Węglowodory

1. Związki węgla nieorganiczne:
CO tlenek węgla (ll) czad - H2CO3 kwas węglowy
CO2 tlenek węgla (lV) dwutlenek węgla - węglany CaCO3, NaCO3

2.Węgle kopalne:
antracyt, węgiel kamienny, węgiel brunatny, torf

3. ALOTROPIA- występowanie tego samego pierwiastka w odmianach różniących się od siebie budową wewnętrzną- diament, grafit, fullereny.

4. Węglowodory to związki organicznie zbudowane z węgla i wodoru. Węgiel w związkach organicznych jest zawsze lV wartościowy.
Węglowodory w cząsteczkach, których wszystkie wiązania między atomami są pojedyncze nazywamy węglowodorami nasyconymi lub alkanami.

CH4 metan - C6H14 heksan
C2H6 etan - C7H16 heptan
C3H8 propan - C8H18 oktan
C4H10 butan - C9H20 nonan
C5H12 pentan - C10H22 dekan

5. Węglowodory uporządkowane według wzrastającej liczby atomów węgla tworzą szereg, w którym każdy następny różni się od poprzedniego o grupę –CH2- nazywamy szeregiem homologicznym.

6. Węglowodory nasycone zawierają w cząsteczkach:
1-4 at. C to GAZY 5-16 at. C to CIECZE powyżej 16 at. C to CIAŁA STAŁE

7. Metan jest głównym składnikiem gazy ziemnego ok. 90%. Zwany jest też gazem błotnym lub kopalnym. Metan jest gazem bezbarwnym, bezwonnym, lżejszym od powietrza i nierozpuszczalnym w wodzie. Wł. Chemiczne- jest mało aktywny chemicznie i ulega reakcji spalania.

Spalanie całkowite:
Produkty: CO2 + H2O

Półspalanie: - Spalanie niecałkowite:
Produkty: CO + H2O - Produkty: C + H2O

Węglowodory nienasycone- to węglowodory, w cząsteczkach, których występują wiązania wielokrotne (podwójne lub potrójne) między atomami węgla.

ALKENY- to węglowodory nienasycone, w cząsteczkach, których występuje JEDNO wiązanie podwójne, między atomami węgla. Nazwy alkenów mają końcówkę –en.

C2H4 (etylen) eten CH2=CH2 C3H6 propen
Alkeny tworzą szereg homologiczny. Wzór ogólny ALKENÓW to CnH2n.

C2H4 etylen C7H14 hepten
C3H6 propen C8H16 okten
C4H8 buten C9H18 nonen
C5H10 penten C10H20 deken
C6H12 heksen

Etylen(eten) gaz bezbarwny o przyjemnym delikatnym zapachu, nie rozpuszczalny w wodzie. Wł. chemiczne- eten jest aktywny chemiczne, ulega reakcji spalania, płomień jest jasny i świecący. Ulega reakcji przyłączenia(addycji) np. wodoru, chloru, bromu. Eten jako związek nieorganiczny odbarwia roztwór manganianu(VII)potasu KMnO4 i wodę bromową. Di-2 Tri- 3 tetra-4.
Ulega reakcji polimeryzacji.

POLIMERYZACJA- to zdolność łączenia się pojedynczych cząsteczek związku chemicznego w długi łańcuch.

ALKINY- to węglowodory nienasycone, w cząsteczkach, których występuje jedno potrójne wiązanie między atomami węgla. Nazwy alkinów mają końcówkę –yn (-in).

Alkiny tworzą szereg homologiczny. Wzór ogólny alkinów CnH2n-2.

C2H2 etyn(acetylen) C7H12 heptyn
C3H4 propyn C8H14 oktyn
C4H6 butyn C9H16 nonyn
C5H8 pentyn C10H18 dekyn
C6H10 heksyn

CaC2 karbit – węglik wapnia
CaC2 + H2O = Ca(OH)2 + C2H2
1. Związki węgla nieorganiczne:
- CO – tlenek węgla (II), czad
- CO₂ – tlenek węgla (IV), dwutlenek węgla
- H₂CO₃ – kwas węglowy
- Węglany: CaCO₃ (węglan wapnia), Na₂CO₃ (węglan sodu)

2. Węgle kopalne:
- antracyt
- węgiel kamienny
- węgiel brunatny
- torf

3. Alotropia – występowanie tego samego pierwiastka w różnych odmianach różniących się budową wewnętrzną, np.: diament, grafit, fullereny.

4. Węglowodory to związki organiczne zbudowane z węgla i wodoru. Węgiel w związkach organicznych jest zawsze czterowartościowy (IV). Węglowodory, w których cząsteczkach występują wyłącznie pojedyncze wiązania między atomami węgla, nazywamy węglowodorami nasyconymi lub alkanami.

