profil

Sprawy ludzkie małe i duże w pieśniach i fraszkach Jana Kochanowskiego.

poleca 85% 945 głosów

Treść
Grafika
Filmy
Komentarze

Kochanowski był najwybitniejszym renesansowym twórcą w Polsce. Jego dzieła, stanowią ogromny zabytek dla polskiej kultury. Najsłynniejszymi utworami Kochanowskiego były fraszki, treny i pieśni. W fraszkach i pieśniach przedstawiał nasz mistrz uroki dworskiego i wiejskiego życia, W trenach opisywał swoje uczucia po śmierci ukochanej córki, Orszulki. Kochanowski wywodził się z bardzo utalentowanej rodziny najpierw kształcił się w Akademii krakowskiej, a później w Królewcu - tam zaczyna pisać pierwsze swoje utwory, z początku po łacinie, dopiero po dłuższym okresie czasu zaczyna tworzyć po Polsku. Pierwsze utwory tworzone po łacinie to były Foricoenia (dworzanki), które można uznać za zapowiedź i początek tak ważnych w twórczości Kochanowskiego fraszek.

W fraszkach Kochanowski ukazuje całe swoje nastawienie do świata, z tych utworów możemy dowiedzieć się co było ważne dla poety odrodzenia, a co nie. Jego kunszt poetycki możemy podziwiać w fraszce „Raki”. Jest to utwór tak ułożony przez Kochanowskiego, że można czytać go również wspak i uzyskuje się wtedy poemat o zupełnie przeciwnym znaczeniu. Fraszki traktowane są przez Kochanowskiego jako pamiętnik, przekonuje nas o tym utwór „Do fraszek” w którym autor pisze, że wszystkie swoje tajemnice powierza fraszką. W tym epigramacie Autor przestrzegał przed próbą zrozumienia fraszek. W tym otworze Kochanowski przedstawia się w postaci minotaura, więźnia fraszek. „Błahostki” możemy podzielić na dworskie i Czarnoleskie. W dworskich Kochanowski przedstawia zalety i wady dworskiego życia. Do najsłynniejszych należy fraszka „O doktorze Hiszpanie”, w której Kochanowski opisuje o skłonności szlachty do zabawy, i braku umiaru. W fraszkach Kochanowski opowiadał tylko o jasnej stronie życia, i starał się ostrzec czytelników przed ciemną stroną. „Na dom Czarnoleski” jest to utwór w którym mistrz pokazuje swoją hierarchię wartości, dla niego najważniejsze jest zdrowie, czyste sumienie, uczciwość, spokojna starość. Nie ważne są wartości materialne, ale lubi korzystać z przyjemności życia. Fraszki Kochanowskiego dotyczyły niemal wszystkiego, wśród 300 „błahostek” znalazł się nawet utwór patriotyczny – „Na sokalskie mogiły”. W nim Kochanowski chce pokazać renesansowemu człowiekowi, że śmierć za ojczyznę jest powodem do dumy, a nie narzekania. Wszystkie fraszki wytykały złe i dobre cechy ludzi tamtego okresu. Ich ciekawa formą i zawsze zaskakująca puenta powoduje, że fraszki do dziś bawią czytelników swoją treścią i wydaje mi się, że stały się one ponad czasowe.

Kochanowski pisał również wiele pieśni. Opisywał w nich nurtujące i interesujące go sprawy. Pierwszym utworem Kochanowskiego napisanym po Polsku był hymn „Czego chcesz od nas Panie ?” W nim autor pisze o Bogu jako o hojnym, wszechobecnym stwórcą świata. W pieśni tej dowiadujemy się, że Kochanowski traktuje Boga jak gwarancje na porządek i ład. Bóg jest dobry i wszechmogący. MIstrz w imieniu wszystkich ludzi pyta się o to, czego Bóg oczekuje w zamian za tą dobroć dla ludzi. Innym ciekawym utworem jest pieśń „ O spustoszeniu Podola”. W tym poemacie Kochanowski narzeka na sytuację polityczną w Polsce.. Kochanowski nie może zrozumieć jak tak silne państwo jakim była wówczas Polska może zostać pokonana przez Turków – barbarzyńców. Kochanowski poniżą, obrażą Turków, by sprowokować Polaków do intensywniejszych działań. Mistrz zauważa, że Polska jest słaba militarnie, że przy ewentualnej wojnie z silniejszym państwem nie jest w stanie wygrać, dlatego Kochanowski apeluje o założenie stałej armii :

„(..)Skujmy talerze na talery, skujmy
A żołnierzowi pieniądze gotujmy(...)”

Pieśń ta ma charakter przemówienia i namawia bogatą szlachtę, o pomoc finansową dla armii. Mimo, że w XVI wieku Poslka była w okresie swojej największej potęgi autor dostrzega, że bardzo łatwo można zachwiać stabilność ojczyzny. W tym utworze Kochanowski zajął się wyjątkowo ważną sprawą dla narodu Polskiego – chodziło bowiem o bezpieczeństwo ojczyzny. Natomiast pieśń „O cnocie” nie opisywała już tak ważnych spraw dla całości. W tym utworze Kochanowski definiuje cnotę, która jest dla niego wartością w sobie samej. Ta pieśń porusza sprawy mniej ważne dla całości narodu, ale za to bardzo ważne dla pojedynczych osób. W „Pieśni o dobrej sławie” Kochanowski przekonuje czytelników do tego, żeby zostawili na świecie jakiś ślad po sobie i namawia do sławy, ale nie do złej sławy. Pisząc ten utwór Kochanowski zdawał sobie sprawę z krótkości życia. Pieśnią która nie miała dużego znaczenia jest pieśń III z ksiąg pierwszych „Dzbanie mój pisany”. W tym utworze autor nie porusza żadnych ważnych tematów, jedynie chwali dzban.

Kochanowski w swoich utworach poruszał sprawy mniej i bardziej ważne dla ludzi. Pieśni często poruszały tematy poważne i wielkiej wagi. Fraszki natomiast częściej opisywały sprawy małego znaczenia. Zdarzało się niekiedy, że mimo swej nazwie (błahostki, drobnostki) poruszały tematy bardzo ważne dla renesansowego Polaka.

Podoba się? Tak Nie

Czas czytania: 4 minuty