profil

Liście

poleca 68% 144 głosów

Liście są bocznymi organami łodygi charakteryzującymi się ograniczonym wzrostem. Podstawową funkcją liści jest fotosynteza, transpiracja i wymiana gazowa. U paprotników te same liście mogą pełnić funkcje związane z fotosyntezą oraz wytwarzać zarodniki. U roślin nasiennych liście wyrastają w węzłach i są w określony sposób rozmieszczone na łodydze. Ulistnienie, czyli sposób rozmieszczenia liści, może być: skrętoległe, naprzemianległe, okółkowe.

Rodzaje ulistnienia
Rodzaje ulistnienia

Typowy liść składa się z trzech części: blaszki, ogonka i nasady, która czasem tworzy pochwę lub przylistki. Kształt blaszki bywa rozmaity, podobnie jak kształt i długość ogonka. Liście niemające ogonka nazywane są siedzącymi. Ze względu na rozczłonkowanie blaszki liściowej wyróżnia się liście pojedyncze i złożone. Wnikające do ogonka odgałęzienie wiązki przewodzącej tworzy w blaszce liściowej system wiązek zwany nerwacją. Użyłkowanie może być równoległe, widlaste lub siatkowe.

Budowa typowego liścia (wg Podbielkowski i in., 1987)
Budowa typowego liścia (wg Podbielkowski i in., 1987)

Liście rozwijają się z zawiązków tworzonych w stożku wzrostu pędu. W kolejnych fazach rozwojowych rośliny powstają liścienie, liście dolne, właściwe i przykwiatowe. Powierzchnia liścia po obu jego stronach pokryta jest skórką, przy czym aparaty szparkowe występują najczęściej tylko po stronie dolnej (wyjątek: rośliny wodne o pływających liściach mają aparaty szparkowe na górnej powierzchni blaszki liściowej, u zanurzonych aparaty szparkowe nie występują). Zewnętrzne ściany komórek skórki są grubsze, pokryte kutykulą, a niekiedy woskiem. U traw powierzchnia liści jest szorstka z powodu odkładanej w ścianach krzemionki. Skórka może wytwarzać też różnego rodzaju włoski.

Różne formy liści
Różne formy liści

Między skórką górną, a dolną znajduje się miękisz asymilacyjny, który jest zróżnicowany na miękisz palisadowy i gąbczasty. Miękisz palisadowy zbudowany jest z komórek walcowatych, umieszczonych prostopadle do powierzchni liścia od strony górnej. Od strony dolnej znajduje się miękisz gąbczasty o komórkach okrągławych z dużymi przestworami międzykomórkowymi i mniejszą ilością chloroplastów. Taka budowa obu rodzajów miękiszu asymilacyjnego w liściu jest typowa dla wielu roślin okrytonasiennych. Umożliwia intensywny przebieg fotosyntezy oraz transpiracji i wymiany gazowej.

U innych grup roślin, zwłaszcza występujących w odmiennych warunkach środowiskowych, stopień zróżnicowania miękiszu asymilacyjnego jest słaby lub brak go zupełnie, np. u traw, roślin wodnych, roślin środowisk suchych, roślin iglastych.

U tych ostatnich liście zwane igłami mają komórki miękiszu o jednakowym kształcie, ale o pofałdowanych ścianach komórkowych (miękisz wieloramienny). Skórka składa się z komórek o grubych ścianach i pokryta jest dużą ilością kutykuli, a aparaty szparkowe znajdują się we wgłębieniach. Warstwa sklerenchyny pod skórką czyni igły sztywnymi. Obecne w miękiszu asymilacyjnym wiązki przewodzące umożliwiają transport wody i asymilatów, a także pełnią funkcję rusztowania liścia.

Przekrój poprzeczny przez liść iglasty sosny (wg Szweykowscy, 2002)
Przekrój poprzeczny przez liść iglasty sosny (wg Szweykowscy, 2002)

Przekrój poprzeczny przez blaszkę liściową rośliny dwuliściennej (wg Szweykowscy, 2002)
Przekrój poprzeczny przez blaszkę liściową rośliny dwuliściennej (wg Szweykowscy, 2002)

poleca 57% 516 głosów

Przekształcenia liści

Konieczność przystosowania się roślin do różnorodnych środowisk i różnych sposobów życia przyczyniła się do powstania modyfikacji w budowie liścia, aby mógł spełniać inne, dodatkowe funkcje.

Podoba się? Tak Nie

Materiał opracowany przez eksperta

Czas czytania: 4 minuty