Układ krwionośny - notatka

Układ Krwionośny:

Jego zadaniem jest transportowanie krwi z niezbędnymi do życia składnikami (gazy: O₂ i CO₂) do płuc, produktami trawienia z przewodu pokarmowego oraz szkodliwymi i zbędnymi produktami metabolizmu. Układ krwionośny:
- Wyrównuje temperaturę wszystkich płynów ustrojowych oraz tkanek.
- Chroni organizm przed skutkami wtargnięcia ciał obcych.
- Transportuje hormony i inne substancje.

Budowa Układu Krwionośnego:

Układ krwionośny składa się z dwóch obiegów: dużego oraz małego.
- Mały obieg obejmuje płuca. Krew z prawej komory serca wędruje do naczyń włosowatych płuc, gdzie zostaje natlenowana, a następnie żyła płucna transportuje ją do lewego przedsionka.
- Duży (ustrojowy) obieg polega na dostarczeniu tlenu i innych składników odżywczych tętnicami do narządów takich jak wątroba (tętnica wątrobowa), jelita (tętnica jelitowa), głowa i kończyny.
- Tętnica odprowadza natlenowaną krew od serca. Ze względu na duże ciśnienie, jakie serce wytwarza, tętnica posiada grube warstwy mięśniowe.
- Żyła odprowadza krew do serca i nie posiada grubych warstw mięśniowych.
- Zastawki umieszczone w żyłach zapobiegają cofaniu się krwi.
- Aorta jest główną tętnicą, która odprowadza krew z lewej komory serca do tętnic obwodowych.

Krew:

Krew jest płynną substancją stanowiącą około 7% całkowitej masy ciała. Składa się w 55% z osocza (płynna substancja, z której w 90% woda i 10% związki organiczne) oraz z elementów morfotycznych, czyli czerwonych krwinek (erytrocytów), białych krwinek (leukocytów) oraz płytek krwi (trombocytów).

Krew pełni następujące funkcje:
- Rozprowadza tlen po organizmie oraz odprowadza do płuc dwutlenek węgla.
- Transportuje substancje odżywcze, witaminy i hormony.
- Odprowadza do narządów wydalniczych (nerki, płuca, gruczoły potowe) substancje zbędne lub szkodliwe.
- Bierze udział w obronie organizmu.
- Zapewnia regulację termiczną.
- Buforuje pH krwi, utrzymując je w stałych granicach.
- Stanowi ważny czynnik w utrzymaniu homeostazy.

Elementy krwi:
- Białe krwinki pomagają w zwalczaniu nadmiernej ilości bakterii obecnych w organizmie.
- Płytki krwi powodują krzepnięcie krwi, co chroni przed wykrwawieniem.
- Czerwone krwinki: Ich liczba jest zależna od ilości tlenu w organizmie (więcej tlenu – mniej krwinek, i vice versa).

O₂ i CO₂:

Krew zostaje natlenowana w płucach (w pęcherzykach płucnych), a jej odtlenowanie następuje w tkankach ciała, gdzie zachodzi wymiana tlenu na CO₂, które jest fizycznie rozpuszczone w osoczu. CO₂ zostaje przetransportowane z powrotem do naczyń włosowatych płuc, gdzie następuje kolejna wymiana gazowa, a CO₂ jest wydalane do atmosfery.

Budowa Układu Krążenia:
- Serce – główna pompa, która wtłacza krew do tętnic pod dużym ciśnieniem, umożliwiając jej krążenie po ciele.
- Naczynia krwionośne – tętnice i żyły.
- Naczynia włosowate płuc – wydają tlen i pobierają CO₂ z krwi.
- Naczynia włosowate wątroby i jelit – pobierają tlen z krwi, wydają składniki odżywcze i CO₂.

Krzepnięcie Krwi:

W przypadku uszkodzenia naczynia krwionośnego następuje zainicjowanie krzepnięcia, czyli:
1. Białka uwalniane z uszkodzonych płytek krwi oraz białka osocza po kontakcie z uszkodzonymi ścianami naczynia aktywują się.
2. Cały ten proces inicjuje właściwe krzepnięcie, w którym głównym składnikiem jest protrombina (enzym osocza), która przekształca się w trombinę (formę aktywną).
3. Fibrynogen zawarty w osoczu zmienia się w nierozpuszczalną fibrynę (włóknik).
4. Włókienka fibryny zalewają uszkodzone miejsce, a w ich sieć wplatają się płytki krwi i erytrocyty, tworząc skrzep.
5. Po rozpoczęciu procesów regeneracyjnych fibryna skrzepu ulega rozłożeniu, a "strup" odpada.