Kształtowanie sie monarchii parlamentarnej w Anglii. Sytuacja społeczno-ekonomiczna w Anglii w początkach czasów nowożytnych

Wilhelm Zdobywca:
- 1066 - Bitwa pod Hastings: Wilhelm Zdobywca pokonał Anglosasów i stworzył Anglonormanów.
- System lenno: Stworzył nowy system lenna oparty na zasadzie "wasal mojego wasala jest moim wasalem".
- Domesday Book (1086): Wiedział, że musi mieć odpowiednie dochody – w 1086 roku sporządzono powszechny spis podatkowy, w którym określono wysokość podatków.

Struktura Władzy:
Władza opierała się na szeryfach – urzędnikach królewskich. Dzięki temu, za panowania Wilhelma i jego następców, monarchia była silna. Niestety, zaczęły się tworzyć przemiany społeczno-gospodarcze, np. tworzenie się stanów. W XIII-XIV wieku monarcha musiał iść na ustępstwa.

Ryszard Lwie Serce i Jan Bez Ziemi:
Ryszard Lwie Serce i Jan Bez Ziemi angażowali się w wojny, przez co nie było silnego króla w państwie. Rosły wpływy stanów.

1215 - Wielka Karta Swobód:
Jan Bez Ziemi wydał Wielką Kartę Swobód, która zapewniała nietykalność duchownych i możnych.

II połowa XIV wieku - Powstanie Parlamentu Dwuizbowego:
Parlament składał się z niższej Izby Gmin i wyższej Izby Lordów. Jego obowiązki obejmowały stanowienie podatków. Król musiał pytać parlament o zgodę na ich nałożenie.

Schyłek Średniowiecza - Budowa Absolutyzmu:
Okres ten charakteryzował się centralizacją władzy, przechodząc od feudalizmu do bardziej scentralizowanej monarchii.

Dynastia Tudorów i Stuartów:
Dynastia Tudorów (m.in. Henryk VIII, Elżbieta I Wielka) wygasła w 1603 roku. Od tego czasu rządziła dynastia Stuartów.

Objęcie władzy w państwie przez dynastię Stuartów i konflikt między monarchią a parlamentem

Konflikt (II połowa XVII wieku):
W parlamencie zaczęły dominować nowe siły społeczne wynikające z przemian gospodarczych.

Przemiany:
- Rozwój gospodarki wczesno-kapitalistycznej.
- Powstanie nowych grup społecznych: klasa średnia (mieszczaństwo) oraz arystokracja, która bogaciła się dzięki ekspansji kolonialnej i handlowi wełną.

Szlachta i mieszczaństwo krytykowali monarchię absolutną oraz uprzywilejowanie Kościoła anglikańskiego, a także przywileje starej arystokracji i szlachty utrzymującej się z frakcji feudalnej.

Konflikt zawiązał się, ponieważ chciano, aby tylko parlament ustanawiał podatki. Dodatkowo, napięcia wynikały z podziałów religijnych między zwolennikami purytanizmu a Kościołem anglikańskim oraz krytyki polityki zagranicznej króla, który nie dbał o interesy kupców w handlu.

1640 - Nowa faza konfliktu.

Wojna domowa w Anglii i wprowadzenie republiki
- 1642: Karol I opuścił Londyn, co doprowadziło do wybuchu wojny domowej (1642-1649).
- Dwa obozy:
- Pro-królewski.
- Antykrólewski: na czele z Oliverem Cromwellem, którzy odnieśli zwycięstwo, zajmując Londyn.
- 1649: Parlament osądził króla, a Karol I został stracony, co doprowadziło do ogłoszenia republiki (Commonwealth) na lata 1649-1660.
- Rządy Olivera Cromwella:
- Pełnił funkcję Lorda Protektora.
- Prowadził politykę korzystną dla klasy średniej.
- Opanował Irlandię i nadawał ziemie swoim zwolennikom.
- 1651 - Akt Nawigacyjny: Zakaz importu towarów na statkach holenderskich.
- 1660: Po śmierci Cromwella społeczeństwo przywróciło na tron dynastię Stuartów.

Restauracja Stuartów (1660-1668) i ukształtowanie się podstaw monarchii konstytucyjnej
Przywrócenie Stuartów nie oznaczało powrotu do monarchii absolutnej, ponieważ zwiększyły się przywileje parlamentu. Rozwinęły się dwa główne nurty polityczne:

- Torysi (Tories): Reprezentowali arystokrację.
- Wigowie (Whigs): Dążyli do zwiększenia roli parlamentu.

Kluczowe wydarzenia:
- 1679 - Habeas Corpus Act: Ustanowienie ochrony nietykalności osobistej.
- 1688 - Glorious Revolution: Odsunięcie Stuartów od władzy.
- 1689 - Bill of Rights: Ustawa o prawach, która ustanowiła szerokie uprawnienia parlamentu i była fundamentem monarchii konstytucyjnej.