Podstawowe informacje o bohaterze
Jak wynika z Plotki o „Weselu” Tadeusza Boya-Żeleńskiego, za postacią Gospodarza kryje się Włodzimierz Tetmajer, artysta związany z Młodą Polską. Tetmajer wywodził się z rodziny zdeklasowanej szlachty, która posiadała majątek w Ludźmierzu koło Nowego Targu. Studiował za granicą, a po powrocie do kraju poślubił Annę Mikołajczykównę, chłopkę z Bronowic. To małżeństwo, zawarte bez zgody rodziców, wywołało skandal obyczajowy, głównie z powodu różnicy klasowej. Mimo trudności materialnych, małżeństwo było udane, a Tetmajer na stałe zamieszkał w Bronowicach, gdzie zżył się z miejscowymi chłopami. Jego postawa względem nich, jak również pewne wątki jego biografii, znalazły odzwierciedlenie w dramacie „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego.
Charakterystyka
Gospodarz jest kluczową postacią dramatu Wyspiańskiego, łączącą dwa odmienne światy – inteligencję i chłopstwo. Jego postawa jest wyrazem autentycznej fascynacji ludem, co różni go od wielu innych przedstawicieli inteligencji, którzy tylko powierzchownie interesowali się kulturą chłopską. Tetmajer, mieszkając od dekady w Bronowicach, doskonale rozumie chłopów i darzy ich szacunkiem, co można zauważyć w jego słowach:
„chłop potęgą jest i basta...”
Podziwia ich siłę fizyczną oraz ciężką pracę, widząc w nich ogromny potencjał społeczny. Właśnie dlatego Wernyhora powierza mu symboliczny złoty róg i misję zorganizowania powstania. Gospodarz cieszy się szacunkiem chłopów i jest przez nich traktowany jako jeden z „swoich”. Jednak jego działania, a raczej ich brak, pokazują, że choć ma dobre intencje, jest zbyt słaby, aby sprostać wyzwaniu.
Momentem przełomowym w dramacie jest sytuacja, w której Gospodarz oddaje złoty róg Jaśkowi. W wyniku tego błędu róg zostaje zgubiony, a szansa na wyzwolenie przepada. Gospodarz nie zdaje sobie sprawy z powagi sytuacji, jest zmęczony, pijany i nie pamięta, co obiecał Wernyhorze. To sprawia, że jego postać zostaje oceniona negatywnie – okazuje się, że w kluczowym momencie zawodzi. Jego marzenia o wolnej Polsce, Polsce Piastów, wydają się być jedynie pustymi teoriami, które nie mają realnych szans na realizację.
Dodatkowo, Gospodarz jest osobą poddaną wpływowi żony, Gospodyni, która po wizycie Wernyhory przekonuje go, by nie podejmował pochopnych decyzji z powodu zmęczenia. Tym samym jej postawa gasi w nim początkowy zapał do działania. W rezultacie Gospodarz okazuje się być bardziej mówcą niż działaczem – krytykuje mieszczan, chwali chłopów, ale jego słowa nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistości.
Stanisław Wyspiański ukarał go, podobnie jak innych gości weselnych, poprzez poddanie się somnambulicznemu tańcowi chochoła, symbolizującemu uśpienie narodu.
