profil

Bioróżnorodność i sposobu jej ochrony na terenie Małopolski.

drukuj
satysfakcja 46 % 31 głosów

Treść
Obrazy
Wideo
Komentarze

Różnorodność biologiczna (ang. biodiversity)
= różnorodność gatunkowa, bioróżnorodność - nie jest sumą wszystkich ekosystemów, gatunków i ras zwierząt, roślin dziko żyjących i udomowionych, lecz jest cechą określającą zróżnicowanie między tymi taksonami i w ich obrębie. Inny charakter ma pojęcie zasoby biologiczne, które oznacza tylko użytkowane przez ludzi elementy składające się na różnorodność biologiczną. Do utrzymania warunków życia społeczeństw i stworzenia im szansy rozwoju różnorodność biologiczna jest tak samo niezbędna jak woda i powietrze. Aby zachować różnorodność biologiczną oraz skutecznie zabezpieczyć dziedzictwo przyrody i dokonania naszych przodków w dziedzinie uprawy roślin i hodowli zwierząt, społeczność międzynarodowa uchwaliła „Konwencję o różnorodności biologicznej” i wprowadza ją w życie. Różnorodność biologiczna polskiej przyrody jest także relatywnie wysoka w skali europejskiej. Wynika to między innymi ze zróżnicowania typów krajobrazu (morski, pojezierny, górski) oraz zachowania się ich w dobrym stanie, zwłaszcza we wschodniej części kraju.

Ochrona różnorodności biologicznej.

Odbywa się na 3 poziomach: genetycznym, gatunkowym i ekologicznym. W populacji występują geny powodujące, że osobniki danego gatunku różnią się między sobą pod względem genetycznym, a stąd także anat., fizjol. i in.; genet. zmienność organizmów zapewnia trwanie gatunkowe w przypadku zmian środowiskowych, podczas których różne osobniki mają mniejszą lub większą szansę przeżycia; jeżeli liczba osobników w populacji zmniejsza się drastycznie, wówczas może się zdarzyć, że zginie osobnik będący jedynym posiadaczem jakiegoś genu, zanim zdąży go przekazać potomstwu; wówczas populacja straci gen bezpowrotnie, a jeżeli jest to także jedyna populacja danego gat., gen ten niknie z biol. zasobów Ziemi; jednocześnie zmaleje różnorodność genet. populacji — stanie się ona mniej odporna na zmiany pojawiające się w środowisku.


W Małopolsce spotkać można ginące taksony dzikich i hodowlanych roślin i zwierząt, które w bliskiej przyszłości znikną z powierzchni ziemi i pamięci ludzi. Gdzieniegdzie spotkać można jeszcze stare gatunki, odmiany, ekotypy czy populacje miejscowe roślin uprawnych, które w najwyższym stopniu należy ochronić od zagłady.

Środowisko przyrodnicze Województwo Małopolskie charakteryzuje różnorodność rzeźby terenu, budowy geologicznej, warunków klimatycznych, hydrologicznych i glebowych. Stwarza to dogodne warunki bytowania dla wielu gatunków roślin, zwierząt i grzybów o różnorodnych wymaganiach siedliskowych i decyduje o dużej, rzadko spotykanej w skali kraju różnorodności biologicznej.
Celem naszych działań jest ochrona bioróżnorodności na obszarach wiejskich w Małopolsce. Chociaż wiele gatunków skazanych jest w miejscu występowania na wymarcie, to można je chronić poprzez rozmnożenie i uprawę w sprzyjających mentalnie warunkach, jak też zastosowanie właściwych zabiegów protekcyjnych w stosunku do dzikiej fauny. Powyższy cel można osiągnąć poprzez realizację następujących zadań:
• zinwentaryzowanie istniejących zasobów flory i fauny w terenie przy aktywnym udziale lokalnej społeczności (liderzy lokalni, rolnicy, uczniowie szkół rolniczych i podstawowych, władze gmin i wsi)
• rozmnożenie pozyskanego materiału
• wdrożenie i upowszechnienie rozmnożonego materiału
• niezbędnym elementem służącym ochronie bioróżnorodności jest pozytywne nastawienie społeczności lokalnej do prezentowanych zagadnień. Podjęcie działań edukacyjnych w szkołach i wśród rolników (prelekcje, warsztaty itd.) ma uświadomić wartości lokalnego bogactwa i zmienić postawy, jak również nauczyć stosowania metod protekcyjnych w stosunku do zwierząt

Formy ochrony przyrody w Województwie Małopolskim.
Powierzchnia województwa małopolskiego - 1 514 410, 00 ha. Łączna powierzchnia obszarów objętych prawną ochroną przyrody na terenie województwa małopolskiego wynosi 932 038,8 ha, co stanowi 59,88% powierzchni województwa. Obiekty prawnie chronione to: parki narodowe, rezerwaty przyrody i parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, pomniki przyrody, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe i stanowiska dokumentacyjne, obszary NATURA 2000 oraz strefy ochronne wokół miejsc gniazdowania.
Tabela 1. Formy ochrony przyrody
Lp. Nazwa formy ochrony przyrody Ilość Powierzchnia [ha] % powierzchni województwa Otuliny
powierzchnia otulin [ha] % powierzchni województwa
1 parki narodowe 6 1) 38 118,3 2,52 42 456,21 2,80
2 rezerwaty przyrody 84 3 024,1 0,20 320,19 0,02
3 parki krajobrazowe 11 3) 177 954,4 11,75 107 444,8 7,09
4 obszary chronionego krajobrazu 9 2) 674 838,9 44,56 - -
5 Obszary specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 w granicach TPN i GPN 2 28 318,3 1,87 - -
6 Obszary specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 1 11 879,0 0,78 - -
7 zespoły przyrodniczo- krajobrazowe 3 104,5 0,01 - -
8 użytki ekologiczne 25 777,3 0,05 - -
9 pomniki przyrody 2029 - -
10 stanowiska dokumentacyjne 53 48,1 0,00 - -
11 strefy ochronne wokół miejsc gniazdowania 52 - - - -
Razem 2275 932 038,8 59,88 150 221,18 9,92
Powierzchnia województwa małopolskiego - 1 514 410,00 ha
1) uwzględniono Magurski Park Narodowy i jego powierzchnię położoną na obszarze województwa małopolskiego,
2) 4 obszary chronionego krajobrazu położone są na obszarze dwóch województw
3) 3 parki krajobrazowe położone są na obszarze dwóch województw
TPN - Tatrzański Park Narodowy
GPN - Gorczański Park Narodowy
Źródło: Wojewódzki Konserwator Przyrody
Parki Narodowe.
Jest to obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi o powierzchni nie mniejszej niż 1000h, na którym ochronie podlega cala przyroda i walory krajobrazowe. Parków Narodowych obecnie mamy w Polsce 23. W województwie Małopolskim największym parkiem narodowym (obszarowo) jest Tatrzański Park Narodowy o powierzchni 21 164, a najmniejszym Ojcowski Park Narodowy o powierzchni 2 146. W województwie małopolskim ścisła ochrona objęte jest 46,3% całkowitej powierzchni parków narodowych województwa, co wskazuje na wyjątkowe bogactwo przyrodnicze tego rejonu kraju oraz najwyższą jego wartość. Największy udział powierzchni znajdującej się pod ochroną ścisłą w ogólnej powierzchni parku wykazują: Tatrzański PN – 54,4% oraz Gorczański PN – 51,4% powierzchni. Na terenie województwa małopolskiego łączna powierzchnia zajęta przez parki narodowe wynosi 38 118 ha powierzchni. Stanowi to 12,1% ogółu powierzchni wszystkich parków narodowych w kraju.
Tabela 2. Parki narodowe w województwie małopolskim- stan na 31.12.2004 r.
Lp. Nazwa parku narodowego Rok utworzenia Powierzchnia parku [ha] Powierzchnia otuliny [ha]
1 Babiogórski PN 1954 3 391,55 11 431,60
2 Gorczański PN 1980 7 019,07 16 646,61
3 Magurski PN (10% pow. Parku w wojewodztwie małopolskim) 1994 2 051,90 4 919,00
4 Ojcowski PN 1956 2 145,62 6 777,00
5 Pieniński PN 1954 2 346,16 2 682,00
6 Tatrzański PN 1954 21 164,00 180,95
RAZEM 38 118,30 42 456,21
Źródło: Wojewódzki Konserwator Przyrody

