Podstawowe informacje o bohaterze
Pan Młody – bohater „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego – niewątpliwie należy do inteligencji. Jak zauważył Tadeusz Boy-Żeleński, pod postacią tą kryje się Lucjan Rydel, który był dramatopisarzem i poetą Młodej Polski, a jednocześnie synem sławnego profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rydel urodził się w 1870 roku, a więc gdy się żenił, miał trzydzieści lat. W „Weselu” Wyspiański przedstawił go dość komicznie.
Charakterystyka zewnętrzna
Scena siedemnasta aktu I wyraźnie przedstawia rozmowę Pana Młodego i Żyda, karczmarza, który przychodzi jako gość na wesele. Żyd zarzuca Panu Młodemu, że jutro zrzuci ten strój. Pan Młody odpowiada:
„Narodowy chłopski strój.”
Sugeruje to, że Pan Młody, inteligent z wyższych sfer, przebrany jest w weselny strój ludowy. Potwierdza to zresztą jeden z listów Rydla napisany już po weselu:
„Zresztą przez całe wesele ubrany byłem po chłopsku.”
Wcale nie razi go sztuczność tego stroju, natomiast przeszkadza mu w kościele:
„Poszedłem przebrać się z sukmany we frak. Do samego Sakramentu postanowiłem, bowiem przystąpić w czarnym stroju dla uniknięcia choćby pozorów teatralności i pozy.”
Warto też zwrócić uwagę, że chyba na wszystkich obrazach Rydel jest przedstawiony z binoklami i wąsikiem. Jeśli połączymy je z sukmaną chłopską, okazuje się, że jego wygląd artysty jest groteskowy i komiczny.
Charakterystyka wewnętrzna
Trudno w zasadzie powiedzieć, jaka była przyczyna zawarcia związku małżeńskiego przez Pana Młodego, ponieważ między małżonkami widoczna jest przepaść intelektualna i kulturowa. Jego rozmowy z żoną dowodzą, że pojmuje on miłość w całkiem inny sposób. Bez przerwy żąda od żony, aby wyznawała mu miłość, mówiła, jak bardzo go kocha. Wydaje się być zaborczy, a uczucie pojmuje raczej w sposób sentymentalny – ciągłe patrzenie sobie w oczy, tkliwe słowa, gesty, nieustający romans, fantazjowanie. Natomiast Panna Młoda w ogóle go nie rozumie.
Pan Młody jest również typowym ignorantem. Kiedy Panna Młoda mówi, że jest zmęczona, każe jej zdjąć buty. Gdyby naprawdę fascynował się kulturą chłopską, wiedziałby, że chłopki w tamtych czasach często miały jedną parę butów, czyli tę, którą zakładały do ślubu. Potem chodziły w tych butach do kościoła, a także na różnego rodzaju uroczystości. Dlatego też zdjęcie butów oznaczałoby dyshonor, brak powagi, sprzeciwienie się zwyczajowi chłopskiemu. Można więc uznać, że jego fascynacja wsią jest bardzo powierzchowna i opiera się głównie na obserwowaniu uroków stroju żony:
*„Jak cię widzę z tą koroną,
z tą koroną świecidełek,
w tym rozmaitym gorsecie,
jak lalkę dobytą z pudełek
w Sukiennicach, w gabilotce:
zapaseczka, gors, spódnica,
warkocze we wstążek splotce.”*
Na dodatek wypomina mu to Żyd-karczmarz, który wprost mówi o przemijającej modzie, której Rydel uległ:
*„Pan dzisiaj w kolorach się mieni;
pan to przecież jutro zrzuci.”*
Żyd podkreśla również, że chłopstwo i inteligencja do siebie nie pasują, nie darzą się szacunkiem, jest zbyt wiele dawnych urazów:
*„No, tylko że my jesteśmy
tacy przyjaciele, co się nie lubią.”*
Pojawiający się upiór Hetmana tłumaczy natomiast Panu Młodemu, że żeniąc się z chłopką, sprzeciwił się swojej klasie społecznej, zdradził ją. Język, którym posługuje się Pan Młody, niewątpliwie odzwierciedla jego wiedzę, wykształcenie i stan społeczny. Należy wspomnieć, że Lucjan Rydel posiadał tytuł naukowy (był doktorem), studiował historię sztuki w Berlinie, a potem jeszcze przebywał w Paryżu. Jego małżeństwo z Jadwigą było skandalem obyczajowym i towarzyskim. Plotki głosiły, że przez wiele lat Rydel próbował edukować żonę, pokazywać jej obrazy, tłumaczyć sztuki. Innymi słowy, próbował z chłopki zrobić kobietę wykształconą, chcąc zmienić diametralnie jej życie. Początki takiego niezrozumienia widoczne są właśnie w „Weselu” Wyspiańskiego.
Podsumowanie
Pan Młody w „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego jest postacią symboliczną, reprezentującą konflikty między inteligencją a chłopstwem. Jego powierzchowna fascynacja kulturą wiejską oraz brak zrozumienia dla mentalności chłopów ilustrują głębokie podziały społeczne tamtych czasów. Poprzez charakterystykę Pana Młodego Wyspiański krytykuje alienację i brak autentycznego porozumienia między różnymi warstwami społecznymi.
