profil

Geneza, rozwój i funkcjonowanie państwa wczesnopiastowskiego na tle innych państw Europy

drukuj
poleca 85% 102 głosów

Treść
Obrazy
Wideo
Komentarze

Państwo polskie powstało w wyniku dokonanego przez Polan zbrojnego zjednoczenia wielu plemion. Plemiona te znacznie różniły się od siebie, zwłaszcza pod względem kulturowym i religijnym. Każde z plemion wierzyło w innych bogów, praktykowało inne formy kultu. W związku z tym w nowopowstałym państwie różnice między plemionami były widoczne. Poza tym Polska, jako kraj pogański była stale narażona na niemieckie najazdy chrystianizacyjne. Rozwiązaniem tego problemu miał być chrzest księcia polskiego - Mieszka I i jego narodu. Do chrzestu doszło w 966 roku za pośrednictwem Czechów (nieco bardziej przyjaźnie nastawionych do Mieszka niż Niemcy). Chrzest odebrał Niemcom pretekst do najazdów na Polskę i zrównał Mieszka z innymi władcami europejskimi. Nie można również zapomnieć o integrującym znaczeniu chrześcijaństwa. Ujednolicenie wiary na obszarze całego kraju zespalało różniące się plemiona polskie. Bardzo istotnym dla suwerenności państwa faktem było założenie w 968 roku w Poznaniu pierwszego biskupstwa, które podlegało bezpośrednio Rzymowi, a nie Magdeburgowi (jak chcieli Niemcy). W ten sposób Kościół polski odsunął niebezpieczeństwo uzależnienia się od Cesarstwa.
Przyjęcie chrześcijaństwa nie oznaczało jednak końca walki o suwerenność. Już 6 lat po chrzcie wojska Mieszka musiały odeprzeć pod Cedynią atak margrabiego Hodona. Zwycięstwo w bitwie podniosło pozycję księcia polskiego. Pod koniec panowania nad Polską Mieszko oddał swe państwo pod opiekę papieża, potwierdzając to dokumentem zatytułowanym Dagome Judex, co miało zapewnić ciągłość dynastii piastowskiej.
W roku 992 władzę po zmarłym ojcu przejął Bolesław Chrobry. Władca chcąc zintegrować plemiona polskie, prowadził bardzo surową politykę braku tolerancji dla pogaństwa. Do wzrostu znaczenia Polski przyczyniła się pielgrzymka cesarza Ottona III do grobu św. Wojciecha w katedrze gnieźnieńskiej w roku 1000. Zjazd gnieźnieński zaowocował uznaniem niezależności Bolesława i utworzeniem arcybiskupstwa w Gnieźnie oraz 3 podległych mu biskupstw znajdujących się w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu. Wkrótce potem cesarz zmarł, a stosunki polsko-niemieckie uległy znacznemu pogorszeniu. Bolesław chcąc zjednoczyć ziemie Słowian zajął w roku 1002 zależne od Niemiec: Milsko, Łużyce i Miśnię, a rok później również Czechy. Kiedy nowy król niemiecki Henryk II zażądał hołdu lennego z tych ziem, Bolesław odmówił mu, co rozpoczęło wojnę. Trwała ona aż do roku 1018 (w 3 etapach: 1002-1005, 1007-1013, 1015-1018). Zaraz na początku wojny Chrobry utracił Czechy, udało mu się jednak utrzymać na pozostałych obszarach. Kończący wojnę pokój w Budziszynie w roku 1018 był korzystny dla Polski, Bolesław zdołał zachować suwerenność oraz zatrzymał Łużyce i Milsko. Henryk II obiecał mu także pomoc w wyprawie na Ruś Kijowską, do której doszło jeszcze w tym samym roku. Uwieńczeniem sukcesów księcia było zdobycie korony królewskiej w 1025 roku. Stało się to możliwe dopiero po śmierci Henryka II, który ostro się temu sprzeciwiał. Koronacja wywyższała Bolesława Chrobrego spośród innych członków dynastii, a ponadto świadczyła o jedności i niepodzielności obszaru państwa polskiego. Niedługo jednak król cieszył się koroną, gdyż w tym samym roku zmarł. Władza Bolesława Chrobrego, mimo, że miała charakter autorytarny, nie była władzą absolutną. Władza pochodziła z wyboru dokonywanego w dynastii. Ale aby zapewnić sobie władzę, Bolesław musiał wygnać z Polski swych braci. Oprócz samego króla, liczyła się w tym czasie elita przywódcza państwa, możni, sprawujący najwyższe funkcje palatyna dworu i komestów okręgów grodowych.