Parki Krajobrazowe.
Są to tereny, które cechują olbrzymie walory przyrodnicze, krajobrazowe i etnograficzne, a istotnym celem funkcjonowania parku jest ich zachowanie i pielęgnowanie. Jest możliwe prawo gospodarki rolnej i przemysłowej. Łączna powierzchnia 11 parków krajobrazowych na terenie województwa małopolskiego wynosi 177 954,4 ha, czyli ok. 11,7% obszaru województwa. Rozrzucone są na terenie całego województwa, od południowego zachodu (Park Beskidu Małego, w dużej części leżący także na obszarze województwa śląskiego) przez zachodnią i północno-centralną część regionu (Zespół Jurajskich Parków Krajobrazowych, czyli Parki "Orlich Gniazd", Bielańsko-Tyniecki, Dłubniański, "Dolinki Krakowskie", Rudniański, Tenczyński) aż po wschodnią (Zespół Parków Krajobrazowych Pogórza obejmujący Parki: Ciężkowicko-Rożnowski, Wiśnicko-Lipnicki, Pasma Brzanki) i południowo-wschodnią (jeden z największych w Polsce Popradzki Park Krajobrazowy). Parki te są tak różne, jak różnorodna jest Małopolska.

Tabela 4. Parki krajobrazowe (stan na 31.12.2004 r.)
Nazwa parku Powierzchnia parku [ha] Powierzchnia otuliny [ha] Rok utworzenia
Zespół Jurajskich Parków Krajobrazowych Bielańsko-Tyniecki 6 415,5 70 632,0 1980
Rudniański 5 813,9
Dłubniański 10 959,6
Tenczyński 13 658,1
Dolinki Krakowskie 20 686,1
Orlich Gniazd* 12 842,2
Zespół Parków Krajobrazowych Pogórza w Tarnowie Ciężkowicko-Rożnowski 17 633,9 0 1995
Pasma Brzanki** 12 192,0 0 1995
Wiśnicko-Lipnicki 14 311,0 0 1997
Popradzki 54 212,1 24 802,78 1987
Beskidu Małego* 9 230,0 12 010,0 1998
Razem: 177 954,4 107 444,78
* - częściowo w województwie śląskim, ** - częściowo w województwie podkarpackim
Źródło: Wojewódzki Konserwator Przyrody

