Wojna domowa w Anglii w XVII w. - notatka w punktach

1. Przyczyny rewolucji:
- Kształtowanie się kapitalizmu
- Antagonizmy między klasami społecznymi
- Rozwój handlu zamorskiego → potrzeba zwiększenia produkcji
- Hamowanie kapitalizmu przez arystokrację
- Utrudnienia w tworzeniu ogólnokrajowego rynku wewnętrznego
- Obrona feudalizmu
- Opłaty i cła wewnętrzne dla kupców
- Konflikty anglikanów i purytów (protestantów)
- Purytaniści – antyfeudalna siła, dążenie do wprowadzenia republiki
- Chęć wprowadzenia reform na drodze parlamentarnej

- Rządy Stuartów:
- Zwolennicy absolutyzmu
- Niefortunna polityka zagraniczna
- Straty polityczne i gospodarcze
- Zaostrzenie polityki fiskalnej z powodu braku funduszy

- 1628 r. – Petycja o prawo:
- Przymus zgody parlamentu na zwiększanie podatków
- Krytyka bezprawnych aresztowań oraz działalności sądów wojennych
- Krytyka kwaterowania wojsk w dobrach prywatnych
- Rozwiązanie parlamentu
- Ściąganie podatków bez zgody parlamentu

2. Rewolucja w Anglii:
- Protesty drobnej szlachty i mieszczaństwa
- 1604 r. – Zwołanie parlamentu przez króla Jakuba I, następnie jego rozwiązanie; wybuch powstania w Szkocji
- Wznowienie rozmów z parlamentem przez króla

- 1641 r. – Wielkie Napomnienie (program burżuazji angielskiej):
- Wyliczenie królowi przekroczeń prawa
- Żądanie pozbawienia biskupów prawa do zasiadania w Izbie Lordów
- Zatwierdzanie nominacji ministrów przez Izbę Gmin
- Kontrola finansów
- Opozycja purytańska – John Pym, Oliver Cromwell

- Rozłam wśród parlamentarzystów na dwie grupy:
- Poprzestanie na Wielkim Napomnieniu
- Chęć ograniczenia roli monarchy
- Próba wykorzystania kryzysu przez króla – aresztowania opozycjonistów
- Bunt na wieść o próbie zamachu
- Ucieczka króla z Londynu

- 1642–1648 r. – Wojna domowa:
- Początkowe sukcesy króla
- Organizacja armii (średnia szlachta, mieszczaństwo, chłopstwo)
- 1645 r. – Bitwa pod Naseby, rozbicie armii królewskiej, ucieczka Karola I do Szkocji
- Próby porozumienia z królem
- Przeprowadzenie czystki w Izbie Gmin przez Cromwella
- Pojmanie króla przez Cromwella

- 1649 r. – Skazanie króla na śmierć:
- Zniesienie monarchii, likwidacja Izby Lordów
- Zerwanie stosunków Szkocji z Anglią
- Karol II na tronie szkockim

- Ruch Lewellerów:
- Żądanie powszechnego prawa wyborczego
- Równość wobec prawa

- Diggerzy – ubogie chłopstwo:
- Podział ziemi między bezrolnych chłopów
- Zakładanie wspólnot wiejskich
- Rozgromienie ugrupowań i pacyfikacja Irlandii i Szkocji przez Cromwella
- 1650 r. – Wspólnota trzech dawnych królestw wyspiarskich – polityczny fundament Wielkiej Brytanii

3. Dyktatura Cromwella:
- 1650–1651 r. – Akty nawigacyjne:
- Zakaz handlu z koloniami angielskimi bez zgody rządu
- Wykluczenie pośrednictwa w kontaktach handlowych Anglii z innymi krajami
- Obce towary przywożone wyłącznie na statkach angielskich i z angielską załogą lub na statkach kraju, z którego pochodzi towar

- 1653 r. – Przyjęcie tytułu Lorda Protektora przez Cromwella
- Armia jako podpora władzy
- Zmuszenie Holandii do uznania aktów nawigacyjnych
- 1658 r. – Śmierć Olivera Cromwella, Ryszard Cromwell zostaje Lordem Protektorem
- Zezwolenie na wybory do parlamentu – osiągnięcie celu rewolucji
- Rozmowy z Karolem II, żądania:
- Amnestia dla rewolucjonistów
- Tolerancja religijna
- Pozostawienie właścicielom rozdanej wcześniej ziemi

- 1660 r. – Kres rewolucji, tron dla Karola II
- Brak rezygnacji z absolutystycznych projektów

- 1679 r. – Groźba wskrzeszenia rewolucji, zatwierdzenie Habeas Corpus Act:
- Zakaz aresztowań bez nakazu sądu
- Przymus zwolnienia z aresztu po 24 godzinach, jeśli nie przedstawiono zarzutów

- 1685 r. – Jakub II na tronie angielskim:
- Lekceważenie obowiązujących ustaw, uruchomienie opozycji

- 1688 r. – Bezkrwawy przewrót, powierzenie tronu Wilhelmowi Orańskiemu

- 1689 r. – Wydanie Deklaracji Praw – spełnienie celów angielskiej rewolucji:
- Władza należąca do parlamentu
- Partia Torysów – reprezentacja arystokracji
- Partia Wygów – reprezentacja burżuazji
- Władza królewska pod kontrolą parlamentu
- Anglia jako pierwsza na świecie monarchią parlamentarną
- Anglikanizm jako religia panująca
- Pozbawienie katolików możliwości obejmowania urzędów państwowych