Następnie władzę przejął Mieszko II, który koronował się na króla Polski w Gnieźnie w roku 1025. Był on jednym z najlepiej wykształconych ludzi świeckich swojej epoki. Syn Bolesława Chrobrego dobrze zaczął panowanie, po koronacji przeprowadził udaną wyprawę łupieżnicza na Saksonię, jednak póżniej nadszedł kryzys. Polska utraciła zdobyte przez Chrobrego ziemie (Grody Czerwieńskie Słowacczyznę, Morawy, Łużyce). Możni, przy pomocy starszego brata króla – Bezpryma, wygnali Mieszka z kraju. Bezprym chcąc przypodobać się cesarzowi niemieckiemu odesłał mu insygnia królewskie, uzależniając tym samym Polskę od Niemiec. Posunięcie to nie spodobało się możnym, którzy ponownie sprowadzili Mieszka II do kraju. Musiał on jednak zrzec się utraconych ziem oraz tytułu królewskiego. Kryzys państwa pogłębił się jeszcze w roku 1034, wraz ze śmiercią Mieszka. Możni wielkopolscy zmusili jego żonę i syna Kazimierza do ucieczki z kraju. Dochodzi wtedy do licznych wystąpień antyfeudalnych i antychrześcijańskich, rozprzestrzenia się anarchia. Król czeski Brzetysław najeżdża i łupi Wielkopolskę oraz przyłącza Śląsk do swego państwa. Władcy sąsiednich krajów (Henryk III i Jarosław Mądry) obawiając się wzrostu znaczenia Czech i rozprzestrzenienia powstania antyfeudalnego ułatwiają Kazimierzowi powrót do Polski. Ponieważ Wielkopolska znajdowała się w opłakanym stanie, książę przeniósł stolicę do Krakowa. Uwaga Kazimierza skupiła się na odbudowie kraju, co ma odbicie w jego przydomku – Odnowiciel. Do końca swego panowania (1058r.) przyłączył on ponownie do Polski Śląsk, a także Mazowsze zajmowane krótko przez Masława.
Następca Kazimierza Odnowiciela – Bolesław II Śmiały prowadził aktywną politykę zagraniczną. Odzyskał Grody Czerwieńskie i przestał płacić Czechom trybut za Śląsk. Chcąc osłabić Niemcy, poparł papieża Grzegorza VII w jego sporze z cesarzem Henrykiem IV, dzięki czemu mógł w roku 1076 koronować się w Gnieźnie na króla Polski. Za jego panowania Polska stała się ponownie niezależnym i suwerennym państwem. Niestety, błąd króla w postępowaniu z biskupem krakowskim przyczynił się do wygnania go z kraju w 1079 roku.
Władzę przejął jego brat – Władysław Herman. Z powodu wzrostu znaczenia Cesarstwa, nie mógł on koronować się i zachowywał postawę uległą wobec zachodniego sąsiada. Władysław w 1072 roku dokonał podziału kraju między siebie i dwóch synów. Starszy syn – Zbigniew otrzymał Wielkopolskę i Kujawy, młodszy – Bolesław Małopolskę, Śląsk i Ziemię Lubuską. Natomiast Mazowsze, ważniejsze grody w dzielnicach synów i władzę zwierzchnią książę pozostawił sobie. Jednak stary i schorowany Władysław Herman tylko pozornie sprawował władzę, w rzeczywistości Polska rozpadła się na 3 dzielnice.