Rezerwaty Przyrody.
obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi."
Przedmiotem ochrony może być całość przyrody na terenie rezerwatu lub szczególne jej składniki:
• fauna
• flora
• twory przyrody nieożywionej
Cały rezerwat albo jego części mogą podlegać ochronie ścisłej, ochronie czynnej lub ochronie krajobrazowej. Ochrona ścisła polega na nieingerencji w naturalne procesy, ochrona czynna dopuszcza wykonywanie zabiegów ochronnych (np. usunięcie drzew zacieniających stanowisko cennego gatunku rośliny), a ochrona krajobrazowa polega na prowadzeniu gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej w sposób uwzględniający potrzeby przedmiotu ochrony. Dotychczas na terenie województwa małopolskiego utworzono 84 rezerwaty przyrody. Zajmują one 3 024 ha, co stanowi niewiele ponad 0,19% powierzchni całego województwa (ok. 1,6% powierzchni wszystkich rezerwatów w kraju).
Według najnowszej klasyfikacji rezerwaty możemy podzielić na:
• leśne – chroniące fragmenty naturalnych lasów, drzewa na granicy zasięgu itp.
• wodne – chroniące rzeki, jeziora, fragmenty morza wraz z florą i fauną
• stepowe – chroniące murawy kserotermiczne (ciepłolubne)
• słonoroślowe – chroniące zbiorowiska roślin słonolubnych
• faunistyczne – chroniące miejsca występowania populacji rzadkich zwierząt
• florystyczne – chroniące siedliska występowania rzadkich roślin
• torfowiskowe – chroniące nie zmeliorowane torfowiska
• przyrody nieożywionej – chroniące grupy skał, zjawiska krasowe np. jaskinie, wydmy i inne utwory geologiczne
• krajobrazowe – chroniące unikalny krajobraz przyrodniczy i kulturowy (zabytki)
Niektóre z rezerwatów posiadają wyznaczoną otulinę mającą zabezpieczyć teren rezerwatu przed negatywnymi oddziaływaniami czynników zewnętrznych, np. podziemny rezerwat „Groty Kryształowe” posiada otulinę zarówno podziemną, jak i na powierzchni terenu
Tabela 3. Rezerwaty przyrody
Nr na mapie Gmina Zarządca rezerwatu Nr wojewódzki Nazwa rezerwatu Pow. [ha] Rodzaj Przedmiot ochrony
powiat bocheński
1 Drwinia Nadleśnictwo Niepołomice 12 Dębina 13,14 L Starodrzew lasu grądowego
2 Drwinia Nadleśnictwo Niepołomice 14 Lipówka 25,73 L Pierwotny las grądowy
3 Drwinia Nadleśnictwo Niepołomice 59 Wiślisko Kobyle 6,67 W Fragment dawnego koryta Wisły z bogatymi zbiorowiskami roślinnymi, miejsca lęgowe gatunków ptaków chronionych
4 Nowy Wiśnicz Nadleśnictwo Brzesko 37 Kamień Grzyb 1,51 N Grupa skał z piaskowca ciężkowickiego
5 Żegocina Nadleśnictwo Brzesko 75 Kamionna 64,04 L Naturalne drzewostany bukowo-jodłowe
6 Bochnia Nadleśnictwo Niepołomice 46 Długosz Królewski 24,14 Fl Stanowisko długosza królewskiego
powiat brzeski
7 Czchów Nadleśnictwo Brzesko 24 Bukowiec 5,53 Fl Naturalny fragment buczyny karpackiej ze stanowiskami bluszczu
powiat chrzanowski
8 Babice Nadleśnictwo Chrzanów 51 Lipowiec 11,36 K Naturalny fragment buczyny karpackiej, krajobraz z ruinami średniowiecznego zamku
9 Babice Nadleśnictwo Chrzanów 66 Bukowica 22,76 L Naturalna buczyna karpacka, liczne chronione gatunki flory
10 Trzebinia Nadleśnictwo Chrzanów 27 Ostra Góra 7,22 L Naturalny fragment buczyny karpackiej
powiat gorlicki
11 Sękowa Nadleśnictwo Gorlice 3 Kornuty 11,90 K Formy skałkowe, naturalny las mieszany, reliktowa i rzadka roślinność, bogata entomofauna
12 Gorlice Nadleśnictwo Gorlice 64 Jelenia Góra 12,97 L Jaworzyna górska ze stanowiskiem języcznika zwyczajnego
Kraków
13 Kraków Miejski Park i Ogród Zoologiczny w Krakowie 1 Panieńskie Skały 6,41 K Wąwóz jurajski z wychodniami skał wapiennych, naturalny las bukowy i grądowy
14 Kraków Miejski Park i Ogród Zoologiczny w Krakowie 18 Bielańskie Skałki 1,73 L Spontaniczne procesy sukcesji biocenoz leśnych na skalistym, dawniej pozbawionym lasu terenie
15 Kraków Instytut Polonijny UJ 22 Skałki Przegorzalskie 1,38 Fl Zbiorowiska roślinności kserotermicznej na skalistym zboczu wapiennym
16 Kraków Nadleśnictwo Myślenice 19 Skołczanka 36,52 Fn Fauna rzadkich gatunków owadów związanych z murawami kserotermicznymi, zrębowe wzgórze wapienne ze zróżnicowanymi biocenozami
17 Kraków Prezydent Krakowa 31 Bonarka 2,29 N Kredowa powierzchnia abrazyjna, progi uskokowe, odsłonięcia skał jurajskich, kredowych i trzeciorzędowych
powiat krakowski
18 Czernichów Urz. Gminy Czernichów Właściciele prywatni 36 Kajasówka 11.83 N Zrąb tektoniczny, naturalne formy skalne, sztuczne odsłonięcia wapieni, murawy kserotermiczne ze stanowiskami rzadkich i zagrożonych gatunków roślin i zwierząt bezkręgowych
19 Jerzmanowice-Przeginia Nadleśnictwo Krzeszowice 69 Dolina Szklarki 46,69 L Zróżnicowanie biocenoz (buczyna karpacka, ciepłolubna buczyna naskalna, kwaśna buczyna, grąd wysoki, zbiorowiska kserotermiczne
20 Krzeszowice Nadleśnictwo Krzeszowice 39 Dolina Racławki 472,66 K Krajobraz ekologiczny typowy dla obszaru Wyżyny Krakowskiej z bogato ukształtowaną rzeźbą terenu i naturalnie zachowanym układem przestrzennym biocenoz leśnych, wartościowe odsłonięcia geologiczne i formy rzeźby, wysoka bioróżnorodność
21 Krzeszowice Nadleśnictwo KrzeszowiceKlasztor Karmelitów Bosych w Czernej 67 Dolina Eliaszówki 106,68 K Krajobraz leśny o wysokiej geo- i bioróżnorodności z licznymi elementami zabytkowych XVII-wiecznych budowli zespołu klasztornego Karmelitów Bosych w Czernej
22 Krzeszowice, Czernichów, Alwernia Nadleśnictwo Krzeszowice 79 Dolina Potoku Rudno 95,94 L Zbiorowiska łęgu olszowego i olsu oraz stanowiska geologiczne starego kamieniołomu
23 Liszki Nadleśnictwo Krzeszowice Urząd Gminy Liszki, Właściciele prywatni 43 Dolina Mnikowska 20.41 K Krasowy krajobraz doliny jurajskiej, wysoka różnorodnośc biologiczna
24 Mogilany Nadleśnictwo Myślenice 57 Cieszynianka 10,27 Fl Stanowisko cieszynianki wiosennej, naturalny las grądowy
25 Skawina Nadleśnictwo Myślenice 70 Kozie Kąty 24,21 L Zróżnicowane ekosystemy leśne Pogórza Karpackiego
26 Liszki Właściciel prywatny 71 Zimny Dół 2,22 N Formy skalne związane z procesami zboczowymi i krasowymi, stanowiska bluszcza
27 Zabierzów Nadleśnictwo Krzeszowice 68 Dolina Kluczwody 35,29 K Zalesiona krasowa dolina jako charakterystyczny element krajobrazu Jury Krakowskiej
28 Zabierzów Nadleśnictwo Krzeszowice 56 Wąwóz Bolechowicki 21,31 K Krasowy krajobraz doliny jurajskiej z klasycznie wykształconą bramą skalną, formy skalne i elementy rzeźby, wysoka różnorodność biologiczna
29 Zabierzów Nadleśnictwo Krzeszowice 28 Skała Kmity 19,47 K Naturalny krajobraz w postaci przełomu rzeki, formy skalne, naturalne zespoły grądowe
powiat limanowski
30 Jodłownik, Limanowa Nadleśnictwo Limanowa 82 Kostrza 38,56 L Stanowisko języcznika zwyczajnego oraz dobrze zachowanych starodrzewi buczyny karpackiej i jaworzyny górskiej
31 Dobra Nadleśnictwo Limanowa 55 Śnieżnica 24,92 L Naturalne zespoły buczyny karpackiej i kwaśnej buczyny górskiej
32 Mszana Dolna Nadleśnictwo Limanowa 58 Luboń Wielki 35,24 N Osuwisko fliszowe z bogactwem form geologicznych, naturalne drzewostany bukowe i bukowo-jodłowe
powiat miechowski
33 Kozłów Nadleśnictwo Miechów 29 Kępie na Wyżynie Miechowskiej 45,52 L Naturalny fragment lasu grądowego
34 Kozłów Nadleśnictwo Miechów 9 Biała Góra 10,46 St Roślinność stepowa oraz zespoły o charakterze przejściowym między zbiorowiskami stepowymi i leśnymi
35 Książ Wielki Nadleśnictwo Miechów 30 Lipny Dół koło Książa Wielkiego 20,64 L Naturalny las grądowy
36 Książ Wielki Nadleśnictwo Miechów 53 Kwiatówka 11,18 L Zbiorowisko świetlistej dąbrowy
37 Miechów Nadleśnictwo Miechów 7 Złota Góra 4,16 St Roślinność kserotermiczna na zboczu wzgórza kredowego
38 Racławice Nadleśnictwo Miechów 5 Opalonki 2,42 St Roślinność kserotermiczna na zboczu wzgórza kredowego
39 Racławice Nadleśnictwo Miechów 4 Dąbie 2,11 St Roślinność kserotermiczna na zboczu wzgórza kredowego
40 Racławice Nadleśnictwo Miechów 6 Sterczów - cianka 6,30 St Roślinność kserotermiczna na zboczu wzgórza kredowego
41 Racławice Nadleśnictwo Miechów 16 Wały 5,82 Fl Roślinność stepowa ze stanowiskiem dziewięćsiła popłocholistnego
powiat myślenicki
42 Myślenice Nadleśnictwo Myślenice 41 Zamczysko nad Rabą 0,96 K Fragment lasu mieszanego z ruinami średniowiecznego zamku
43 Sułkowice Nadleśnictwo Myślenice 81 Las Gościbia 282,46 L Ekosystemy leśne w obszarze źródliskowym potoku górskiego
44 Bystra-Sidzina Nadleśnictwo Myslenice 77 Na Policy 13,21 L Naturalny górnoreglowy bór świerkowy, ostoja chronionych gatunków zwierząt
powiat nowosądecki
45 Krynica Nadleśnictwo Piwniczna 48 Okopy Konfederackie 2,62 K Okopy wzniesione przez Konfederatów Barskich
46 Korzenna Nadleśnictwo Stary Sącz 47 Cisy w Mogilnie 34,42 L Stanowisko cisa pospolitego, naturalny zespół buczyny karpackiej
47 Łososina Dolna Nadleśnictwo Stary Sącz 50 Białowodzka Góra n. Dunajcem 67,74 L Naturalne zespoły buczyny karpackiej i grądu, rzadkie gatunki flory, w szczególności roślinności naskalnej
48 Korzenna Właściciele prywatni 2 Diable Skały 16,07 N Grupy skalne piaskowca ciężkowickiego oraz jaskinia szczelinowa
49 Łabowa Nadleśnictwo Nawojowa 17 Barnowiec 44,57 L Naturalny las regla dolnego
50 Łabowa Nadleśnictwo Nawojowa 11 Łabowiec 53,85 L Naturalny las regla dolnego
51 Łabowa Nadleśnictwo Nawojowa 40 Rezerwat w Łosiach im. prof. M. Czaii 2,13 L Naturalny lasu regla dolnego
52 Łabowa Nadleśnictwo Nawojowa 15 Uhryń 16,52 L Pierwotny las bukowo - jodłowy
53 Muszyna Nadleśnictwo Piwniczna 73 Żebracze 44,56 L Naturalny zespół buczyny karpackiej o zróżnicowanym składzie gatunkowym, formy skałkowe, stanowiska rzadkich i chronionych gatunków porostów
54 Muszyna Nadleśnictwo Piwniczna 13 Las Lipowy Obrożyska 100,38 L Pierwotny las modrzewiowo - lipowy
55 Muszyna Nadleśnictwo Piwniczna 61 Hajnik 16,90 L Fragment jodłowej puszczy karpackiej
56 Rytro Nadleśnictwo Piwniczna 8 Baniska 55,51 L Naturalne drzewostany jodłowo - bukowe
57 Piwniczna Nadleśnictwo Piwniczna 65 Lembarczek 47,49 L Naturalne drzewostany jodłowo - bukowe
58 Piwniczna Nadleśnictwo Piwniczna 63 Wierchomla 25,43 L Naturalne drzewostany jodłowo - bukowe
powiat nowotarski
59 Czorsztyn Urz. Gminy Czorsztyn 21 Modrzewie 10,43 Fl Drzewostan modrzewia polskiego
60 Łapsze Niżne Nadleśnictwo Krościenko 52 Niebieska Dolina 22,03 L Naturalna buczyna karpacka
61 Jabłonka Nadleśnictwo Nowy Targ 80 Bembeńskie 38,14 L Świerczyna bagienna z olszą, stanowiska chronionych i rzadkich subalpejskich gatunków ziołoroślowych
62 Nowy Targ Właściciele prywatni, TPN 32 Skałka Rogoźnicka 0,26 N Skała wapienna z bardzo bogatą fauną górną jurajską typu alpejskiego
63 Nowy Targ Nadleśnictwo Nowy Targ 10 Bór nad Czerwonem 114,66 T Torfowisko wysokie z bagiennymi i wilgotnymi zbiorowiskami leśnymi występującymi w jego otoczeniu (Sphagno-Piceetum, Calamagrostio villosae-Pinetum), stanowisko sosny drzewokosej
64 Nowy Targ Wspólnota Leśna Krempachy, Wspólnota Urbarialna Nowa Biała, Rejonowy Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie Inspektorat w Nowym Targu 23 Przełom Białki pod Krempachami 8,51 K Skalny przełom potoku Białka, roślinność naskalna, reliktowy drzewostan sosnowy
65 Ochotnica Dolna Nadleśnictwo Krościenko 49 Kłodne nad Dunajcem 89,24 K Przełom Dunajca, naturalna buczyna karpacka
66 Ochotnica Dolna Nadleśnictwo Krościenko 45 Pusta Wielka 3,31 L Naturalny las regla dolnego z reliktowym stanowiskiem sosny
67 Szczawnica Nadleśnictwo Krościenko 44 Wąwóz Homole 40,54 K Wąwóz skalny, murawowe naskalne zbiorowiska górskie i kserotermiczne
68 Szczawnica Nadleśnictwo Krościenko 33 Wysokie Skałki 13,87 K Partie szczytowe pienińskich Wysokich Skałek, naturalne drzewostany żyznej buczyny karpackiej i górnoreglowej świerczyny nawapiennej
69 Szczawnica Nadleśnictwo Krościenko 34 Zaskalskie-Bodnarówka 19,02 K Wąwóz skalny, miejsce lęgowe chronionego gatunku sowy
70 Szczawnica Nadleśnictwo Krościenko 42 Biała Woda 27,83 K Naturalno-lulturowy krajobraz doliny potoku Biała Woda, wąwóz skalny i inne formy skalne, reliktowe gatunki wysokogórskie, murawowe naskalne zbiorowiska górskie i kserotermiczne
71 Szczawnica Nadleśnictwo Krościenko 26 Nad Kotelniczym Potokiem 22,74 L Pierwotny las regla dolnego w postaci buczyny karpackiej
powiat olkuski
72 Trzyciąż Nadleśnictwo Olkusz 25 Michałowiec 12,60 Fl Buczyna karpacka ze stanowiskiem chronionego gatunku rośliny
powiat oświęcimski
73 Przeciszów Nadleśnictwo Andrychów 74 Przeciszów 85,13 L Wielogatunkowy las grądowy
74 Oświęcim Nadleśnictwo Andrychów 20 Żaki 11,84 L Naturalny zespół grądowy ze starodrzewem lipowym
powiat suski
75 Zawoja, cz. Jordanów, cz. Nadleśnictwo Sucha 60 Rezerwat na Policy im. prof. Z. Klemensiewicza 58,70 L Naturalny górnoreglowy bór świerkowy, ostoja chronionych gatunków zwierząt
Tarnów
76 Tarnów Nadleśnictwo Gromnik 72 Debrza 9,50 L Naturalny fragment grądu subkontynentalnego
powiat tarnowski
77 Ciężkowice Urz. Miasta i Gminy Ciężkowice, właściciele prywatni, Parafia Rzymsko-Katolicka w Ciężkowicach 62 Skamieniałe Miasto 14,91 N Malownicze grupy skał z piaskowca ciężkowickiego, stanowiska chronionych gatunków zwierząt
78 Zakliczyn Nadleśnictwo Gromnik 76 Styr 97,83 L Naturalne zbiorowiska leśne Pogórza Kaprackiego (grąd subkontynentalny, buczyna karpacka, kwaśna buczyna górska
79 Wierzchosławice Nadleśnictwo Dąbrowa Tarnowska 83 Lasy Radłowskie 30,99 Fl Stanowisko chronionego gatunku rośliny, zbiorowiska leśne: oles, grąd
80 Wojnicz Nadleśnictwo Brzesko 84 Panieńska Góra 63,23 Fl Stanowiska chronionych gatunków roślin storczykowatych, naturalne zbiorowiska leśne
powiat wadowicki
81 Andrychów, cz. Nadleśnictwo Andrychów 54 Madohora 71,81 L Naturalne zespoły leśne: żyzna buczyna karpacka, kwaśna buczyna górska, zachodniokarpacka świerczyna górnoreglowa, wychodnie skalne szczytowych partii Madohory
powiat wielicki
82 Wieliczka Nadleśnictwo Niepołomice 78 Groty Kryształowe 1,04 G Naturalne pustki podziemne o ścianach obrosłych kryształami halitu wraz z otoczeniem stanowiącym fragment skomplikowanej budowy geologicznej mioceńskiego złoża
83 Kłaj Nadleśnictwo Niepołomice 35 Gibiel 29,89 L Naturalne zbiorowiska leśne:Circaeo-Alnetum, Fraxino-Ulmetum, Salici- Franguletum, Tilio-Carpinetum
84 Niepołomice Nadleśnictwo Niepołomice 38 Koło 3,13 L Naturalny fragment lasu grądowego
Razem: 84 3024,26
Rodzaj rezerwatu: Fl - florystyczny, Fn - faunistyczny, G - geologiczny, K - krajobrazowy, L - leśny, Ł- łąkowy,
N - przyrody nieożywionej,), St - stepowy, T – torfowiskowy.
Źródło: Wojewódzki Konserwator Przyrody

