Cedynia 972
Bitwa pod Cedynią miała miejsce 24 czerwca 972 r. W tym starciu siły dowodzone przez księcia Polan, Mieszka I, rozbiły wojska dowodzone przez margrabiego Hodona. Jest to pierwsza w historii Polski bitwa znana z dokładną datą i miejscem starcia.
Początki państwa polskiego
Kolebką polskiej państwowości była Wielkopolska, zamieszkana przez plemię Polan. Władająca plemieniem dynastia Piastów podporządkowała sobie sąsiednie plemiona Mazowszan i Goplan, a w drugiej połowie X w. książę Polan, Mieszko I, przyjął chrzest oraz starał się powiększyć terytorium kraju o Pomorze. Ekspansja ta zaniepokoiła północnych sąsiadów Polski, Wieletów, którzy dwukrotnie najeżdżali ziemie Piastów.
Na czele najazdów stał margrabin Hodon, możnowładca niemiecki. W czasie pierwszej wyprawy, która miała miejsce w 963 r., Hodon zdobył bogate łupy oraz zabił brata Mieszka I, Leszka (Lestka). Cztery lata później na ziemie Polan spadł kolejny najazd wojsk Hodona, wzmocniony przez plemię Wolinian. Mieszko I zastąpił im drogę w nieznanym miejscu, prawdopodobnie na północ od ujścia Warty do Odry. Siły polskiego księcia, wzmocnione przez posiłki z Czech, liczyły około 5-6 tys. ludzi, w tym pewna liczba konnych. Liczebność armii Hodona była podobna, jednak dysponował on głównie piechotą.
Mieszko I ustawił swoje siły w klasyczny sposób: piechota w centrum (lekko wysunięta do przodu), jazda na skrzydłach. Bitwa rozpoczęła się od frontalnego ataku Wieletów na wysunięte polskie szeregi. Po krótkiej walce piechota Mieszka zaczęła powoli się cofać, ciągnąc za sobą Wieletów, którzy przeczulili szybkie zwycięstwo. Wówczas do boju weszła jazda, która uderzyła z boków i od tyłu, odcinając wojskom Hodona drogę ucieczki. Bitwa zakończyła się pogromem najeźdźców, tylko nielicznym udało się wydostać z okrążenia. Jednym ze szczęśliwców był Hodon, jednak Niemiec nie długo żył, ponieważ został schwytany przez wysłany przez Mieszka pościg.
Sukces Mieszka I
Sukces Mieszka I zaniepokoił Hodona, margrabiego marchii łużyckiej, który nie zamierzał tolerować sukcesów wschodniego sąsiada. W 972 r., bez porozumienia z cesarzem i innymi pogranicznymi margrabiami, zorganizował wyprawę przeciwko Mieszkowi I. Nie wiadomo dokładnie, jakie siły udało mu się zgromadzić, ale szacuje się, że liczyły one od 1000 do 1300 konnych oraz do 3000 piechoty. Armia Hodona wyruszyła z Magdeburga, przeszła przez ziemie plemion wieleckich oraz obodryckich i dotarła do Odry. Siły polskie, pilnujące rzeki, wycofały się w kierunku Cedyni, gdzie książę Polan postanowił urządzić na Niemców zasadzkę. Hodon nie przejrzał tego planu i śmiało ruszył za uciekającymi wojskami Mieszka.
Plan wydarzeń bitwy
1. Przybycie armii Hodona do Cedyni
Wojska margrabiego Hodona dotarły do Odry i zdecydowały się na atak na Grodzie Cedyni, aby zdobyć strategiczne położenie.
2. Ustawienie obrony przez Mieszka I
Mieszko I wykorzystał teren wzgórza Cedyni, zabezpieczając wąskie podejście do grodu oraz okoliczne bagna, rozmieszczając swoje siły na różnych częściach terenu.
3. Rozpoczęcie walki
Hodon rozkazał swoim konnym rycerzom rozpocząć szarżę na polskie pozycje, próbując przełamać linie obronne.
4. Wycofanie się piechoty Mieszka
Pod presją ataku, polska piechota zaczęła się wycofywać, udając odwrotną strategię mającą na celu zwabienie Niemców w wąskie przesmyki.
5. Atak jazdy z boków i tyłu
Gdy Niemcy posunęli się w pogoń za udawaną ucieczką, polska jazda zaatakowała z boków i od tyłu, zamykając drogę ucieczki.
6. Zacięta walka w przesmyku
Wąskie przejście na drodze utrudniło Niemcom skuteczną szarżę, a polskie oddziały rozpoczęły intensywne walki z najeźdźcami.
7. Uderzenie tarczowników i jazdy Czcibora
Ukryte na wzgórzach polskie tarczownicy i jazda dowodzona przez Czcibora dołączyły do ataku, zwiększając presję na Niemców.
8. Złamanie szyków niemieckich
W wyniku podwójnego ataku Niemcy zostali zmuszeni do rozproszenia swoich sił, co doprowadziło do ich całkowitego pokonania.
9. Zakończenie bitwy
Do południa bitwa była już zakończona zwycięstwem Polaków, z Hodonem na czele nielicznych przetrwałych wojsk, którzy zdołali uciec.
Po bitwie
Wieść o klęsce szybko dotarła do niemieckich możnych, którzy obawiali się, że na pozbawioną obrony wschodnią granicę cesarstwa spadnie odwetowe uderzenie Mieszka. Jednak Mieszko wolał wyprawić się na Pomorze. Niemieckie rycerstwo domagało się pomszczenia hańby.
Przebywający w Italii cesarz Otto uznał, że sprawa wymaga jego osobistej interwencji. Jeszcze w 972 r. wrócił do kraju i wezwał Mieszka oraz Hodona na sąd. Wyrok cesarza był niekorzystny dla księcia Polan: cała wina spadła na niego, a syn Mieszka, Bolesław, musiał zostać wysłany na dwór cesarski w roli zakładnika, natomiast Hodona nie spotkała żadna kara.
Mimo niekorzystnego wyroku cesarza, zwycięstwo pod Cedynią umocniło władzę Mieszka nad Pomorzem Zachodnim. Do końca X w. na zachodniej granicy państwa panował względny spokój, przerywany tylko niewielkimi konfliktami, które nie wymagały jednak interwencji cesarza. Sytuacja zmieniła się dopiero za panowania Bolesława Chrobrego, który prowadził wieloletnie wojny z cesarstwem.
