Przekłady Biblii
Septuaginta
Septuaginta – najstarszy przekład Starego Testamentu na język grecki, powstały między III a II wiekiem p.n.e. Nazywany jest także przekładem „siedemdziesięciu” (łac. *septuaginta* znaczy „siedemdziesiąt”), ponieważ według legendy dokonało go 72 żydowskich uczonych w 72 dni. Przekład ten został sporządzony dla Żydów mieszkających w Aleksandrii, którzy posługiwali się językiem greckim.
Wulgata
Wulgata (łac. *vulgatus* – pospolity, powszechny) – przekład całej Biblii na język łaciński, sporządzony przez św. Hieronima w IV wieku n.e. na zlecenie papieża Damazego I. Wulgata stała się oficjalnym tekstem Biblii używanym w Kościele rzymskokatolickim przez wiele stuleci.
Biblia królowej Zofii (Biblia Szaroszpatacka)
Biblia królowej Zofii, zwana także Biblią Szaroszpatacką, to przekład z łaciny na język polski, dokonany w pierwszej połowie XV wieku. Tekst ten zawdzięczamy ostatniej żonie Władysława Jagiełły, królowej Zofii Holszańskiej, dla której został przetłumaczony. Nazwa nawiązuje do miejscowości Sárospatak na Węgrzech, gdzie rękopis został odnaleziony.
Biblia Leopolity
Biblia Leopolity, znana również jako Biblia Szarffenbergowska, została wydana w Krakowie w 1561 roku. Głównym redaktorem tego przekładu był Jan Nicz z Lwowa, znany jako Leopolita (łac. *Leopolita* – Lwowianin). Pozostali tłumacze są nieznani. Był to pierwszy drukowany przekład całej Biblii na język polski, dokonany z Wulgaty.
Biblia Jakuba Wujka
Biblia Jakuba Wujka – przekład całej Biblii na język polski dokonany przez księdza Jakuba Wujka, jezuitę. Nowy Testament został wydany w 1593 roku, a cała Biblia w 1599 roku. Ten przekład przez wiele lat był oficjalną wersją Biblii w Kościele katolickim w Polsce i miał ogromny wpływ na rozwój polskiego języka religijnego.
Biblia Tysiąclecia
Biblia Tysiąclecia – współczesny przekład Biblii na język polski, wydany po raz pierwszy w 1965 roku z okazji Tysiąclecia Chrztu Polski. Przekład został dokonany przez zespół biblistów pod kierunkiem benedyktynów tynieckich oraz innych specjalistów. Jest to najpopularniejszy przekład używany obecnie w liturgii Kościoła katolickiego w Polsce.
Przekłady Psałterzy
Psałterz floriański
Psałterz floriański – rękopis pochodzący z przełomu XIV i XV wieku. Jest to trójjęzyczny tekst Psałterza – w języku polskim, łacińskim i niemieckim. Przekład polski został dokonany z łaciny, prawdopodobnie z pomocą przekładu czeskiego. Nazwa pochodzi od miejsca przechowywania rękopisu – opactwa św. Floriana w Austrii. Jest to jeden z najstarszych zabytków polskiego piśmiennictwa.
Psałterz puławski
Psałterz puławski – rękopis pochodzący prawdopodobnie z połowy XV wieku, choć niektórzy badacze sugerują początek XVI wieku. Oryginał mógł powstać wcześniej, być może w końcu XV wieku. Nazwa pochodzi od Puław, gdzie rękopis był przechowywany w zbiorach Czartoryskich. Jest to ważny zabytek średniowiecznej literatury polskiej.
"Psałterz Dawidów" Jana Kochanowskiego
"Psałterz Dawidów" – parafraza psalmów dokonana przez Jana Kochanowskiego, wybitnego poetę polskiego renesansu. Wydana została w 1579 roku. Kochanowski przełożył psalmy na język polski w formie poetyckiej, nadając im artystyczny kształt. Dzieło to miało duży wpływ na rozwój polskiej poezji religijnej.
Przekłady Księgi Psalmów w XX wieku
- Leopold Staff – przetłumaczył Księgę Psalmów, a jego przekład ukazał się w 1937 roku. Staff, jako jeden z czołowych poetów Młodej Polski, nadał psalmom nowy, liryczny wymiar.
- Roman Brandstaetter – jego przekład Psałterza został opublikowany w 1968 roku. Brandstaetter, pochodzący z rodziny żydowskiej, w swoich tłumaczeniach łączył głęboką wiedzę biblistyczną z wrażliwością literacką.
- Czesław Miłosz – noblista dokonał przekładu Księgi Psalmów, wydanego w 1979 roku. Jego tłumaczenie cechuje się połączeniem wiernego oddania treści z wysokim kunsztem literackim.