Obszary Chronionego Krajobrazu.
Jest formą ochrony przyrody. Obszary takie zajmują rozleglejsze tereny niż parki krajobrazowe i obejmują pełne jednostki środowiska naturalnego takie jak doliny rzeczne, kompleksy leśne, ciągi wzgórz, pola wydmowe, torfowiska. Powinny to być tereny o wysokich walorach rekreacyjnych, wykorzystywane do turystyki i wypoczynku. Warto wspomnieć, że obszary chronionego krajobrazu bardzo często spełniają również rolę korytarzy ekologicznych czyli tras poprzez które mogą się przemieszczać np. duże ssaki. Na terenie województwa małopolskiego obszary te obejmują wyróżniające się krajobrazowo tereny o zróżnicowanych typach ekosystemów (wartościowe w szczególności ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z masową turystyką i wypoczynkiem lub istniejące albo odtwarzane korytarze ekologiczne) i podlegające zagospodarowaniu w sposób zapewniający uzyskanie pożądanego stanu równowagi w przyrodzie. Stosunkowo bardzo duży obszar województwa objęty tą formą ochrony, wynika z faktu, iż cały obszar byłego województwa nowosądeckiego, to obszar chronionego krajobrazu.
Obszary chronionego krajobrazu (stan na 31.12.2004 r.)
Lp. Obszar Chronionego Krajobrazu Powierzchnia [ha] Rok utworzenia
1. Miechowsko-Działoszycki część w województwie małopolskim 57 080,0 1995
2. Koszycko-Opatowiecki część w województwie małopolskim 6 412,0 1995
3. Doliny Wisły część w województwie małopolskim 2 684,0 1996
4. Jastrząbsko-Żdżarski część w województwie małopolskim 7 941,4 1996
5. Bratucicki 16 492,0 1996
6. Pogórza Ciężkowickiego część w województwie małopolskim 47 288,8 1996
7. Pogórza Wiśnickiego 42 670,7 1996
8. Radłowsko-Wierzchosławicki 20 336,0 1996
9. Nowosądecki 440 405,4 1997
Razem 644 545,3
Źródło: Wojewódzki Konserwator Przyrody

