczesnej, ponieważ wyraźnie jest w niej poszukiwanie uniwersalnego systemu wartości, który mógłby być wskazówką dla każdego człowieka żyjącego w dzisiejszym świecie negującym wartości moralne i kulturowe. Herbert proponuje zasady, które sprawdziły się w ciągu wieków jako ostoje ludzkiej godności, obrona przez zniewoleniem, przez złem.
- wśród licznych wierszy Herberta tom "Pan Cogito" zdobył chyba największą popularność. Herbert spreparował bohatera poetyckiego, pana Cogito, który twórczo przemienia świat, analizuje podstawowe zagadnienia egzystencji, problemy moralne i etyczne. Podsumowaniem całej wędrówki jest "Przesłanie Pana Cogito". Jest to propozycja dekalogu, przykazań, wg. Których człowiek powinien postępować, by być prawym i godnie przebyć życie, by dać świadectwo, bo po to żyje, po to ocalał.


Zestaw przykazań brzmi:
- przyjmij aktywną postawę wobec świata. Nie wolno być ci obojętnym wobec łotrostwa, przemocy, obłudy, wystosuj gniew i pogardę
- oddziel dobro od zła i potęguj dobro
- nie zwalczaj zła siłą, bo będzie oznaczać to nowe zło
- bądź odważny w obliczu przemocy, bądź szlachetny i wierny jak prastare wzorce
- kochaj świat i jego piękno a odrzuć nędzę moralną
- nie wybaczaj w imieniu ludzi skrzywdzonych bo tylko oni mają do tego prawo

Kończy Herbert to wzniosłe przesłanie słowem Idź! By krzewić humanitarne wartości, nieść ludziom prawdę trwałą i wartościową.

 "Dlaczego klasycy" Czytamy na pozór relację Tucydydesa z wojny peloponeskiej - drobny epizod. Otóż Tucydydes spóźnił się z odsieczą i zapłacił za to wygnaniem z rodzinnego miasta. Analogicznie w czasach dzisiejszych wojen, generałowie, którzy popełnili błąd, zawsze znajdują wytłumaczenie, jeśli nie zawiść kolegów to nieprzychylne wiatry. Jesteśmy inni niż klasycy. Poeta porównuje dwa modele: przeszłości i współczesności i przenosi całe to porównanie w materię sztuki. Dlaczego klasycy? Bo ich fusze i ich sztuka są proste, powściągliwe. Pozostała po nich wartość budząca szacunek - po nas może pozostać coś co budzi niesmak, płacz - jak miłość w brudnym pokoju hotelowym. Dlatego wzorem są klasycy.

 Dyskusja o sztuce odbywa się także w znamiennym utworze "Apollo i Marsjasz". Mit głosił, że w pojedynku między Apollinem a Marsjaszem zwyciężył Apollo. Bóg obdarł przeciwnika ze skóry i powiesił, a z łez tych, którzy opłakiwali Marsjasza powstała rzeka. Wiersz Herberta mówi o tym co było dalej, już po zakończeniu pojedynku. Oto krzyk cierpiącego Marsjasza tak sugestywnie oddaje jego cierpienie, opowiada cała anatomię bólu, że staje się to nową, silną, konkurencją wobec klasycznego piękna sztuki Apolla. Wycie Marsjasza stało się źródłem sztuki konkretnej, bo jest bogate w siłę wyrazu i mówi prawdę. Jest to stara dyskusja i odwieczna rywalizacja apollińsiego i dionizyjskiego nurtu w sztuce. Herbert pyta o źródło i wartość tej drugiej gałęzi. Narodziła się sztuka uczuć z bólu i z przeżycia, a ma wartość prawdy o odczuciach i takiego oddziaływania, które wstrząsa odbiorcą. Nawet słowik skamieniał a drzewo pozostało siwe. Zatem kto wygrał ten pojedynek?

Szymborska
Wiersze Szymborskiej cieszą się dużą popularnością może dlatego, że łatwo w jej utworach odnaleźć siebie, własne problemy, niepokoje, prawdę o współczesnym świecie, który zagraża indywidualności jednostki. Problematyka jej wierszy jest bardzo różnorodna, trudno wskazać stałe motywy, wokół których niezmiennie krąży. Jednak można wyróżnić:
- protest przeciwko wszechwładnej technice i materializmowi świata; poetka nawołuje do ocalenia wartości humanistycznych ("Spacer wskrzeszonego", "Eksperyment")
- świat zwykłych drobiazgów otaczający człowieka ("Prospekt", "Przy winie")
- refleksja filozoficzna o człowieku i jego miejscu we wszechświecie ("Eksperyment", "Pomyłka")
- wydarzenia wielkiej wag - refleksja nad historią, ojczyzną i czynami bohaterskimi ("Obóz głodowy pod Jasłem")
- poczucie jedności z naturą, z przyrodą, miłość do świata i zwierząt ("Szkielet jaszczura")
- cykl wierszy o rzeczach i sprawach niespełnionych ("Z nieodbytej wyprawy w Himalaje")

Mówiąc o technice poetyckiej Szymborskiej trzeba zwrócić uwag na:
- mistrzowskie operowanie puentą, konceptem
- wykorzystywanie możliwości języka - dwuznaczność dowcipu, gry słów, mowy potocznej
- intelektualizm i "ascetyzm" emocjonalny (rzadko daje upust swoim wylewnym uczuciom)
- operowanie metaforą

Podoba się? Tak Nie

Czas czytania: 4 minuty