profil

Dziedzictwo kultury grecko-rzymskiej w kulturze europejskiej

poleca 82% 1006 głosów

Perykles

Ludzie w dzisiejszych czasach wiele zawdzięczają starożytnym cywilizacjom – między innymi Grecji i Rzymu. Dzisiejsza Europa jest owocem długiej i skomplikowanej historii, pełnej konfliktów między narodami. Grecy, a później Rzymianie w Europie Południowej wywarli głęboki wpływ na ludzi w ciągu trzech tysiącleci.

Europa zawdzięcza swą nazwę mitologicznej bogini, o której nie wiadomo czy była jedną z trzech tysięcy nimf zaludniających morza, czy też piękną Fenicjanką porwaną przez króla bogów Zeusa. Dla starożytnych Greków, Europą było wszystko to, co leżało na zachód od wysp greckich i na północ od ich półwyspu. Legenda Europy porwanej przez Zeusa, przemienionego w byka, inspirowała wyobraźnię artystów do XIX wieku. Możemy to zauważyć m.in. na obrazie „Porwanie Europy” francuskiego malarza Gustave’a Moreau.

Demokracja, czyli rządy ludu, jest formą ustrojową, która została wprowadzona w Atenach w V wieku p.n.e. Powstał system zgromadzeń, delegujących kandydatów na urzędy i do rady przez wybory i losowania. Za ojca demokracji uważa się Peryklesa, który sprawował jeden z najważniejszych urzędów państwowych (urząd stratega), na który był wybierany nieprzerwanie rok po roku przez 15 lat. Do dzisiaj słowo „demokracja” ma to samo znaczenie i oznacza ustrój polityczny, w którym władzę sprawuje społeczeństwo. Sposób sprawowania tej władzy różni się od tego, jaki panował w starożytnych Atenach, ale idea pozostała ta sama.

Na przełomie VII i VI wieku p.n.e. w koloniach greckich Azji Mniejszej narodziła się filozofia. Poczet wybitnych myślicieli zapoczątkował Tales z Miletu uważany za ojca filozofii. Uznał on, że wspólnym elementem występującym w całej przyrodzie jest woda i to ona dała początek wszystkiemu. Otworzył w ten sposób następcom drogę spekulacji myślowych, w których wyniku powstała dwa tysiące lat później nowożytna nauka. Jego najwybitniejsi następcy to Heraklit z Efezu, Sokrates, Platon – twórca Akademii w gaju Akademosa oraz „teorii miłości”, na którą nawet dzisiaj się powołujemy. Jego uczniem był Arystoteles, najbardziej utalentowany filozof starożytnej Grecji. Był bezkonkurencyjnym i największym autorytetem naukowym dla ludzi średniowiecza. Także epikureizm i stoicyzm do dzisiaj znajdują swoich zwolenników.

Bardzo istotna i wartościowa dla współczesnych nam ludzi okazała się literatura starożytnej Grecji. W tym okresie powstały dzieła, które do dzisiaj są uważane za jedne z najwspanialszych w historii literatury. To właśnie w starożytnej Grecji po raz pierwszy wyodrębniono wiele nowych gatunków i rodzajów literackich, między innymi eposy bohaterskie, kosmogeniczne, genealogiczne, dydaktyczne, poematy heroikomiczne, elegie wojenne, lirykę refleksyjną oraz wiele innych, z których prawdopodobnie najważniejszymi dla nas stały się liryka oraz epika.

W dzisiejszych czasach możemy zaobserwować obecność tradycji antycznych we współczesnej literaturze, nawet i polskiej. W wierszu Zbigniewa Herberta „Nike, która się waha” przedstawiona jest bogini w odmiennej roli. Jest w ten sposób bardzo ludzka. Wiersz stanowi refleksję dotyczącą drugiej wojny światowej. Zdaje sobie sprawę, że każde zwycięstwo okupione jest kosztem ofiar i dlatego waha się. Postanawia więc wrócić do dawnej posągowej, zwycięskiej bogini. Stanisław Grochowiak w swoim wierszu "Ikar" nawiązuje do mitu ikaryjskiego, aby wypowiedzieć się na temat złożonych problemów współczesnego świata: ciężkiej mozolnej pracy, braku wypoczynku, braku efektów pracy, braku wrażliwości na piękno, szarość i egoizm.

Jednym z najważniejszych dziedzictw antycznej Grecji jest teatr. Powstał on w Grecji z publicznych obrzędów ku czci Dionizosa. W VI wieku p.n.e. z chóru teatralnego wyodrębnili się aktorzy, powstała forma dramatyczna i ukształtowała się klasyczna budowla teatru. Widowiska stopniowo traciły swoją wartość kulturową, zachowując jednak cechy uroczystości. Aktorzy występowali w perukach, maskach i na podwyższonym obuwiu. Formy i konwencje teatru starożytnej Grecji stały się podstawą europejskiej tradycji teatru i są do dziś źródłem inspiracji twórców teatralnych.

