profil

Różne możliwości dziedziczenia cech

poleca 53% 36 głosów

W ramach ogólnych mechanizmów istnieje szereg różnych możliwości dziedziczenia cech.

Jeden gen determinuje jedną cechę. Możliwe są przy tym trzy rodzaje relacji między dwoma allelami danego genu.
Dominacja zupełna polega na nieujawnianiu się allelu recesywnego w obecności allelu dominującego. Heterozygota posiada wówczas fenotyp taki sam, jak homozygota dominująca. Dominacja zupełna występuje np. w krzyżówkach odmian grochu w doświadczeniach Mendla.
Dominacja niezupełna występuje wówczas, gdy pierwsze pokolenie mieszańców wykazuje wartość pośrednią cechy w stosunku do wartości cech posiadanych przez rodziców. Przyczyną jest niemożność pełnego wykształcenia cechy zdeterminowanej przez allel dominujący w obecności allelu recesywnego. Na przykład po skrzyżowaniu kwiatów wyżlinu /lwiej paszczy/ o barwie białej i czerwonej wszystkie rośliny w pokoleniu F1 są różowe.
Kodominacja /współdominowanie/ polega na równoczesnym ujawnieniu się w fenotypie heterozygoty cech uwarunkowanych przez oba geny, które są w stosunku do siebie „równowartościowe”, np. dereszowate umaszczenie u koni /siwe plamy na tle jednolitej barwy/.
Jeden gen determinuje jedną cechę, ale w populacji występują więcej niż dwa allele tego genu. Są to tzw. allele wielokrotne. Stąd istnieje większa liczba kombinacji alleli tworzących parę w chromosomach homologicznych, a tym samym większa zmienność fenotypów. Relacje między dwoma allelami wielokrotnymi w parze mogą mieć przy tym charakter dominacji zupełnej, niezupełnej lub kodominacji. Pojawienie się alleli wielokrotnych jest wynikiem mutacji, np. dziedziczenie grup krwi u człowieka
Więcej genów nieallelicznych wpływa na jedną cechę. Występuje wówczas współdziałanie genów. Istnieją trzy możliwości współdziałania genów: dopełnienie, kumulacja i epistaza (hamowanie) efektów działania genów.
Jeden gen wpływa na więcej niż jedną cechę uwidocznioną w fenotypie. Gen taki nazywany jest plejotropowym. Przykładem jest tzw. szurpatość upierzenia u kur, gdzie nieprawidłowo wykształconemu upierzeniu towarzyszy m.in. przerost mięśnia sercowego.
Geny letalne poza cechą fenotypową, którą determinują, wywołują też śmierć organizmu, gdy znajdują się w układzie homozygotycznym, czasem dominującym, częściej recesywnym. Mają one zatem charakter plejotropowy. Genem letalnym jest np. gen warunkujący barwę sierści myszy. Barwę żółtą warunkuje allel dominujący tego genu, który w kombinacji homozygotycznej powoduje śmierć myszy w rozwoju zarodkowym.

Podoba się? Tak Nie

Materiał opracowany przez eksperta

Czas czytania: 2 minuty