Pozostałe Formy Ochrony.
Pomnikami przyrody- są pojedyncze twory przyrody ożywionej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzew, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie.
Do pomników przyrody ożywionej należą: pojedyncze krzewy, drzewa i grupy drzew odznaczające się sędziwym wiekiem, wielkością, niezwykłymi kształtami lub innymi cechami, a także zabytkowe aleje drzew. Natomiast do pomników przyrody nieożywionej należą: największe głazy narzutowe, tzw. erratyki oraz interesujące formy powierzchni ziemi np. - źródła, wodospady, jary, skałki, wywierzyska, przełomy rzeczne, jaskinie, odkrywki itp. W województwie małopolskim 1 823 obiekty objęte są ochroną w formie pomników przyrody, 25 obiektów jako użytki ekologiczne, 53 jako stanowiska dokumentacyjne, 3 jako zespoły przyrodniczo-krajobrazowe oraz wyznaczono 52 strefy ochronne wokół miejsc gniazdowania chronionych gatunków ptaków. Najwięcej pomników przyrody jest w powiecie krakowskim (438), najmniej w tatrzańskim (18). Użytki ekologiczne wykazują znaczne zróżnicowanie wielkości od 0,12 ha do 683,91 ha.
Tabela 6. Użytki ekologiczne (stan na 31.12.2004 r.)
Lp. Nazwa użytku ekologicznego Gmina Powierzchnia [ha] Data utworzenia
Powołane rozporządzeniami wojewodów
1 Niedzica Łapsze Niżne 1,00 1994
2 Pustynia Błędowska Klucze 515,87 1995
3 Jasień Brzesko 1,75 1996
4 Stary Kamieniołom Rytro 0,20 1997
5 Sztolnie na Górze Jarmuta Szczawnica 0,10 1997
6 Jezioro Œwięcone Wietrzychowice 6,82 1997
7 Polichty Gromnik, Ciężkowice 13,33 1998
8 Radziejów Rzezawa 1,34 1998
9 Œwierszcze Borzęcin 5,87 1998
10 Wał Radłów 0,14 1998
11 Wola Szczucińska Szczucin 1,04 1998
12 Las Krzyszkowicki Wieliczka 33,95 1998
13 Mokradło Œródleśne Myślenice 0,26 1998
14 Młaka Źródliskowa Myślenice 0,12 1998
15 Polana Sucha Wiśniowa 5,06 1998
16 Stanowisko Lilii Złotogłów Zabierzów 3,57 1998
17 Uroczysko w Rząsce Kraków, Zabierzów 59,10 2001
Powołane uchwałami rad gmin
18 Obszar występowania pleszczotki górskiej Bolesław 5,60 1997
19 Łęg Stare Stawy m. Oświęcim 4,45 1998
20 Łęg Kamieniec m. Oświęcim 23,84 1998
21 Łęg Błonie m. Oświęcim 6,00 1998
22 Łęg Za Torami m. Oświęcim 15,00 1998
23 Uroczysko Podgołogórze Zabierzów 6,75 2001
24 Obszar lęgowy ptactwa wodnego - duża i mała wyspa Wieliczka 8,99 2002
25 Łąki Nowohuckie m. Kraków 57,17 2003
Razem 718,22
Źródło: Wojewódzki Konserwator Przyrody



Tabela 7. Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe (stan na 31.12.2004 r.)
Lp. Nazwa Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego Gmina Powierzchnia [ha] Data utworzenia
Powołane rozporządzeniami wojewodów
1 Wyspa Grodzisko Gródek n/Dunajcem 4,00 1995
2 Lubinka Pleśna 6,80 1997
Powołane uchwałami rad gmin
3 Dolina Rzeki Soły m. Oświęcim 93,75 1998
Razem 104,55
Źródło: Wojewódzki Konserwator Przyrody

Obszary Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000.
1 maja 2004 roku Polska stała się pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej. Wśród zobowiązań podpisanych przez Polskę w Traktacie Akcesyjnym umieszczono zapis dotyczący utworzenia na naszym terytorium Europejskiej Sieci Natura 2000. Najistotniejsze dyrektywy, które są wiążące dla Polski w zakresie ochrony przyrody to:
• Dyrektywa w sprawie ochrony dzikich ptaków, zwana dyrektywą ptasią (79/409/EWG).
Dyrektywa Ptasia nakazuje ochronę wszystkich gatunków ptaków naturalnie występujących w stanie dzikim na terytorium europejskim państw członkowskich. Ustala ona zasady ochrony, gospodarowania i regulowania liczebności tych gatunków i podaje zasady dopuszczalnego ich wykorzystania. Kluczowy, z punktu widzenia ochrony obszarowej, jest zapis art. 4 dyrektywy, który nakłada obowiązek ochrony siedlisk gatunków wymienionych w zał. I dyrektywy, poprzez wyznaczenie ich jako obszarów specjalnej ochrony (OSO).
• Dyrektywa w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, zwana Dyrektywą Siedliskową (92/43/EWG).
Dyrektywa ta wskazuje:
o typy siedlisk przyrodniczych (załącznik I) oraz gatunki zwierząt i roślin (załącznik II), dla ochrony których państwa członkowskie zobowiązane są wyznaczyć specjalne obszary ochrony (SOO),
o gatunki zwierząt i roślin, które państwa członkowskie zobowiązane są objąć ochroną ścisłą (załącznik IV),
o gatunki zwierząt i roślin, które są przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, ale mogą podlegać gospodarczemu użytkowaniu (załącznik V).
Sieć obszarów Natura 2000 obejmuje dwa typy obiektów: obszary specjalne ochrony ptaków i specjalne obszary ochrony siedlisk. W ich granicach mogą znajdować się w całości lub części inne formy ochrony np: parki narodowe, rezerwaty, obszary chronionego krajobrazu, pomnik przyrody. Obszary te funkcjonują w oparciu o specjalnie przygotowane dla nich plany ochrony uwzględniające potencjalne zagrożenia i wytyczające racjonalne gospodarowanie mające zachować ich walory przyrodnicze. Celem funkcjonowania obszarów jest stworzenie systemu chronionych terenów o wysokich walorach przyrodniczych w celu zachowania jak największej bioróżnorodności.
Obszary specjalnej ochrony (OSO)
Nr Nazwa Powierzchnia [ha] Gatunki kwalifikujące Status ochronny
1. Gorce PLB120001 7 248,6 Dzięcioł białogrzbiety, dzięcioł trójpalczasty, dzięcioł zielonosiwy, głuszec, jarząbek, muchołówka mała, puchacz, puszczyk uralski, sóweczka Gorczański Park Narodowy
2. Puszcza Niepołomicka PLB120002 11 879,0 Muchołówka białoszyja, puszczyk uralski
3. Tatry PLC120001 21 069 Cietrzew, dzięcioł trójpalczasty, głuszec, mornel, orzeł przedni, podróżniczek, puchacz, sokół wędrowny, sóweczka Tatrzański Park Narodowy
Źródło: Wojewódzki Konserwator Przyrody

Specjalne Obszary Ochrony (SOO) - zaproponowane zgodnie z Dyrektywą Siedliskową Rady Europy 92/43/EWG zajmują powierzchnię 42 301,8 ha, tj. 2,8% obszaru województwa.


