"Dzieje Tristana i Izoldy" - streszczenie

Bohaterowie
- Tristan - rycerz
- Izolda jasnowłosa - jego kochanka, ale żona Marka
- Izolda o białych dłoniach - żona Tristana
- Marek - król Kornwalii, władca zamku Tyntagiel
- Rivalen - ojciec Tristana
- Blancheflor - matka Tristana
- Rohałt Dzierży Słowo - opiekun Tristana, marszałek dworu
- Gorwenal - nauczyciel Tristana
- Brangien - służąca Izoldy
- Frocyna - karzeł, szpieg Marka

Miejsce akcji
Akcja jest zmienna, ale podstawowe i najważniejsze wydarzenia mają miejsce w trzech lokalizacjach:
- Tyntagiel
- Kornwalia
- Irlandia
oraz w Lesie Moreńskim, gdzie ukrywała się para kochanków.

Tristan urodził się po śmierci swojego ojca, Rivalena, który zginął podczas bitwy. Blancheflor, matka Tristana, zmarła zaraz po narodzinach bohatera. Sierotą opiekował się Rohałt Dzierży Słowo. Gdy Tristan miał siedem lat, Rohałt oddał go pod opiekę roztropnego nauczyciela Gorwenala. To właśnie Gorwenal nauczył Tristana jeździć konno, władać mieczem oraz rozwijać jego umiejętności muzyczne.

Dzieje Tristana zaczynają się od jego porwania i uprowadzenia na statek. Zostaje jednak uwolniony i pozostawiony na pierwszym napotkanym lądzie. Tristan spotyka myśliwych, którzy nieumiejętnie oprawiali zdobycz. Rycerz naucza ich sztuki dzielenia mięsa i zdejmowania skóry, za co łowcy zaprowadzają go przed oblicze swojego króla, Marka. W tym samym zamku Tyntagielu, Rivalen i Blancheflor biorą ślub. Tristan, nieświadomy więzów rodzinnych, staje się przyjacielem króla Marka i jego najznamienitszym rycerzem.

Tristan odważa się rzucić wyzwanie Morchołtowi, wojownikowi mającemu siłę trzech rycerzy. Po zwycięskiej walce Tristan zapada na chorobę, a jego rany zaczynają mocno śmierdzieć. Zdecydowany umrzeć na morzu, Tristan buduje tratwę i wypływa samotnie, zabierając ze sobą jedynie harfę, aby towarzyszyła mu muzyka.

Podczas wędrówki po morzu, dźwięki harfy zostają usłyszane przez rybaków, którzy pomagają mu dotrzeć do słynnej czarodziejki Izoldy jasnowłosej. Jej magiczne maści uzdrawiają Tristana, jednak podczas masażu Tristan uśmiecha się, co Izolda interpretuje jako swój błąd. Chce go zabić, ale jej próba się nie udaje. Tristan ucieka z wyspy i stawia się ponownie na dworze króla Marka w Kornwalii, gdzie ujawnia prawdę o swoim pochodzeniu.

Baronowie króla Marka nie chcą, aby Marek pozostał bez potomka, i nakazują mu szukać żony. Tristan przychyla się do ich prośby, co prowadzi do jego kolejnej podróży w poszukiwaniu żony dla Marka. Tristan ponownie spotyka Izoldę, aby ją porwać, jednak jego plan zostaje odkryty. Rycerz udaje się jednak przez dyplomację załatwić sprawę.

W przeddzień wyjazdu matka Izoldy daje swojej służce, Brangien, napój miłosny. Podczas rejsu powrotnego Izolda nie chce widzieć swojego prześladowcy, Tristana, który zabrał ją z rodzinnego domu. Gdy statek zatrzymuje się przy lądzie po nowe zapasy, Brangien podaje napój miłosny dwóm kłócącym się postaciom, które go biorą za wino i zakochują się w sobie bez pamięci.

