Gleby Europy i Polski: klasyfikacja oraz charakterystyka

Gleba

Gleba to część litosfery, która składa się z części organicznych (szczątki roślin i zwierząt) oraz z części nieorganicznych (woda, powietrze, skały, trudnorozpuszczalne składniki mineralne).

Żyzność

Żyzność gleby to zdolność do zaspokajania potrzeb rosnących na niej roślin.

Gleby Europy

1. Gleby strefowe:

a) Gleby bielicowe
Powstały na piaszczysto-żwirowym podłożu. Charakteryzują się niską zawartością próchnicy, co przekłada się na małą żyzność. Uprawa gleb bielicowych wymaga stosowania dużej ilości nawozów.

b) Gleby brunatne
Wykształciły się na podłożu gliniastym. Zawierają więcej próchnicy niż gleby bielicowe, co czyni je bardziej żyznymi. Ich brunatne zabarwienie wynika z obecności tlenków i wodorotlenków żelaza.

c) Gleby płowe
Powstają najczęściej na podłożu lessowym, piaszczystym lub gliniastym. Występują na terenie całej Polski.

d) Gleby cynamonowe
Przeważają w regionie śródziemnomorskim. Powstały na węglanowych skałach półwyspów Iberyjskiego, Apenińskiego i Bałkańskiego, a także w południowej Francji.

e) Gleby glejlowe
Mało żyzne gleby, które powstały na wieloletniej zmarzlinie. Porastają je mchy i porosty.

f) Czarnoziemy
Powstały na podłożu lessowym. Mają bardzo dobrze wykształcony poziom próchniczny, dzięki czemu należą do najżyźniejszych gleb na świecie. Są charakterystyczne dla obszarów o klimacie umiarkowanym kontynentalnym i wytworzyły się pod bujną roślinnością stepową. Wadą czarnoziemów jest duża podatność na degradację.

2. Gleby astrefowe:

a) Mady
Spotyka się je przede wszystkim w dolinach oraz ujściowych odcinkach rzek. Powstały w wyniku akumulacji osadów rzecznych, bogatych w składniki mineralne i organiczne.

b) Rędziny
Powstały na podłożu wapienno-gipsowym. Charakteryzują się bogatym poziomem próchnicznym oraz dużą żyznością. Uprawa rędzin jest jednak znacznie utrudniona.

c) Gleby bagienne
Wykształciły się w dnach dolin rzecznych i występują na terenach rzek.

d) Gleby górskie
Najczęściej są to gleby będące w początkowym stadium rozwoju (gleby inicjalne) – płytkie, z dużą zawartością okruchów skalnych.

Gleby w Polsce

1. Gleby strefowe:

a) Gleby bielicowe
b) Gleby brunatne
c) Czarnoziemy

2. Gleby astrefowe:

a) Mady
b) Rędziny
c) Czarne ziemie (gleby bagienne)
d) Gleby inicjalne (gleby górskie)