profil

Mechanizmy odpowiedzi immunologicznej

drukuj
poleca 82% 138 głosów

Odpowiedź immunologiczna to złożony zespół reakcji obronnych organizmu. Obejmuje rozpoznanie antygenu oraz jego neutralizację i eliminację.
Na odpowiedź immunologiczną składa się odpowiedź typu komórkowego i humoralnego, przy czym oba te mechanizmy przebiegają równolegle i są współzależne od siebie.

Odpowiedź immunologiczna następuje, gdy mechanizmy odporności nieswoistej okażą się nieskuteczne.

W początkowej fazie neutrofile i makrofagi fagocytują drognoustroje, po czym neutrofile zostają też pożarte przez makrofagi, które prezentują na swej powierzchni fragmenty antygenów.

W odpowiedzi humoralnej antygen łączy się z receptorem błonowym limfocytu B. Do aktywacji limfocytu B potrzebna jest na ogół obecność limfocytów Th, które same zostały pobudzone po rozpoznaniu i związaniu antygenu. Limfocyty Th produkują cytokiny (interleukiny), pobudzające limfocyty B do podziałów i różnicowania się. Powstaje bardzo duża liczba komórek, z których większość to komórki plazmatyczne, produkujące przeciwciała. Pozostałe stają się komórkami pamięci, zapamiętują strukturę antygenu. Wytworzone przeciwciała łączą się z antygenami i unieczynniają je, np. poprzez ułatwienie fagocytozy komórek z antygenami lub perforację ich błony.

Odporność komórkowa uzupełnia odporność humoralną, przy czym biorą w niej udział wyłącznie komórki, które zostały uczulone przez antygen. Limfocyty Tc pobudzone też przez limfocyty za pośrednictwem cytokin Th rozpoznają komórki z określonym antygenem i zabijają je, pobudzając do apoptozy. Do bezpośredniego zniszczenia antygenu mogą być zaangażowane makrofagi, które zostają pobudzone przez limfocyty Th poprzez cytokiny. Podczas odpowiedzi komórkowej także powstają komórki pamięci immunologicznej.

W odpowiedzi immunologicznej występują oba mechanizmy, choć ich udział może być różny. Odpowiedź humoralna dotyczy zwłaszcza reakcji na infekcje bakteryjne, natomiast komórkowa reakcji na infekcje wirusowe oraz podczas odrzucania przeszczepu i w walce z komórkami nowotworowymi. Odpowiedź komórkowa odpowiada też za opóźnionie reakcje immunologiczne (odczyn zapalny).

Pierwotna odpowiedź immunologiczna występuje, gdy układ immunologiczny styka się z danym antygenem po raz pierwszy. Gdy ustaje kontakt z antygenem, ilość wytworzonych przeciwciał spada, a w organizmie zostają jedynie komórki pamięci immunologicznej. Aktywne komórki immunokompetentne jako zbyteczne są pobudzane do apoptozy przez limfocyty TS poprzez wytwarzane przez nie cytokiny.

Jeśli dojdzie do ponownego kontaktu z tym samym antygenem, komórki pamięci immunologicznej łatwo ulegają aktywacji, szybciej proliferują i, w zależności od swego pochodzenia, produkują więcej przeciwciał lub cytokin. Jest to wtórna odpowiedź immunologiczna.

Uzyskiwanie odporności swoistej odbywa się w sposób czynny lub bierny.
Czynny pobudza organizm do wytworzenia przeciwciał; może być: naturalny – po przebyciu zakażenia – lub sztuczny – po podaniu szczepionki.
Bierny polega na wprowadzeniu do organizmu gotowych przeciwciał; może być: naturalny – przenikanie przeciwciał przez łożysko do płodu lub u noworodka z mlekiem matki, sztuczny – po podaniu surowicy odpornościowej.

Zapamiętaj

Dane wskazują, że istnieją dwa rodzaje komórek prezentujących antygen:
• profesjonalne komórki prezentujące antygen – pobudzają dziewicze limfocyty Th, są nimi komórki dendryczne;
• nieprofesjonalne komórki prezentujące antygen – pobudzają limfocyty pamięci, są nimi makrofagi, limfocyty B, także fibroblasty i astrocyty.
Szczepionka to preparat pochodzenia biologicznego zawierający drobnoustroje chorobotwórcze, względnie fragmenty ich struktury, albo odpowiednio przygotowane toksyny stosowane w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej.
Surowice odpornościowe to surowice krwi (osocze krwi pozbawione fibrynogenu) zawierające duże stężenie przeciwciał przeciw antygenom bakteryjnym lub wirusowym, względnie przeciw określonym toksynom.

Przydatne hasło? Tak Nie