Po powrocie do zamku Tristan nie może powstrzymać Marka przed poślubieniem Izoldy, jednak stawia się z nią potajemnie. Jego wrogowie, trzej baronowie, chcą sprawić, aby Tristan popadł w niełaskę króla. Zatrudniają Frocyna, karła, który ma nakryć parę kochanków. Brangien, sprytna służka, wyjawia plany swojej pani, a ta przekazuje je Tristanowi.

Król, namawiany przez Frocyna, wysyła rycerza z listem, wiedząc, że Tristan będzie chciał się spotkać z Izoldą i wyznać jej miłość. Tristan i Izolda spotykają się w lesie koło zamku, jednak Frocyna rozpoznaje ich i informuje króla. Para kochanków udaje się przechytrzyć króla, symulując niewinność Izoldy, co przekonuje Marka o jej lojalności.

Innę próbą nakrycia pary jest rozsypanie mąki od pokoju króla aż do komnaty królowej. Tristan jednak zauważa ślad mąki i omija pułapkę, ale jego noga zostaje zraniona przez cierń podczas ucieczki, co pozwala na jego wykrycie. Król wściekły nakazuje aresztowanie Tristana i Izoldy. Podczas sądu pada wyrok, że para ma spłonąć na stosie.

Tristan pragnie dostać się do kaplicy, aby się pomodlić, ale po wejściu do kościoła ucieka strażom i skacze z okna kaplicznego. Król, chcąc zemścić się na Izoldzie, oddaje ją w ręce trędowatych, aby umarła w cierpieniach. Tristan jednak odbija Izoldę i ucieka z nią w Las Moreński, gdzie prowadzą niewygodne, lecz szczęśliwe życie. Ich wrogowie giną, często z rąk Tristana lub przypadkowo.

Pewnego dnia ich kryjówkę odkrywa Frocyna, który donosi o tym królowi. Marek wyrusza, aby zabić Tristana. Jednak gdy widzi Tristana i Izoldę śpiących niewinnie obok siebie, jego uczucia do siostrzeńca się budzą. Król zamienia miecz Tristana na swój własny, a pierścień z ręki Izoldy na sygnet, co pozwala Tristana wrócić do Izoldy.

Tristan, mimo poświęceń, nie może zapomnieć o ukochanej i stoczył walkę ze smokiem, aby zdobyć magicznego psa i dzwonek. Pokonując smoka, zostaje zmuszony ożenić się z Izoldą o białych dłoniach i przyjąć połowę królestwa, jednak udaje mu się uniknąć spełnienia tego warunku. Tristan prowadzi życie poczciwe, ale tęskni za Izoldą.

Postanawia odwiedzić jeszcze raz Izoldę jasnowłosą, obawiając się gniewu króla. Używa magicznej maści, która zmienia go nie do poznania, co pozwala mu wejść do komnaty królowej. Izolda nie rozpoznaje go od razu i wygania go za pomocą straży. Dopiero Brangien tłumaczy swojej pani, jaki błąd popełniła. Gdy Izolda słyszy pieśń słowika, natychmiast rozpoznaje Tristana i rusza na spotkanie. Tristan, upewniony o wierności Izoldy, zmywa magiczną maść i ukazuje się taki, jak dawniej. Po tym spotkaniu ucieka, a Izolda przechodzi przez sąd z rozpalonym żelazem.

Tristan wraca na wyspę do swojej małżonki i zapada na ciężką chorobę. Prosi przyjaciela, aby popłynął do Marka i prosił go w jego imieniu o ostatnie spotkanie z Izoldą. W razie niepowodzenia misji, przyjaciel ma wpływać do portu i wywieść czarny żagiel. Izolda o białych dłoniach podsłuchuje tę rozmowę. Gdy okręt przybywa do portu, przyjmuje męża jako powracającego z misji i okłamuje go o kolorze żagla. Tristan dowiaduje się o tym, a Izolda, widząc martwego Tristana, również umiera. Marek przybywa do nich i zabiera ich ciała do Soplicowa. Pochowuje ich blisko siebie.

W nocy z grobu Tristana wyrasta głóg, który zanurza się w grobie Izoldy. Miejscowi ucinali krzew, ale on po trzykroć odrastał. Król, dowiedziawszy się o cudzie, zakazał ścinania głogu.