Projektowane Specjalne Obszary Ochrony (SOO) - kwiecień 2004 rok
Nr Nazwa Powierzchnia [ha] Motywacja Status ochronny
Różnorodność Siedliska z zał. I Zwierzęta z zał. II Rośliny z zał. II
1. Babia Góra PLH120001 3 442,4 12 typów siedlisk 7 gatunków Bór górnoreglowy, żyzne buczyny, jaworzyny na stokach, górska jaworzyna, krzemianowe ściany skalne Ryś, nadobnica alpejska Babiogórski Park Narodowy
2. Czarna Orawa PLH120002 37,10 Ryby: głowacz białopłetwy, kiełb Kesslera, koza, minóg strumieniowy, minóg ukraiński Obszar chronionego krajobrazu woj. nowosądeckiego
3. Dolinki Jurajskie PLH120005 916,2 7 typów siedlisk 9 gatunków Kwaśne, żyzne i ciepłolubne buczyny, wapienne ściany skalne, murawy kserotermiczne Podkowiec mały, podkowiec duży, nocek Bechsteina, nocek orzęsiony, nocek łydkowłosy Zespół Jurajskich Parków Krajobrazowych
4. Lipówka PLH120010 25,7 2 typy siedlisk 9 gatunków Grąd środkowoeuropejski, lasy łęgowe i nadrzeczne zarośla wierzbowe Nocek duży, traszka grzebieniasta, kumak nizinny Rezerwat przyrody
5. Jaroszowiec PLH120006 537,8 6 typów siedlisk 3 typy buczyn, wapienne ściany skalne, murawy kserotermiczne 3 projektowane rezerwaty
6. Kalina - Lisiniec PLH120007 3,0 Murawy kserotermiczne Obuwik pospolity Projektowany rezerwat
7. Koło Grobli PLH120008 623,2 Lasy łęgowe, starorzecza Kozioróg dębosz, pachnica dębowa, kumak nizinny, traszka grzebiebiasta Rezerwat Przyrody Wiślisko Kobyle, Koło
8. Ostoja Magurska PLH180004 19 439,0 11 typów siedlisk Żyzne buczyny, górskie murawy bliźniaczkowe, jaworzyny, lasy łęgowe Niedźwiedź, ryś, wilk, pachnica dębowa, nadobnica alpejska Część Magurskiego Parku Narodowego
9. Dolina Prądnika PLH120004 2 146,0 11 typów siedlisk, 14 gatunków Żyzne buczyny, murawy kserotermiczne, łąki kośne, wapienne ściany skalne, źródliska wapienne, jaskinie 7 gatunków nietoperzy (podkowiec mały, nocek Bechsteina, nocek orzęsiony, nocek łydkowłosy), pachnica dębowa Obuwik, podejźrzon pojedynczy Ojcowski Park Narodowy
10. Pieniny PLH120013 2 346,0 16 typów siedlisk 21 gatunków Murawy kserotermiczne, murawy nawapienne, wapienne ściany skalne, ciepłolubne buczyny, jaworzyny na stokach, łąki kośne Nadobnica alpejska, jelonek rogacz, poczwarkówka zwężona, kumak górski, traszka grzebieniasta, głowacica, koza, różanka Bezlist okrywkowy, sierpowiec błyszczący Pieniński Park Narodowy
11. Madohora PLH240002 71,8 3 siedliska Żyzne i kwaśne buczyny, bory górnoreglowe Część rezerwatu przyrody
12. Pustynia Błędowska PLH120014 2 006,8 Wydmy śródlądowe, suche murawy napiaskowe Użytek ekologiczny, obszar Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych
13. Diable Skały PLH120003 16,1 Zimowisko podkowca małego Rezerwat przyrody
14. Kostrza PLH1200009 38,6 Jaworzyny na stokach, żyzne buczyny Rezerwat przyrody
15. Michałowiec PLH120011 12,1 Ciepłolubne buczyny storczykowe Obuwik pospolity Rezerwat przyrody
16. Na Policy PLH120012 72,6 Bór górnoreglowy Rezerwat przyrody
17. Wały PLH120017 5,8 Murawy kserotermiczne bogate w storczyki Rezerwat przyrody
18. Sterczów - Ścianka PLH120015 6,3 Murawa kserotermiczna z bogatymi stanowiskami storczyków Obuwik pospolity Rezerwat przyrody
19. Tatry PLC120001 21 207,2 24 typy siedlisk 9 gatunków Wysokogórskie borówczyska bażynowe, górskie murawy bliźniczkowe, wysokogórskie murawy nawapienne, pionierskie murawy na skałach krzemianowych, piargi i gołoborza wapienne i krzemianowe, jaworzyny na stokach, górskie jaworzyny ziołoroślowe, żyzne buczyny Niedźwiedź, ryś Tatrzański Park Narodowy
20. Torfowiska Orawsko - Nowotarskie PLH120016 7 363,4 Torfowiska wysokie i przejściowe, bory i lasy bagienne Obszar chronionego krajobrazu województwa nowosądeckiego
Źródło: Wojewódzki Konserwator Przyrody

