Mit o Labdakidach - streszczenie

W „Mitologii” Jana Parandowskiego można znaleźć wiele mitów zasługujących na miano atrakcyjnych, jednak najbardziej fascynujący jest mit o Labdakidach. Opowiada on o tragicznych losach królewskiego rodu, pełnym przepowiedni, zdrad, konfliktów rodzinnych oraz nadprzyrodzonych interwencji.

Mit ten można streścić następująco:

Król Teb, Laius, usłyszał w Delfach przepowiednię, że zostanie zamordowany przez własnego syna, który później poślubi jego matkę. Przerażony tą wizją, postanowił uniknąć jej spełnienia. Gdy jego żona, Jokasta, urodziła potomka, Laius wydał rozkaz, aby dziecko zostało porzucone na górskich zboczach Teb. Jednak służący, zamiast wykonać ten rozkaz, postanowił oszczędzić życie niemowlęcia. Przekazał je pasterzowi, który następnie oddał je na wychowanie swoim przełożonym, Poliboosowi i Merope, władcom Koryntu. Dziecko zostało nazwane Edyp, co w języku greckim oznacza „łaciatego”, ze względu na łaty, które na jego skórze umieścił służący, aby uczynić je mniej atrakcyjnym dla drapieżników.

Edyp dorastał szczęśliwie na dworze Korynckim, nieświadomy swojej prawdziwej tożsamości i pochodzenia. Z biegiem czasu zaczęły do niego dochodzić pogłoski o jego nieznanej przeszłości, co skłoniło go do poszukiwania prawdy. Udając się do wyroczni delfickiej, otrzymał przerażającą przepowiednię: ma zabić własnego ojca i poślubić matkę. Pragnąc uniknąć spełnienia się przepowiedni, Edyp zdecydował się opuścić Korynt, wierząc, że Poliboos i Merope są jego prawdziwymi rodzicami.

Nie zdając sobie sprawy z prawdziwego pochodzenia, Edyp wyruszył w drogę ku Tebom. W trakcie podróży spotkał na drodze rycerza, z którym doszło do sporu. Nieświadomy tożsamości przeciwnika, Edyp zabił go, tym samym dokonując ojcobójstwa, które przepowiednia zapowiadała. Następnie dotarł do Teb, gdzie miasto było dręczone przez Sfinksa – strasznego potwora o ciele lwa, skrzydłach ptaka i twarzy kobiety. Sfinks porywał mieszkańców Teb, rzucając ich w przepaść, jeśli nie udało im się rozwiązać jego zagadki. Zagadką Sfinksa brzmiała: „Co to za stworzenie, które z rana chodzi na czterech nogach, w południe na dwóch, a wieczorem na trzech?”. Edyp, wykazując się mądrością, odpowiedział: „Człowiek – pełzając jako niemowlę, chodząc na dwóch nogach jako dorosły, a wspierając się laską w podeszłym wieku”. Rozwiązanie zagadki sprawiło, że Sfinks zginął, uwalniając Tebę od terroru.

Za swoje czyny Edyp został wynagrodzony ręką królowej Jokasty, nie wiedząc, że jest ona jego matką. Wkrótce po ślubie urodziło się czworo dzieci: Eteokles, Polinejkes, Antygona i Ismena. Jednak szczęście rodziny królewskiej nie trwało długo. Niespodziewanie w Tebach wybuchła zaraza, która okazała się karą za ojcobójstwo Edypa oraz kazirodztwo, w którym nieświadomie uczestniczył. W wyniku rozpaczy Edyp postanowił pozbyć się własnych oczu i udać się na wygnanie, aby odpokutować swoje winy. Wkrótce potem sam zmarł, a Jokasta popełniła samobójstwo, wiesając się.

Władza w Tebach na krótko przejęł Kreon, brat Jokasty, który później został następcą tronu. Jednak synowie Edypa, Eteokles i Polinejkes, postanowili rządzić miastem na przemian. Niestety, Eteokles odmówił ustąpienia władzy po swojej kadencji, co doprowadziło do konfliktu z bratem. Polinejkes, wraz z pomocą sojuszników, schronił się na dworze Agrostasa i poślubił jego córkę. Wraz z grupą wojowników, w tym Amfiaraosem i Adrastosem, Polinejkes najechał na Teby, aby zmusić brata do ustąpienia. Rozpoczęła się wojna domowa znana jako „Siedmiu przeciw Tebom”. Obaj bracia zginęli w walce, a władza ponownie objął Kreon. Kreon, dążąc do utrzymania porządku, zakazał pogrzebania ciała Polinejkesa, co wywołało sprzeciw Antygony. Mimo zakazu, Antygona pogrzebała brata, za co została surowo ukarana i zamknięta w kamiennej grocie, gdzie popełniła samobójstwo.

Mit o Labdakidach jest niezwykle atrakcyjny ze względu na swoją złożoną fabułę, pełną dramatycznych zwrotów akcji oraz głębokich tematów dotyczących przeznaczenia, władzy, lojalności i moralności. Historia ta ukazuje, jak silne przepowiednie i nieuniknione losy mogą wpływać na życie jednostek i całych rodów. Konflikty rodzinne, takie jak spór między Eteoklesem a Polinejksem, ukazują, jak skomplikowane mogą być relacje między braćmi i jak ambicje mogą prowadzić do tragicznych konsekwencji.

Szczególnie poruszający jest akt służebnego, który zamiast porzucić dziecko na górze, zdecydował się przekazać je pasterzowi, co ostatecznie uratowało życie Edypa i zmieniło bieg historii. Taka decyzja podkreśla znaczenie ludzkiej dobroci i odwagi w obliczu prześladowań i niesprawiedliwości.

Reasumując, mit o Labdakidach jest niezwykle atrakcyjny dzięki swojej bogatej i skomplikowanej fabule, która zmusza czytelnika do refleksji nad naturą przeznaczenia oraz konsekwencjami ludzkich działań. Relacje między bohaterami, pełne konfliktów i dramatów, nadają historii głębi i uniwersalnego znaczenia, co sprawia, że mit ten pozostaje aktualny i fascynujący także w dzisiejszych czasach.