profil

Inteligencja

drukuj
poleca b/d

Idź dokąd poszli tamci do ciemnego kresu
po złote runo nicości twoją ostatn
ią nagrodę

idź wyprostowany wśród tych co na kolanach
wśród odwróconych plecami i obalonych w proch


ocalałeś nie po to aby żyć
masz mało czasu trzeba dać świadectwo

(...)

idź bo tylko tak będziesz przyjęty do grona zimnych czaszek
do grona twoich przodków: Gilgamesza Hektora Rolanda
obrońców królestwa bez kresu i miasta popiołów

(Zbigniew Herbert, Przesłanie Pana Cogito)

Przeziębiony. Apolityczny.
Nabolały. Nostalgiczny.
Drepce w kółko. Zagłada.

Chciałby. Pragnąłby. Mógłby. Gdyby.
Wzrok przeciera. Patrzy przez szyby.
Biały Koń? Nie, śnieg pada.
(...)

A teraz co? Teraz się martwi.
A może klasztor? Może do partii?
Lecz tu czy tam – migrena.

Boczną uliczką, zaułkiem krętym
idzie pod wiatr ten polski święty
z fortepianem Szopena.

(Konstanty Ildefons Gałczyński, Śmierć inteligenta)

Inteligencja, warstwa rodząca się przede wszystkim z ubożejącej po powstaniu styczniowym szlachty, ale i rekrutująca się coraz częściej z nizin robotniczych i chłopskich, pojawia się w literaturze polskiego pozytywizmu i już w niej pozostaje, by w dobie współczesnej stanąć przed ważnymi dylematami: komunizm, a może opozycja?

poleca 93% 13 głosów

Kobieta inteligentka

Pozytywizm przynosi pierwsze obrazy kobiet inteligentek. Bohaterka A...B...C... Elizy Orzeszkowej Joanna Lipska uczy za małe pieniądze dzieci sąsiadów, by wspomóc domowy budżet, ale też po to, by oświecić umysły małych uczniów. Madzia Brzeska, pogodna, naiwna, żartobliwie nazywana przez Bolesława Prusa emancypantką ( Emancypantki ), zarabia jako nauczycielka pensji i prywatna guwernantka. Postać guwernantki pojawi się też w Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej (panna Terenia, która, gdy dzieci...

poleca b/d

Rodowód inteligencji

Ważnym tematem literatury jest rodowód polskiej inteligencji. Agnisia Niechcicówna pochodzi ze zubożałej rodziny szlacheckiej. Podobnie Zenon Ziembiewicz, bohater Granicy , który zostaje dziennikarzem, a potem p rezydentem miasta dzięki protekcji konserwatywnych środowisk, wobec których jest lojalny mimo swych lewicujących przekonań (ma bowiem wobec konserwatystów długi wdzięczności, to oni płacili za jego studia, ojca nie było stać). Ze środowiska szlacheckiego pochodzą też Piotr Cedzyna (...

poleca b/d

Dylematy inteligentów

Wiążą się z tym pewne dylematy: czy sprzeniewierzać się chłopskiej tradycji,jak nie być obcym w swoim środowisku? Drugi dylemat, nieeksponowany bezpośrednio po wojnie, to kwestia zaprzedania się komunistom. Czy iść na kompromis? Czy być konformistą? Czy może działać w opozycji? Fascynację inteligencji ideami komunistycznymi, jej „zarażenie” komunizmem i jego źródła analizują Czesław Miłosz w Zniewolonym umyśle , Aleksander Wat w pamiętniku mówionym Mój wiek oraz wielu innych pisarzy w...

poleca 60% 5 głosów

Degradacja, kryzys inteligencji

Rola przedwojennej inteligencji była nie do przecenienia. W czasie wojny likwidowano ją jako kwiat narodu. Czynili to zarówno Rosjanie ( Wszystko, co najważniejsze , Boża podszewka , Mój wiek , Katyń , Guziki ), jak i Niemcy (żydowska inteligencja – Początek , Daleko od okna ). Bardzo istotnym, jeśli nie kluczowym zagadnieniem dotyczącym roli inteligencji we współczesnej kulturze jest powojenna refleksja nad sensem sztuki, cywilizacji. Po „epoce pieców”, po czasie holokaustu kultura...

poleca b/d

Inteligent na emigracji

AA – bohater sztuki Mrożka Emigranci , mieszkający w jednym z krajów Europy Zachodniej, wyemigrował z ojczyzny ze względów ideologicznych. Na obczyźnie nie układa mu się najlepiej, ze względów finansowych dzieli mieszkanie z robotnikiem XX, który wyjechał ze względów zarobkowych. Niemiłosiernie kpi z sąsiada, chcąc go zaniepokoić, zirytować. Sam naśladuje jego złe zachowania i wcale nie jest wzorem dla prostaczka. Nie wraca do kraju, tkwi w marazmie. Jego postać jest dowodem kryzysu...

Przydatne hasło? Tak Nie