Po jego śmierci w 1102 roku, jego synowie podzielili się ojcowizną: Zbigniew zajął Mazowsze, a Bolesław grody na południu kraju. Antagonizm między braćmi odżył, gdy Bolesław zaczął organizować najazdy na Pomorze, którego mieszkańcy w odwecie łupili ziemie Zbigniewa. W rezultacie konfliktu Bolesław zajął Wielkopolskę, a następnie Mazowsze, zmuszając brata do ucieczki (1107). W obronie Zbigniewa wystąpił cesarz Henryk V, który zażądał od Bolesława hołdu lennego i zwrotu dzielnicy bratu. Odmowa księcia oznaczała wojnę z Niemcami (1109). Dzięki talentowi wojskowemu Krzywoustego i bohaterstwu Polaków cesarz poniósł klęskę, a kraj zachował niezależność. Książę nigdy nie zrezygnował z planu przyłączenia do Polski Pomorza i jak większość jego przedsięwzięć również i to zakończyło się sukcesem. Pomorze Gdańskie opanował w roku 1116, a Zachodnie w 1122. W 1138 roku Krzywousty ogłosił ustawę o następstwie tronu, która miała uchronić jego synów przed walkami o władzę. Synowie otrzymali na własność poszczególne dzielnice, a rządy zwierzchnie miał sprawować najstarszy z rodu Piastów.
W 1138 roku po śmierci Bolesława, seniorem został Władysław (książę śląski), który próbował pozbawić braci władzy, co było sprzeczne ze statutem Krzywoustego. Bracia wygnali go więc z kraju. Kolejnym seniorem w roku 1146 został Bolesław Kędzierzawy (książę mazowiecki), który nie zdołał obronić Polski przed najazdem Fryderyka Barbarossy (formalnie występującego w obronie pierwszego seniora). Polska została uzależniona od Niemiec, a Śląsk powrócił do synów Władysława Wygnańca. Kolejny senior Mieszko Stary (książę wielkopolski) dążył do odzyskania pełni władzy, ale już po 4 latach w roku 1177 został odsunięty od rządów, które objął za, zgodą możnych, Kazimierz Sprawiedliwy (kolejne złamanie statutu Krzywoustego). Śmierć Kazimierza wskrzesiła problem przejęcia tronu, do którego pretensje zgłaszali: Mieszko Stary i Leszek Biały (syn Kazimierza Sprawiedliwego). Spór rozstrzygnęła bitwa pod Mozgawą w 1195 roku, którą wygrał Leszek. Pod koniec XII wieku w Polsce zanikły rządy centralne, trwały walki o Kraków, a dzielnice książęce ulegały licznym podziałom. W rezultacie Polska na przełomie wieków XII/XIII składała się z kilkunastu oddzielnych księstw i w niczym nie przypominała Polski wczesnopiastowskiej.
Erę pierwszych piastów na pewno nie można uważać jako niepomyślną dla Polski.
Odbył się w tym czasie chrzest Polski, ziemie Polan połączyły się w jedno państwo. Nadal jednak toczyły się wojny, które Polacy przeważnie przegrywali. Nie dziwi mnie fakt, że nasz kraj był tak słaby w tym okresie w porównaniu z innymi krajami europejskimi. W kraju nie może się dobrze dziać gdy jedyną rzeczą o którą troszczy się król jest on sam. Najgorsze było to, że aby nikt mu nie przeszkodzał w rządzeniu, Bolesław Chrobry wygonił z kraju swoich własnych braci, w obawie, że mogą odebrać mu władzę. Polska w tym okresie przeszła przez wiele trudnych lekcji, popełniła wiele poważnych błędów. Najgorsze jest to, że nie uczono się na błędach, co można zauważyc czytając historię z dalszych okresów średniowiecza.


Polecasz? Tak Nie
Komentarze (2) Brak komentarzy
13.12.2006 (11:56)

praca wogole nie na temat... Brak porownan do innych panstw Europy. Zreszta w tej pracy zostali poprostu opisani Krolowie z epoki Piastow.

Praca nie jest zla... gdyby zmienic tytul!

27.7.2006 (12:12)

Praca mi bardzo pomogala! Chociarz nie nalezy ona do bardzo przejrzystych i trafnych! Ostatnia czesc zostala potraktowana bardzo pobirznie! Tak czy siak , pozdrowienia dla autora!