Grecy najwięcej talentu i wiedzy przejawiali w architekturze. Architektura Hellady stała się do czasów dzisiejszych dokumentem doskonałości artystycznej. Ponieważ zarówno architektura, jak i religia grecka pełniły bardzo poważną funkcję społeczną, dlatego pośród szeregu budowli o charakterze publicznym i społecznym pierwsze miejsce zajęła świątynia. Później w miarę potrzeb pojawiają się liczne inne gmachy użyteczności publicznej, mianowicie teatry, stadiony, łaźnie gimnazja, hipodromy. Wcześnie rozwinęła się urbanistyka. Potrzeba racjonalnego planowania miast jest stara, a wynikała z konieczności scentralizowania administracji oraz wyodrębnienia terenów pracy i osiedli mieszkaniowych. Na powstanie miasta i jego rozwój działały te same czynniki urbanistyczne, jakie spotykamy w miastach Zachodu europejskiego. Wcześniej wzorowały się na nich miasta imperium rzymskiego i licznych jego kolonii. Architektura starożytnej Grecji była skarbnicą, z której czerpali twórcy rzymscy, bizantyjscy, okresu renesansu, baroku, klasycyzmu i neoklasycyzmu. Uczy nas, że nie możemy czerpać form artystycznych, bo żyjemy w innym świecie, ale możemy uczyć się od nich metody łączenia formy i treści.

We Francji oficjalne środowiska artystyczne stały się rzecznikami powrotu w baroku klasycznego porządku. Podobnie jak ich włoscy współtowarzysze w XV i XVI wieku, artyści francuscy pozostawali pod wpływem antyku. Kolumnada Luwru, trójkątne frontony są nim przepojone. Ten styl bez ozdób, którego najlepsze przykłady ukazuje Florencja XV wieku (dzieła Brunelleschiego: kościół San Lorenzo, Ospedale degli Innocenti), uwiódł większą część Europy w XVII i XVIII wieku. W Anglii jego przedstawicielem był Christopher Wren, w Niemczech Carl Langhans, w Rosji Andriej Woronichin. Od czasów renesansu sztuka grecka stała się jedną z głównych podstaw sztuki nowożytnej.

Grecy mieli wielkie osiągnięcia także w innych dziedzinach życia. Około 250 roku p.n.e. w świecie hellenistycznym pojawia się wiele urządzeń opartych na zasadzie działania maszyn prostych, jak wciągnik z wielokrążkiem, przenośnik ślimakowy, pompa ślimakowa. Większość z nich jest dziełem Archimedesa i ma do dzisiaj szerokie zastosowanie. W pierwszym tysiącleciu p.n.e. przeżywa wspaniały rozkwit grecka ceramika. Ceramicy starożytnej Grecji opanowali większość technik obróbki oraz wypalania gliny i przekazali nam niemal wszystkie formy naczyń stołowych i kuchennych, jakich używamy dzisiaj.

W starożytnej Grecji dokonano ogromnego usprawnienia, ważnego nie tylko dla rozwoju ówczesnej Grecji, ale i dla rozwoju ekonomicznego całej ludzkości po wszystkie czasy, mianowicie bicia monety. Grecy jako pierwsi wymyślili także systemy kanalizacyjne, które okazały się jednym z najwspanialszych wynalazków w historii ludzkości.

Od 776 roku p.n.e. w mieście Olimpia odbywały się co cztery lata igrzyska sportowe ku czci Zeusa, w których uczestniczyli zawodnicy z większości greckich państewek. Z czasem ta religijna uroczystość przyjęła stały regulamin zawodów, które zwykło się nazywać olimpiadą. Ćwiczenia fizyczne zajmowały ważne miejsce w życiu mężczyzn, były jednym z ważniejszych elementów wychowania, uprawiano je i po osiągnięciu wieku dojrzałego. Każde miasto miało przynajmniej kilka gimnazjów - placów do ćwiczeń gimnastycznych. Tutaj wychowywali się przyszli wojownicy i żołnierze. Tym niemniej już od zamierzchłych czasów sport stał się w Grecji celem samym w sobie, budząc zainteresowanie i rozpalając namiętności wszystkich w stopniu nieznanym innym ludom i epokom aż po nasze współczesne czasy. Także teraz co cztery lata rozgrywane są Igrzyska Olimpijskie, którym przyświeca podobna idea jak tym sprzed tysięcy lat.

Rzeźbę grecką w okresie archaicznym charakteryzuje nieco sztywna symetria, inspirowana przez sztukę egipską, i skostniały wyraz; uśmiech na przykład, jest zawsze taki sam. Potem sztuka ta ewoluowała w kierunku stylu bardziej naturalnego, bardziej giętkiego, który zrodził najpiękniejsze dzieła. W czasach późniejszych powstawały rzeźby inspirowane czasami antyku m.in. rzeźba Michała Anioła „Bachus”, która powstała w czasach renesansu.

Do dziś filozofia, nauka, literatura, myśl polityczna, a nawet technika obficie czerpią z dorobku starożytnej Grecji i Rzymu. Największy wpływ na przyszłe pokolenia wywarli artyści. Rozmach ich monumentalnych przedsięwzięć budowlanych i rzeźbiarskich wprawia w zdumienie konstruktorów i inżynierów. Wiele zawdzięczamy cywilizacjom starożytnym – to ich odkrycia są kolebką wielkich wynalazków, które umożliwiają nam łatwiejsze życie. Na tej podstawie można stwierdzić, że współczesna kultura jest efektem działań ludzi poprzednich epok.

Podoba się? Tak Nie
Komentarze (4) Brak komentarzy
14.12.2017 (19:14)

jesli mozna wiedziec jakies z kad praca była robiona
na zrudła

27.7.2006 (12:10)

praca na temat.... bardzo dobra :)

5.3.2011 (17:33)

praca na temat.... bardzo dobra :)

5.3.2011 (17:32)

praca na temat.... bardzo dobra :)