Ochrona Gatunkowa.
Ma na celu zapewnienie przetrwania i właściwego stanu ochrony dziko wystęujących roślin, zwierząt i grzybów oraz ich siedlisk, gatunków rzadko występujących, edemicznych, podatnych na zagrożenia i zagrożonych wyginięciem oraz objętych ochroną na podstawie umów międzynarodowych, a także zachowanie różnorodności gatunkowej i genetycznej. Oznacza to, że nawet do pojedynczych egzemplarzy odnoszą się m.in. następujące zakazy:
• zrywania, niszczenia, uszkadzania
• dokonywania zmian stosunków wodnych, niszczenia ściółki i gleby
• pozyskiwania, zbioru, posiadania, sprzedaży całych roślin lub ich części
• wywożenia i wwożenia na teren kraju
W województwie małopolskim występuje szereg cennych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, które są prawnie chronione, jak również znajdują się stanowiska występowania wielu gatunków roślin i zwierząt, w różnym stopniu zagrożone w swojej egzystencji, a o których informuje „Czerwona księga roślin” (2001) oraz „Czerwona księga zwierząt” (2000). Są to niejednokrotnie jedyne lub jedne z kilku stanowisk w Polsce, jak stanowisko fiołka bagiennego, pierwiosnki omączonej, czy kosaćca bezlistnego. Obecność na terenie województwa zróżnicowanych elementów rzeźby, gleby i warunków klimatycznych, sprzyja różnorodności siedliskowej w środowisku. Występują tu liczne siedliska podlegające ochronie prawnej z mocy rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie określonych rodzajów siedlisk przyrodniczych podlegających ochronie (Dz. U. Nr 92/2001, poz. 1029).
Na terenie województwa znajdują się stanowiska gatunków endemicznych zwierząt, a także m.in. jedyne na terenie kraju stanowiska występowania niektórych gatunków bezkręgowców i zwierząt kręgowych. Dotyczy to zarówno przedstawicieli np. specyficznej fauny jaskiń, wód i terenów podmokłych, jak i fauny terenów wysokogórskich - alpejskich, m.in. niektórych gatunków ptaków i ssaków. Na obszarze województwa małopolskiego występuje większość krajowych gatunków płazów i gadów. Liczne obserwacje wskazują na wyraźne zmniejszanie się liczebności populacji niektórych z nich. Dotyczy to w szczególności: kumaka nizinnego, traszki grzebieniastej, ropuchy szarej i żaby trawnej. Skrajnie zagrożone są w naszym województwie izolowane stanowiska węża eskulapa.
Ochronę Gatunkową Roślin.
Możemy podzielić na ochronę:
• ścisłą – całkowity zakaz pozyskania ze środowiska, z wymienieniem gatunków wymagających ochrony czynnej czyli aktywnej np. wycinania drzew w celu nie dopuszczenia do zacienienia
• częściową – pozyskiwanie może odbywać się tylko na podstawie zezwoleń w określonym miejscu i ilości
Ochrona Gatunkowa Zwierząt.
Ma na celu zabezpieczenie rzadkich i ginących gatunków wraz z ich miejscami występowania. Wobec zwierząt objętych ochroną gatunkową zabrania się m.in.:
• zabijania, chwytania, okaleczania, przetrzymywania żywych lub martwych (spreparowanych),
• niszczenia gniazd i jaj,
• niszczenia siedlisk i ostoi
• niszczenia mrowisk, legowisk, nor, żeremi, tam i innych schronień (np. skrzynek lęgowych)
• umyślnego płoszenia i niepokojenia
Zespół Przyrodniczo – Krajobrazowy.
Tworzy się dla zachowania wartości estetycznych i widokowych krajobrazu miejsc związanych z działalnością człowieka, a posiadających walory przyrodnicze. Chodzi tutaj szczególnie o miejsca, gdzie harmonijnie współistnieją między sobą obiekty kulturowe i przyroda, nawet jeśli są to miejsca znacznie przekształcone przez człowieka. Mogą to być miejsca kultu, stare cmentarze itp.
Najważniejsze problemy ochrony przyrody i krajobrazu:
• Labilność i niekompletność uregulowań prawnych ustanawiających formy ochrony
• Wątpliwa wartość przyrodnicza typu obszaru chronionego - Obszar Chronionego Krajobrazu.
• Brak zatwierdzonych planów ochrony dla parków narodowych krajobrazowych, rezerwatów przyrody oraz ostoi ptasich Natura 2000.
• Brak inwentaryzacji przyrodniczej województwa małopolskiego w stosunku do gatunków chronionych, zagrożonych wyginięciem, oraz gatunków i siedlisk, których dotyczą Dyrektywa Siedliskowa oraz Dyrektywa Ptasia oraz brak bazy danych obszarów i obiektów chronionych dla całego województwa umożliwiającej wymianę informacji i aktualizacje danych.
• Brak dokumentacji w celu objęcia ochroną na obszarze województwa małopolskiego stanowisk geologicznych promowanych na listę europejską GEOSITES.
• Brak strategii zrównoważonego rozwoju turystyki na obszarach chronionych.
• Nieprzestrzeganie wymagań ochrony przyrody przez funkcjonujące obiekty turystyczne i rekreacyjne oraz w trakcie realizowanych procesów inwestycyjnych, jak również prowadzonej działalności rolniczej.
• Niedostateczna ochrona węzłów i korytarzy ekologicznych.
• Nadmierne obciążenie parków narodowych ruchem rekreacyjno-turystycznego, w tym motoryzacyjnym.
• Brak stref ochronnych dla gatunków podlegających ochronie strefowej.
• Zagrożenie rodzimych gatunków roślin i zwierząt przez obce gatunki.
• Tworzenie nowych oraz modyfikacje i utrzymanie istniejących ścieżek edukacyjno-dydaktycznych.
• Niewystarczające środki na ochronę przyrody w województwie.

