profil

Mechanizmy odpowiedzi immunologicznej

poleca 83% 140 głosów

Odpowiedź immunologiczna to złożony zespół reakcji obronnych organizmu. Obejmuje rozpoznanie antygenu oraz jego neutralizację i eliminację.
Na odpowiedź immunologiczną składa się odpowiedź typu komórkowego i humoralnego, przy czym oba te mechanizmy przebiegają równolegle i są współzależne od siebie.

Odpowiedź immunologiczna następuje, gdy mechanizmy odporności nieswoistej okażą się nieskuteczne.

W początkowej fazie neutrofile i makrofagi fagocytują drognoustroje, po czym neutrofile zostają też pożarte przez makrofagi, które prezentują na swej powierzchni fragmenty antygenów.

W odpowiedzi humoralnej antygen łączy się z receptorem błonowym limfocytu B. Do aktywacji limfocytu B potrzebna jest na ogół obecność limfocytów Th, które same zostały pobudzone po rozpoznaniu i związaniu antygenu. Limfocyty Th produkują cytokiny (interleukiny), pobudzające limfocyty B do podziałów i różnicowania się. Powstaje bardzo duża liczba komórek, z których większość to komórki plazmatyczne, produkujące przeciwciała. Pozostałe stają się komórkami pamięci, zapamiętują strukturę antygenu. Wytworzone przeciwciała łączą się z antygenami i unieczynniają je, np. poprzez ułatwienie fagocytozy komórek z antygenami lub perforację ich błony.

Odporność komórkowa uzupełnia odporność humoralną, przy czym biorą w niej udział wyłącznie komórki, które zostały uczulone przez antygen. Limfocyty Tc pobudzone też przez limfocyty za pośrednictwem cytokin Th rozpoznają komórki z określonym antygenem i zabijają je, pobudzając do apoptozy. Do bezpośredniego zniszczenia antygenu mogą być zaangażowane makrofagi, które zostają pobudzone przez limfocyty Th poprzez cytokiny. Podczas odpowiedzi komórkowej także powstają komórki pamięci immunologicznej.

W odpowiedzi immunologicznej występują oba mechanizmy, choć ich udział może być różny. Odpowiedź humoralna dotyczy zwłaszcza reakcji na infekcje bakteryjne, natomiast komórkowa reakcji na infekcje wirusowe oraz podczas odrzucania przeszczepu i w walce z komórkami nowotworowymi. Odpowiedź komórkowa odpowiada też za opóźnionie reakcje immunologiczne (odczyn zapalny).

Pierwotna odpowiedź immunologiczna występuje, gdy układ immunologiczny styka się z danym antygenem po raz pierwszy. Gdy ustaje kontakt z antygenem, ilość wytworzonych przeciwciał spada, a w organizmie zostają jedynie komórki pamięci immunologicznej. Aktywne komórki immunokompetentne jako zbyteczne są pobudzane do apoptozy przez limfocyty TS poprzez wytwarzane przez nie cytokiny.

Jeśli dojdzie do ponownego kontaktu z tym samym antygenem, komórki pamięci immunologicznej łatwo ulegają aktywacji, szybciej proliferują i, w zależności od swego pochodzenia, produkują więcej przeciwciał lub cytokin. Jest to wtórna odpowiedź immunologiczna.

Uzyskiwanie odporności swoistej odbywa się w sposób czynny lub bierny.
Czynny pobudza organizm do wytworzenia przeciwciał; może być: naturalny – po przebyciu zakażenia – lub sztuczny – po podaniu szczepionki.
Bierny polega na wprowadzeniu do organizmu gotowych przeciwciał; może być: naturalny – przenikanie przeciwciał przez łożysko do płodu lub u noworodka z mlekiem matki, sztuczny – po podaniu surowicy odpornościowej.

Zapamiętaj

Dane wskazują, że istnieją dwa rodzaje komórek prezentujących antygen:
• profesjonalne komórki prezentujące antygen – pobudzają dziewicze limfocyty Th, są nimi komórki dendryczne;
• nieprofesjonalne komórki prezentujące antygen – pobudzają limfocyty pamięci, są nimi makrofagi, limfocyty B, także fibroblasty i astrocyty.
Szczepionka to preparat pochodzenia biologicznego zawierający drobnoustroje chorobotwórcze, względnie fragmenty ich struktury, albo odpowiednio przygotowane toksyny stosowane w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej.
Surowice odpornościowe to surowice krwi (osocze krwi pozbawione fibrynogenu) zawierające duże stężenie przeciwciał przeciw antygenom bakteryjnym lub wirusowym, względnie przeciw określonym toksynom.

Podoba się? Tak Nie

Materiał opracowany przez eksperta

Czas czytania: 2 minuty