Systematyka

BRUNATNICE:
Wielokomórkowe glony o skomplikowanej budowie plechów. Zawierają barwniki brunatne, rozmnażają się poprzez przemianę pokoleń. Glony typowo morskie, o wielkości od kilku nanometrów do 100 metrów długości. Przedstawiciel: morsztyn pęcherzykowaty. Zastosowanie: kosmetyka, kleje, tworzywa sztuczne, schronienie i tarło węgorzy, w Chinach i Japonii przysmak, pasza dla zwierząt, leki.

EUGLENICE:
Jednokomórkowe, wolnożyjące glony słodkowodne. Wici są organami ruchu. Rozmnażanie bezpłciowe przez podział podłużny komórki. Posiadają plamkę wrażliwą na światło, nie posiadają ściany komórkowej. Zastosowanie: wskaźniki przy określaniu zanieczyszczeń, jako plankton.

KRASNOROSTY:
Glony od kilku milimetrów do 1 metra długości, jedno- lub wielokomórkowe. Czerwony barwnik pochłaniający promieniowanie krótkofalowe. Żyją głównie w przybrzeżnych strefach mórz ciepłych. Zastosowanie: przemysł spożywczy, farmaceutyczny, kosmetyczny, tworzenie raf koralowych. Ciała nasycone są węglanem wapnia, brak wici u gamet czy zarodników.

ZIELENICE:
Jednokomórkowe, złożone i osiadłe glony. Komórczaki, barwniki identyczne jak u roślin zielonych. Naczyniowe, występują w wodach słodkich i słonych, na powierzchni gleby, korze drzew. Są składnikiem biocenoz, odgrywają rolę w procesach glebotwórczych, umożliwiają samooczyszczanie się wód.

PRZYSTOSOWANIE RÓŚLIN DO ŻYCIA NA LĄDZIE:
- Wytworzenie korzeni, lodyg i liści.
- Rozwój różnych tkanek stałych i twórczych.
- Przemiana pokoleń: u mszaków dominuje gametofit, u paprotników i nasiennych sporofit.

CHARAKTERYSTYKA MSZAKÓW:
- Żyją w wilgotnym środowisku.
- Dominacja gametofitu.
- Są jedno- lub dwupienne.
- U jednopiennych: gametangia, sporofit jest puszkowatą zarodnią i wyrasta z gametofitu, odżywiając się jego kosztem.
- Brak korzeni, zastąpiony przez chwytniki.

CHARAKTERYSTYKA PAPROTNIKÓW:
- Są bylinami, w postaci kłącza zimują w ziemi.
- Rośliny zielone, przemiana pokoleń.
- Sporofit zróżnicowany na łodygę, korzeń i liście, dominujący i samożywny.
- Liście mają zróżnicowaną budowę (trofofile, sporofile).
- Gametofit ma postać przedrośl, jest samożywny, ale krótkotrwały.
- Przy rozmnażaniu potrzebna jest woda.

PODZIAŁ PAPROTNIKÓW:
- Psylofity
- Widelkowce (np. widłak goździsty, wroniec)
- Skrzypowe (np. skrzyp polny)
- Paprociowe (np. pióropusznik strusi, salwinia pływająca, paprotka zwyczajna)

CHARAKTERYSTYKA NASIENNYCH:
- Nasienne rośliny zdominowały ląd dzięki:
- Wytworzeniu kwiatu jako organu generatywnego.
- Wytworzeniu nasion, które są formą przetrwalnikową sporofitu, bardziej odporną na niesprzyjające warunki środowiska niż zarodniki.
- Wytworzeniu tkanek tworzących umożliwiających przyrost na grubość.
- Uniezależnieniu procesu płciowego od wody poprzez wytworzenie łagiewki pyłkowej.
- Ciała wegetatywnego podzielonego na korzeń, łodygę i liście.

PODZIAŁ NASIENNYCH:
- Nagonasienne:
- Drobnolistne (np. limba, sosna, modrzew)
- Wielkolistne (np. pnącza tropikalne, welwiczja przedziwna)
- Okrytonasienne:
- Jednoliścienne (np. trawy, czosnek, tulipan, palmy)
- Dwuliścienne (np. marchew, róża, ziemniak, śliwa)

RODZAJE KORZENI:
- Palowy i wiązkowy

MODYFIKACJE KORZENI:
- Spichrzowy (gromadzący substancje zapasowe)
- Czepny (u pnączy i epifitów)
- Ssawki (u roślin pasożytniczych)
- Asymilacyjny (u storczyków, zredukowana łodyga i liście)

RODZAJE ŁODYG:
- Zielone – nietrwałe, obumierają pod koniec sezonu wegetatywnego
- Zdrewniałe – u drzew, krzewów i krzewinek

MODYFIKACJE ŁODYG:
- Spichrzowa (gromadząca wodę u kaktusów)
- Asymilacyjna (u kaktusów)
- Czepna (u winorośli lub pnączy)
- