W pustyni i w puszczy - streszczenie książki

Nel jest córką Anglika, pana Rawlisona. Jest on jednym z dyrektorów kompanii Kanału Sueskiego. Władysław Tarkowski, ojciec Stasia, także pracuje przy budowie Kanału, jest inżynierem. Obaj panowie znają się bardzo dobrze od dawna i są przyjaciółmi, tak samo jak ich dzieci. Mieszkają w Egipcie, w Port Saidzie, w pobliżu Kanału. Staś przyszedł na świat w Egipcie, bardzo dobrze się tam czuje, ma czternaście lat, jest mądry i wysportowany. Nel ma osiem lat i odznacza się wyjątkową urodą.

Panowie Rawlison i Tarkowski mają ocenić roboty prowadzone przy kanałach w El-Fajum. Za kilka dni mają się zacząć ferie szkolne, więc ojcowie wspólnie postanawiają, iż zabiorą dzieci ze sobą. Sami są zmuszeni wyjechać natychmiast, więc dzieci mają do nich dojechać, kiedy już nie będą miały zajęć. Podróż może być niebezpieczna, ponieważ rozpoczęło się powstanie Mahdiego. Wojska arabskie otoczyły Chartum, gdzie stawia opór angielski generał Gordon.

Egipska policja aresztuje Fatmę, która jest żoną dozorcy Smaina, oraz ich dzieci. Kobieta jest krewną Mahdiego. Jej mąż jest w obozie przywódcy Arabów. Fatma prosi Tarkowskiego i Rawlisona, by pomogli jej uzyskać zgodę na wyjazd do swojego męża. Podaje różne nieprawdziwe wyjaśnienia. Krótko potem planuje porwanie dwójki białych dzieci, jeżeli nie dostanie pozwolenia na wyjazd.

Panowie wyjeżdżają następnego dnia. Pani Oliver, która ma towarzyszyć dzieciom, zostaje ugryziona przez jadowitego skorpiona i nie może wstać z łóżka. Staś i Nel zatem wyjeżdżają z Dinah. Płyną kanałem, potem jadą pociągiem. Przez cały ten czas Staś bardzo troskliwie opiekuje się małą przyjaciółką. W Kairze dzieci spotykają się z rodzicami. Nel otrzymuje od ojca ogromnego psa, Sabę.

Święta dzieci spędzają w obozie razem z inżynierami. Potem organizują wycieczki i zwiedzają okolicę. W końcu obaj panowie są zmuszeni wyjechać, by wizytować następny odcinek robót. Jednego dnia pojawia się Chamis i zawiadamia, że ojcowie każą dzieciom przyjechać do siebie. Mimo podejrzeń Stasia wyruszają pociągiem. Na stacji nikt na nich nie czeka. Arabowie mówią, że mają się spotkać z inżynierami na pustyni. Rozpoczyna się jazda na wielbłądach, które są ciągle poganiane i pędzą bardzo szybko. Staś uzmysławia sobie, że on i Nel zostali porwani przez Arabów.

W tym czasie ojcowie oczekują na swoje dzieci w innym miejscu. Zaczynają sięgać, kiedy nie ma ich w umówionym pociągu. Rozpoczynają poszukiwania. Z biegiem czasu dochodzi do nich okrutna prawda: dzieci zostały porwane. Stoi za tym Fatma. Mają być zawiezione do Mahdiego.

Staś i Nel jadą na pędzących wielbłądach przez pustynię przez całą noc. W końcu zatrzymują się na postój. Stasiowi nie udaje się namówić Beduinów, by ich wypuścili, a za to otrzymają duży okup. Dla Arabów liczy się przede wszystkim błogosławieństwo Mahdiego. Rano w obozie zjawia się Saba i z wielką radością wita się z dziećmi. Rozpętuje się burza piaskowa. Cudem unikają zasypania.

Karawana dociera do Khor. Tam zatrzymuje się na odpoczynek. Gdy kończy się burza piaskowa, zaczyna padać deszcz. Staś cały czas myśli, jak się oswobodzić. Udaje mu się ukraść broń, ale Saba głośnym szczekaniem budzi Arabów i plan się nie udaje.

Całymi dniami i nocami pędzą na południe. Zaczyna brakować jedzenia, ale Arabowie chcą jak najszybciej ominąć miasto Asuan. Wreszcie im się to udaje. Wszyscy są wyczerpani, nawet Saba schudł. Pewnego dnia Beduini idą zdobyć coś do jedzenia. W tym czasie Staś usiłuje zabić Arabów, którzy zostali w obozie. Jednakże niespodziewanie do obozu przybywają jeźdźcy z nowinami, że arabskim wojskom udało się zdobyć Chartum i zabić generała Gordona. Na wieść o tym Staś traci nadzieję. Znajdują się na terenie zdobytym przez Mahdiego. Wreszcie stają w Chartumie.

Dzieci zostają przywiezione do Omdurmanu. Wszędzie są widoczne krwawe ślady wojny. Mogą tutaj usłyszeć i zobaczyć proroka Mahdiego. Prorok osobiście spotyka się z nimi. Staś jest niezwykle śmiały i mówi, co myśli. Powoduje to zamieszanie i strach proroka. Na początku chce on ukarać chłopca, bo ten odmawia przyjęcia islamu. Ostatecznie postanawia oddać dwójkę dzieci Smainowi.

W Omdurmanie Nel razem ze Stasiem głodują, a chłopiec musi nawet prosić o jedzenie na ulicy.

Zaczyna się podróż w górę Nilu. Nel jest bardzo słaba. Staś daje jej każdego dnia pół proszka chininy. Droga jest bardzo długa i męcząca. Jednego popołudnia spotykają ogromnego lwa, który leży na środku wąwozu i uniemożliwia przejazd. Chamis i Gebhr są przerażeni. Chcą zabić lwa, rzucając murzyna Kalego na pożarcie zwierzęciu. Staś nie pozwala na to. Gebhr daje mu strzelbę. Chłopiec zabija lwa jednym strzałem. Następnie kolejno strzela do Arabów. Dzieci odzyskują wolność. Są z nimi Kali i Mea. Murzyni są oddani bez reszty Stasiowi i Nel.

Dalej jadą wąwozem. Staś poluje na zwierzęta, troszczy się o Nel. Ciągle jest z nimi Saba. Rozpoczyna się pora deszczowa. Pewnego dnia słyszą dziwne dźwięki – ryczą lwy. W nocy zagryzają konie, przeżywają tylko dwa.

Nel coraz gorzej się czuje. Staś daje jej końcówkę chininy. W wąwozie znajdują uwięzionego słonia, który nie potrafi wyjść ze skalnej pułapki, w jakiej znalazł się podczas burzy. Karmią wygłodniałe zwierzę. Zamieszkują w ogromnym baobabie, drzewie o pustym pniu, które nazywają Krakowem.

Nel poważnie choruje. Ma atak febry, a Stasiowi skończyły się wszystkie leki. Nel majaczy w gorączce. Cały czas padają ulewne deszcze. Po tygodniu dziewczynka dostaje drugiego ataku choroby. Staś na szczęście spotyka Szwajcara Lindego, który daje mu duży zapas chininy. Przebywa on tylko z jednym murzyńskim chłopcem, gdyż pozostali Murzyni, którzy towarzyszyli mu w wyprawie, zachorowali na śpiączkę albo zmarli na ospę. Linde daruje Stasiowi ryż, kawę, herbatę i inne produkty. Chłopiec dostaje też znakomitą broń i nowe konie.

Kilka dni później Szwajcar umiera. Przed śmiercią przekazuje Stasiowi wszystkie swoje papiery. Chłopiec zabiera ze sobą również murzyna Namibu. Wysadza skalę i oswobadza słonia, którego dzieci nazywają Kingiem. Teraz w skład ich karawany wchodzi pięć obciążonych koni i słoń, który bardzo mocno zaprzyjaźnił się z dziećmi. Jadą na południe. Docierają do góry, o której opowiadał Linde. Prowadzi tam tylko jedna, bardzo wąska ścieżka, co ułatwia obronę, więc wszyscy czują się bezpiecznie.

Staś poluje, łowi ryby, gromadzi jedzenie na dalszą podróż. Nel robi latawce, mające powiadomić białych ludzi, gdzie znajdują się dzieci. Po kilku dniach ruszają dalej, podążając w kierunku oceanu. Docierają do wioski Murzynów. Dzieci podróżujące na słoniu robią wielkie wrażenie na mieszkających tam tubylcach.

Karawana przejeżdża teraz przez zamieszkałe tereny, mijając kolejne wioski. Staś wspólnie z Kalim i innymi murzyńskimi wojownikami pokonują plemię Samburów, które od dawna było w stanie wojny z plemieniem Kalego. Murzyn zostaje królem Wahimów. Teraz dzieciom towarzyszy już prawie 150 Murzynów.

Pokonują górskie przełęcze i znajdują się na dużej górskiej równinie. Napotykają przeróżne plemiona, z których niektóre są wrogo nastawione do białych ludzi. Następnie trafiają do bezludnej okolicy, gdzie brakuje wody. Szamani, których w przeszłości Staś ośmieszył, zabijają strażników i niszczą worki z wodą. Wszystkim grozi śmierć z powodu braku wody. W pobliżu karawany latają już sępy. Gdy są już bardzo wyczerpani, zauważają w nocy na niebie kolorowe rakiety. Zaczynają podążać w kierunku swoich wybawców. Niedługo potem spotykają oddział, którym dowodzi kapitan Glen i doktor Clary. Jest to wyprawa, która ma zbadać mało znane obszary Afryki. Odnaleźli oni jeden z latawców zrobionych przez Nel i rozpoczęli poszukiwania.

Panuje ogólna radość. Dzieci mogą się wreszcie najeść, napić i spokojnie zasnąć. Potem wszyscy wyruszają w drogę, a Kali wraz ze swoimi wojownikami powraca do swojego plemienia. Kapitan i doktor z wielkim zainteresowaniem słuchają opowieści o przygodach dzieci. Mężczyźni informują dzieci, że Mahdi nie żyje. Następnie Staś i Nel spotykają się w końcu ze swoimi ojcami.

Po kilkudziesięciu latach, kiedy Nel ma osiemnaście lat, wychodzi za mąż za Stasia. Razem z ojcem Stasia przenoszą się na stałe do Polski.

Plan Wydarzeń

1. Nel, córka pana Rawlisona, dyrektora kompanii Kanału Sueskiego, oraz Staś, syn Władysława Tarkowskiego, inżyniera pracującego przy budowie Kanału, są przyjaciółmi od dzieciństwa.
2. Mieszkańcy Port Said w Egipcie przygotowują się do nadchodzących ferii szkolnych.
3. Panowie Rawlison i Tarkowski otrzymują zadanie oceny robót przy kanałach w El-Fajum.
4. Ferie szkolne mają się rozpocząć za kilka dni, więc ojcowie postanawiają zabrać dzieci ze sobą.
5. Wybucha powstanie Mahdiego, co sprawia, że podróż staje się niebezpieczna.
6. Egipska policja aresztuje Fatmę, żonę dozorcy Smaina, oraz ich dzieci.
7. Fatma prosi ojców Stasia i Nel o pomoc w uzyskaniu zgody na wyjazd do swojego męża, podając fałszywe wyjaśnienia.
8. Ojciecowie muszą natychmiast wyjechać, dlatego dzieci mają do nich dojechać po zakończeniu zajęć.
9. Pani Oliver, towarzysząca dzieciom, zostaje ugryziona przez jadowitego skorpiona i nie może wstać z łóżka.
10. Staś i Nel wyjeżdżają z Dinah, podróżując kanałem i potem pociągiem.
11. W Kairze dzieci spotykają się z rodzicami, a Nel otrzymuje od ojca ogromnego psa, Sabę.
12. Dzieci spędzają ferie w obozie razem z inżynierami, organizując wycieczki i zwiedzając okolicę.
13. Chamis informuje dzieci, że ojcowie każą im wrócić, co budzi podejrzenia Stasia.
14. Mimo obaw, Staś i Nel wyruszają pociągiem, ale na stacji nikt ich nie czeka.
15. Arabowie mówią, że mają spotkać się z inżynierami na pustyni, rozpoczynając jazdę na poganianych wielbłądach.
16. Staś zdaje sobie sprawę, że oni zostali porwani przez Arabów.
17. Ojciecowie rozpoczynają poszukiwania dzieci po nieobecności w umówionym pociągu.
18. Okazuje się, że dzieci zostały porwane przez Fatmę, która planuje zawieźć je do Mahdiego.
19. Staś i Nel podróżują przez pustynię na wielbłądach, próbując negocjować z Beduinami.
20. Burza piaskowa zagraża karawanie, a Saba pojawia się w obozie, ratując dzieci przed zasypaniem.
21. Karawana dociera do Khor, gdzie planują odpoczynek i próbują uciec.
22. Staś próbuje ukraść broń, ale Saba budzi Arabów, psując plany ucieczki.
23. Arabowie zdobywają Chartum, a generał Gordon ginie, co wpływa na dalsze losy dzieci.
24. Dzieci zostają przywiezione do Omdurmanu, gdzie spotykają proroka Mahdiego.
25. Prorok Mahdi postanawia oddać dzieci Smainowi po wywołaniu zamieszania przez Stasia.
26. W Omdurmanie Staś i Nel głodują, a Staś musi prosić o jedzenie na ulicy.
27. Rozpoczyna się podróż w górę Nilu, podczas której Nel zaczyna chorować.
28. Dzieci spotykają ogromnego lwa w wąwozie, który blokuje ich drogę.
29. Staś broni dzieci przed atakiem lwa i Arabów, zyskując wsparcie Kali i Mea.
30. Podróż kontynuuje się przez wąwóz i porę deszczową, dochodzi do strat w koniu.
31. Nel poważnie choruje, ale Staś spotyka Szwajcara Lindego, który pomaga im kontynuować podróż.
32. Linde umiera, przekazując Stasiowi papiery, a karawana wzbogaca się o nowe osoby i słonia Kinga.
33. Dzieci podróżują na słoniu, robiąc wrażenie na tubylcach w różnych wioskach.
34. Karawana rośnie do 150 Murzynów, pokonując plemię Samburów i zdobywając terytoria.
35. Napotykają różne plemiona, w tym wrogo nastawione do białych ludzi, oraz doświadczają braku wody.
36. Szamani niszczą zapasy wody, a karawana prawie ginie z głodu.
37. Kolorowe latawce Nel są odnalezione przez ekspedycję kapitana Glen i doktora Clary.
38. Ekspedycja odnawia nadzieję na ocalenie dzieci, które wyruszają w drogę z ratownikami.
39. Kali wraca do swojego plemienia, a Staś i Nel spotykają się z ojcami.
40. Po kilkudziesięciu latach Nel wychodzi za mąż za Stasia, a rodzina przenosi się do Polski.