Stanowisko dokumentacyjne.
Tą formą ochrony otacza się obiekty które na pierwszy rzut oka mogą być niepozorne i nie prezentować szczególnych walorów estetycznych. Mogą to być kamieniołomy, stare wyrobiska, uskoki, ściany skalne itp. Ich zadaniem jest dokumentowanie świadectw przeszłości geologicznej. Często są one wykorzystywane do zadań dydaktycznych.
Użytki Ekologiczne.
Są niewielkimi obszarowo formami ochrony przyrody chroniącymi pozostałości ekosystemów. Najczęściej są to starorzecza, śródpolne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, torfowiska, wychodnie skalne, skarpy. Często uzasadnieniem utworzenia użytku ekologicznego jest rola takiego niewielkiego ekosystemu dla lokalne populacji zwierząt np. jest to miejsce rozrodu płazów lub roślin np. miejsce liczniejszego występowania grążela żółtego. Mogą one zazwyczaj być użytkowane przez ludzi np. wędkarzy, jednak zabezpiecza się je przed dewastacją. Użytki ekologiczne mogą funkcjonować na obszarze parku krajobrazowego i obszaru chronionego krajobrazu.
Ostoje przyrody CORINE
Niektóre obszary w województwie, o wybitnych walorach przyrodniczych, i wyjątkowym znaczeniu dla przemieszczania się flory i fauny, dotychczas nie objęte prawną ochroną przyrody, włączane są w systemy lub sieci obszarów przyrodniczych, ważnych zarówno w skali krajowej, jak i międzynarodowej. Należą do nich ostoje przyrody CORINE i obszary ECONET.
W międzynarodowym programie CORINE Biotopes, w oparciu o zbiór danych o biotopach, czyli miejscu życia gatunku, wyznaczono przestrzenny zasięg ostoi przyrodniczych. Aby miejsce występowania gatunku lub siedliska stało się ostoją CORINE powinno posiadać znaczenie europejskie, czyli spełnić warunki określone w programie CORINE biotopes [Ostoje przyrody w Polsce. Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków. Dyduch - Falniowska A., Kaźmierczakowa R., Makomaska - Juchniewicz M., Perzanowska - Sucharska J., Zając K. 1999]
Ostoje przyrodnicze CORINE są źródłem informacji dla wyznaczenia potencjalnych elementów europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000. Wyznaczone ostoje przyrody CORINE różnią się między sobą m.in. wielkością, zależnie od wymagań ekologicznych gatunku lub siedliska będącego kryterium typowania. Niekiedy na obszarze dużej ostoi typowanej np. dla zwierząt wymagających znacznej przestrzeni, usytuowana jest mniejsza ostoja wyznaczona np. dla roślin naczyniowych. Wówczas ostoja większa jest ostoją kompleksową, a mniejsza - ostoją cząstkow.
Tabela 10. Wykaz ostoi przyrodniczych CORINE w województwie
Lp. Nazwa ostoi Rodzaj ostoi Powierzchnia [ ha] Typ Motywy Siedliska kluczowe Natura 2000
gatunki siedliska
1. JURA KRAKOWSKO-CZĘSTOCHOWSKA K 268674 R, G, M, L H, F, Z, Fn, Gm, K 3 F, O, R, A, G, P, S 3
a) Dolinki Jurajskie C 691 G, L, M H, Fn, Z, K 1 O, A, G, P, S 2
b) Okolice Liszek, Kryspinowa, Mnikowa C 90 G, R, L, 7 N, K ? O, S 1
c) Bielany - Tyniec C 1300 M, R, Z, G F, Fn, Gm, K 1 F, O, A, G, S 2
d) Michałowiec C 13 L F ? F 1
e) Jaskinia Koziarnia C G Gm, Ap ? ? 1
f) Dolina Prądnika w Ojcowie C 1892 G, L, M H, F, Z, Fn, K, Gm 1 F, O, A, G, P, S 3
g) Jaskinia Nietoperzowa C G N, Gm, Ap 1 S 1
h) Jaskinia Racławicka c G N, Gm 1 S 1
i) Jaskinia Ciemna c G N, Ap 1 S 1
j) Jaskinia Maszycka c G Gm, Ap 1
k) Jaskinia Mamutowa c G Gm, Ap 1
l) Jaskinia pod Bukami
i Sztolnia w Czernej c G, Z N 1 S 1
2. Lisiniec O 3 M F, Z 1 F 1
3. Wały O 6 M, L F, Z F 1
4. Sterczów - Ścianka O 6 L, M F F 1
5. Jadowniki Mokre O 683 W H, F 1 1
6. Starorzecze Nieprawie O 10 W, T F 1 1
7. Okolice Świniar O 10 W, T F 1
8. Puszcza Niepołomicka K 11928 L, M, W Fn, K 1 O, A, G, P, S 1
a) Puszcza Niepołomicka
– Północ C 2632 L, M, W H, Fn 1 O, A, G, P, S 1
9. Łąki Cerekiew - Bratucice O 561 M P P
10. Żaki O 17 L N 1 S
11. Stawy w Przyrębie i Spytkowicach O 2242 W, T, M F, P 1 F, A, P 1
12. Łączany O 243 W P P
13. Kopalnia Soli w Wieliczce O 1 Z Gm
14. Dolina Skawy O 859 W, M, L Fn P, S 1
15. Potok Cedron O 1100 W, L R S
16. Potok Kleczanka O 781 W, L R, S S
17. Uroczysko Wróblowice O 87 L, M, W F, O, Gm 1 O, A, G 1
18. Klasztor w Kalwarii Zebrzydowskiej O Z N S
19. Kościół św. Macieja w Andrychowie O Z N
20. Jaskinia Mysiorowa Jama O G N 1 S 1
21. Pogórze Ciężkowickie K 18230 L, M, R, G Fn, Gm, K O, G, P 1
a) Skamieniałe Miasto C 15 G, L Gm, K 1
22. Beskid Mały * O 13574 L, M P, K 1 A, P 1
23. Diable Skały O 16 G, L N , Gm 1 S 1
24. Babia Góra i Pasmo Policy O 7397 G, L, M H, F, Z, Fn, K 1 O, A, P, S 2
25. Beskid Niski ** K 121457 L, R, M, W H, Fn, Gm, K 2 O, A, G, P, S 3
a) Kornuty C 12 G, L, M O, N, Gm 1 O, S 1
26. Gorce K 12376 L, G, M H, F, Z, Fn. K 3 P, S 3
a) Dolina Kamienicy C 2457 L, W, M H, F, Z, Fn 2 P, S 2
b) Dolina Łopusznej C 801 L, G, W R 1 P, S 1
27. Czarna Orawa O 6 W O R
28. Jeziorka Zawadowskie O 1 W, L H, Z, P 1
29. Torfowiska Orawsko-Nowotarskie K 7038 T, L H, O 3 A, P 3
a) Puścizna Rękowiańska C 557 T H 1 1
b) Puścizna Mała C 75 T H 1 1
c) Torfowisko Długopolskie C 30 T, L H 1 1
d) Młaka Brzeżek C 62 T H 1 1
e) Bór na Czerwonem C 50 T, L H, F 2 2
f) Puścizna Wielka C 517 T, L H, O 1 1
g) Jasiowska Puścizna C 78 T, L H 1 1
h) Bór Bagienny w Chyżnem C 90 L H, Z 1 1
i) Puścizna Przybojec C 13 T H 1 1
30. Góra Wżar O 5 G 1
31. Radziejowa O 17117 L, M H, F, Fn 1 S 1
32. Pieniński Pas Skałkowy K 6341 G, M, L, W H, Z, Fn, Gm, K 2 F, O, R, A, P, S 3
a) Pieniny Centralne C 2330 G, L, M F, Z, Fn, K 2 F, O, R, A, P, S 3
b) Przełom Dunajca C 90 W, G, M R, Gm, K 1 R 2
c) Zamek Czorsztyn C 11 Z, M, G F, Gm 1
d) Jaskinia w Ociemnem C G N 1 S 1
e) Wąwóz Homole C 59 G, M, L Gm, K 1 P 1
f) Wysokie Skałki C 11 M, L, G H, F 1 P 1
g) Biała Woda C 40 G, W, M F, Gm 1
33. Skałka Rogoźnicka O 1 G, M Gm 1
34. Młaka nad Jaworkami O 1 T F
35. Pasmo Jaworzyny O 9783 L, M Z, S, K 1 S 2
36. Gubałówka O 1465 L, M, T, R F 1 S 1
37. Tatry K 19319 G, L, M, W H, F, Z, Fn, Gm, K 3 F, O, A, P, S 3
a) Tatry Zachodnie C 12421 G, M, L H, F, Z, Fn, Gm, K 3 F, O, A, P, S 3
b) Tatry Wysokie C 6898 G, L, M, W H, F, Z, Fn, Gm, K 3 P, S 3
c) Kocioł Morskiego Oka C 106 G, M, W H, F, Z, O, Gm, K 3 2
d) Siwiańskie Turnie C 5 G, M, L F, P 1 F, P 1
e) Wąwóz Koryciska C 15 G, M, L, W F, Gm 1 1
f) Dolina Strążyska C 450 G, M, L, W H, F, Gm 1 F, P 2
g) Jaskinia Kalacka C G N, Gm 1 1
h) Jaskinia Naciekowa C G N, Gm 1 S 1
i) Jaskinia Zimna C G N, Gm 1 S 1
j) Szczelina Chochołowska C G N, Gm 1 1
k) Kominy Tylkowe C 70 G, M, L F, P, Gm 1 P, S 1
l) Jaskinia Mylna C G N, Gm 1 1
ł) Czerwone Wierchy C 445 G, M H, F, Gm 1 2
m) Dwoisty Staw Gąsienicowy C 1 W O 1 1
* - wraz z powierzchnią w woj. śląskim
** - wraz z powierzchnią w woj. podkarpackim
Objaśnienia symboli wykorzystanych w tabeli:
Rodzaj ostoi: C - ostoja częściowa, K - ostoja kompleksowa, O - ostoja
Typ ostoi: G - unikatowe formy geomorfologiczne, L - lasy, M - murawy i łąki, R - tereny rolnicze,
T - tereny podmokłe-torfowiska, bagna, roślinność brzegów wód śródlądowych, W - wody śródlądowe stojące i płynące,
T - tereny - tereny zabudowane i inne antropogeniczne
Symbole użyte w charakterystyce ostoi: A - płazy, Ap - archeologia, F - flora, Fn - fauna, G - gady,
Gm - geomorfologia, H - siedlisko, K - krajobraz, N - kolonia nietoperzy, O - bezkręgowce, P - ptaki, R - ryby, S - ssaki, Z-zbiorowisko
Siedliska kluczowe (np. gat. endemicznych, rzadkich, zagrożonych, siedlisko endemiczne): 1:1-5 siedlisk kluczowych,
2:6-10 siedlisk kluczowych, 3: ponad 10 siedlisk kluczowych
Siedliska z Dyrektywy Siedliskowej: 1:1-5 siedlisk, 2:6-15 siedlisk, 3: ponad 15 siedlisk z Dyrektywy Siedliskowej
Źródło: Ostoje przyrody w Polsce, 1999


Przydatna praca? Tak Nie
(0) Brak komentarzy
Typ pracy