Świętokrzyski Park Narodowy

Świętokrzyski Park Narodowy

Świętokrzyski Park Narodowy został utworzony w 1950 roku i jest jednym z najstarszych parków narodowych w Polsce. Obecna powierzchnia parku wynosi 7626,45 ha, a jego symbolem jest jeleń.

Położenie i Obszar

Park położony jest w centralnej części Gór Świętokrzyskich i obejmuje:

- Pasmo Łysogórskie z najwyższym szczytem Łysicą (614 m n.p.m.) oraz Łysą Górą (zwaną także Świętym Krzyżem, 595 m n.p.m.).
- Część Pasma Klonowskiego z górami Psarską i Miejską.
- Dolinę Wilkowską i Dolinę Dębniańską.
- Enklawy: Górę Chełmową i Las Serwis.

Na grzbietach górskich występują charakterystyczne rumowiska skalne zwane gołoborzami, nadające krajobrazowi specyficzny charakter. Największe i najbardziej malownicze gołoborza znajdują się w okolicach Łysej Góry i na Łysicy.

Flora

Świętokrzyski Park Narodowy charakteryzuje się bogatą i unikalną roślinnością. Na jego terenie stwierdzono występowanie około 674 gatunków roślin naczyniowych. Swoiste warunki glebowe i klimatyczne wpłynęły na obecny charakter szaty roślinnej parku.

- Lasy: Dominują lasy jodłowe, zwłaszcza w partiach szczytowych, oraz lasy jodłowo-bukowe z domieszką jaworu, klonu i innych gatunków.
- Gatunki rzadkie i chronione:
- Drzewa i krzewy: Cis pospolity, brzoza ojcowska, olsza czarna, wiąz szypułkowy i górski.
- Rośliny zielne: Śnieżyczka przebiśnieg, pełnik europejski, storczyki (podkolan biały, kruszczyk szerokolistny), goryczka wąskolistna, rosiczka okrągłolistna, wawrzynek wilczełyko, arnika górska.

Na gołoborzach występuje specyficzna roślinność, w tym nitkowate glony, wątrobowce, mchy, porosty, torfowce i paprocie.

Fauna

Fauna parku jest równie bogata i zróżnicowana. Występują tu liczne gatunki objęte ochroną gatunkową.

- Ssaki:
- Chronione gatunki: Popielica, orzesznica, gronostaj, łasica pospolita, kuna leśna, borsuk europejski oraz kilka gatunków nietoperzy, w tym nocek duży i mopek zachodni.
- Inne gatunki: Jeleń szlachetny, sarna europejska, dzik euroazjatycki.

- Ptaki:
- Gatunki leśne: Dzięcioł czarny, dzięcioł trójpalczasty, orlik krzykliwy, cietrzew (gatunek zagrożony i rzadki), jarząbek, puszczyk uralski.
- Inne gatunki: Kruk, myszołów zwyczajny, jastrząb gołębiarz.

- Płazy i gady:
- Traszka zwyczajna, traszka grzebieniasta, rzekotka drzewna, żaba trawna.
- Jaszczurka żyworodna, padalec zwyczajny, żmija zygzakowata, zaskroniec zwyczajny.

- Bezkręgowce:
- Liczne gatunki owadów, w tym chronione motyle i chrząszcze, np. biegacz granulowany.

Atrakcje Turystyczne

### Muzeum Przyrodnicze Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Zlokalizowane na Świętym Krzyżu muzeum prezentuje bogate zbiory dotyczące:

- Geologii i geomorfologii Gór Świętokrzyskich.
- Fauny i flory parku.
- Historii i kultury regionu.

Klasztor Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej na Świętym Krzyżu
- Historia: Pierwotnie klasztor benedyktynów z XII wieku.
- Zabytki: Relikwie Drzewa Krzyża Świętego, cenne zabytki architektury sakralnej.
- Znaczenie kulturowe: Miejsce powstania najstarszych zabytków piśmiennictwa polskiego, takich jak "Kazania Świętokrzyskie".

Wał Kultowy
- Pochodzenie: Wzniesiony prawdopodobnie w okresie kultury łużyckiej (IX–X w.).
- Znaczenie: Miejsce dawnych obrzędów pogańskich.

Szlaki Turystyczne

Na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego znajduje się gęsta sieć szlaków turystycznych, m.in.:

- Główny Szlak Świętokrzyski im. Edmunda Massalskiego:
- Trasa: Gołoszyce – Kuźniaki, przebiega przez Łysicę i Święty Krzyż.
- Szlak z Nowej Słupi na Święty Krzyż:
- Popularna trasa pielgrzymkowa i turystyczna.
- Szlak z Bodzentyna do Świętej Katarzyny:
- Malownicza trasa przez pasmo Łysogór.
- Ścieżki edukacyjne:
- "Śladem kolejki wąskotorowej"
- "Łysica"

Miejsca Warte Odwiedzenia w Okolicy

- Święta Katarzyna:
- Klasztor sióstr bernardynek z XVII wieku.
- Kapliczka Żeromskiego i źródełko św. Franciszka.
- Bodzentyn:
- Ruiny zamku biskupów krakowskich.
- Kościół parafialny Wniebowzięcia NMP z XV wieku.
- Nowa Słupia:
- Centrum Kulturowo-Archeologiczne: Rekonstrukcja osady z czasów starożytnego hutnictwa żelaza.
- "Dymarki Świętokrzyskie": Coroczne imprezy archeologiczne prezentujące dawne metody wytopu żelaza.
- Tarczek:
- Kościółek romański pw. św. Idziego z XIII wieku.
- Huta Szklana:
- Osada średniowieczna i platforma widokowa na Łysą Górę.

Baza Noclegowa

- Hotele i Pensjonaty:
- "Jodłowy Dwór" w Hucie Szklanej.
- "Pensjonat Łysica" w Świętej Katarzynie.
- Schroniska i Hostele:
- Schronisko młodzieżowe w Nowej Słupi.
- Kwatery Prywatne:
- Liczne gospodarstwa agroturystyczne oferujące noclegi.

Informacje Praktyczne

- Siedziba Parku: Dyrekcja Świętokrzyskiego Parku Narodowego mieści się w Bodzentynie.
- Ochrona Przyrody: Na terenie parku obowiązują zasady ochrony przyrody, w tym zakaz schodzenia z wyznaczonych szlaków.
- Godziny Otwarcia: Park jest dostępny dla turystów przez cały rok, jednak niektóre obiekty mogą mieć określone godziny otwarcia.

Świętokrzyski Park Narodowy to miejsce o wyjątkowych walorach przyrodniczych, kulturowych i historycznych. Bogata flora i fauna, malownicze krajobrazy oraz liczne zabytki czynią go atrakcyjnym celem dla turystów z całej Polski i zagranicy. Aktualne informacje na temat parku, szlaków oraz wydarzeń można znaleźć na oficjalnej stronie Świętokrzyskiego Parku Narodowego.