Gustaw Herling-Grudziński, "Inny świat" – streszczenie rozdziału "Krzyki nocne".

To jeden z rozdziałów opatrzony cytatem z "Zapisków z martwego domu" F. Dostojewskiego:

"My, ludzie bici – mówili – mamy odbite wnętrzności, oto dlaczego krzyczymy po nocach."

Autor prowadzi rozważania o głodzie, którego nie da się oszukać, który połączony z pracą ponad siły prowadzi do depresji, opuchlizny głodowej, w końcu do śmierci. Ludzie przebywający w obozie byli martwi za życia. Mieli jedną nadzieję, że zabije ich beznadziejność. Nieustannie groziła im śmierć. Niszczył ich obóz, bali się umierać, krzyczeli przez sen.

Niewielu tylko więźniów modliło się o śmierć – jak stary czeczeński góral, którego pozbawiono majątku, zesłano, nie wiedząc gdzie jego rodzinę, jego samego katowano, by wyjawił miejsce, gdzie zakopał worek pszenicy i poćwiartowane mięso dwóch baranów, które zwabił ze stada. Nie wyjawił jednak tej tajemnicy, dotrzymał jej do samego końca. Była to jego forma zemsty za zniszczenie życia. On jeden nie krzyczał w nocy.

Więźniowie bali się anonimowej śmierci, nie chcieli znikać bez śladu. Nie wiedzieli, gdzie zakopuje się zwłoki zmarłych oraz czy zapisuje się akty zgonu. Wiedzieli tylko, że zwłoki wywozi się gdzieś poza "zonę", czyli ogrodzoną drutem kolczastym strefę obozu. Zawierano układy, że ten, kto ocaleje, zawiadomi rodzinę kolegów o ich losie, o dacie śmierci. Na ścianach baraków wydrapywano nazwiska więźniów, którzy zmarli, a obok nich daty z krzyżykami.

Śmierć groziła więźniom nieustannie i uderzała znienacka, bali się umierać, nie wiedząc, kiedy, jak i na co się umiera. Źródłem tych obaw, tego niepokoju, stała się "solidarność w egoizmie" – więźniowie czuli wspólny los, bezsilność i bezbronność. Śmierć była przeraźliwa, ale była jedynym dobrem, na które warto było czekać.