- CH₄ – metan
- C₂H₆ – etan
- C₃H₈ – propan
- C₄H₁₀ – butan
- C₅H₁₂ – pentan
- C₆H₁₄ – heksan
- C₇H₁₆ – heptan
- C₈H₁₈ – oktan
- C₉H₂₀ – nonan
- C₁₀H₂₂ – dekan

5. Szereg homologiczny węglowodorów nasyconych – węglowodory uporządkowane według rosnącej liczby atomów węgla, gdzie każdy kolejny związek różni się od poprzedniego o grupę –CH₂–.

6. Właściwości węglowodorów nasyconych:
- 1–4 atomy węgla: gazy
- 5–16 atomów węgla: ciecze
- powyżej 16 atomów węgla: ciała stałe

7. Metan:
- Główny składnik gazu ziemnego (ok. 90%)
- Znany jako gaz błotny lub kopalny
- Bezbarwny, bezwonny, lżejszy od powietrza, nierozpuszczalny w wodzie
- Właściwości chemiczne: mało aktywny chemicznie, ulega spalaniu.

- Spalanie całkowite: Produkty: CO₂ + H₂O
- Spalanie niecałkowite:
- Półspalanie: Produkty: CO + H₂O
- Spalanie niecałkowite: Produkty: C + H₂O

Węglowodory nienasycone – to węglowodory, w których cząsteczkach występują wiązania wielokrotne (podwójne lub potrójne) między atomami węgla.

- Alkeny – to węglowodory nienasycone, w których cząsteczkach występuje jedno wiązanie podwójne między atomami węgla. Nazwy alkenów kończą się na -en.

- C₂H₄ – etylen (eten) CH₂=CH₂
- C₃H₆ – propen

Alkeny tworzą szereg homologiczny o wzorze ogólnym CₙH₂ₙ.
- C₂H₄ – etylen
- C₃H₆ – propen
- C₄H₈ – buten
- C₅H₁₀ – penten
- C₆H₁₂ – heksen
- C₇H₁₄ – hepten
- C₈H₁₆ – okten
- C₉H₁₈ – nonen
- C₁₀H₂₀ – deken

Etylen (eten): bezbarwny gaz o delikatnym zapachu, nierozpuszczalny w wodzie, aktywny chemicznie, ulega reakcji spalania (jasny, świecący płomień) oraz reakcji addycji, np. z wodorem, chlorem, bromem. Odbarwia roztwór manganianu (VII) potasu (KMnO₄) i wodę bromową. Ulega polimeryzacji.

- Polimeryzacja – proces łączenia pojedynczych cząsteczek związku chemicznego w długie łańcuchy.

Alkiny – to węglowodory nienasycone, w których cząsteczkach występuje jedno potrójne wiązanie między atomami węgla. Nazwy alkinów kończą się na -yn (-in).

Alkiny tworzą szereg homologiczny o wzorze ogólnym CₙH₂ₙ₋₂.

- C₂H₂ – etyn (acetylen)
- C₃H₄ – propyn
- C₄H₆ – butyn
- C₅H₈ – pentyn
- C₆H₁₀ – heksyn
- C₇H₁₂ – heptyn
- C₈H₁₄ – oktyn
- C₉H₁₆ – nonyn
- C₁₀H₁₈ – dekyn

Acetylen (C₂H₂): bezbarwny gaz, który odbarwia roztwór manganianu (VII) potasu i wodę bromową. Spala się jasnym, kopcącym płomieniem, używany do cięcia i spawania metali.

Ropa naftowa – mieszanina węglowodorów stałych, ciekłych i gazowych, wzajemnie rozpuszczonych. Jest oleistą cieczą, nierozpuszczalną w wodzie, o barwie od jasnobrunatnej do czarnej. Jest palna, znana również jako olej mineralny lub skalny.

Kraking – proces rozbijania wyżej wrzących frakcji ropy naftowej, zawierających węglowodory o długich łańcuchach, na węglowodory o krótszych łańcuchach węglowych (zwykle zawierających 5–10 atomów węgla w cząsteczce).
Acetylen to bezbarwny gaz, który odbarwia roztwór manganianu(VII)potasu i wodę bromową. Spala się jasnym kopcącym płomieniem. Acetylen służy do spalania i cięcia metali.

Ropa naftowa- to mieszanina węglowodorów stałych, ciekłych i gazowych wzajemnie w sobie rozpuszczonych. Jest oleistą cieczą, nie rozpuszczalną w wodzie, o barwie jasnobrunatnej do czarnej. Jest palna. Zwana jest olejem mineralnym lub skalnym.

Kraking- to rozbijanie wyżej wrzących frakcji ropy naftowej, które zawierają węglowodory o długich łańcuchach węglowych, na węglowodory zawierające 5-10 atomów węgla w cząsteczce.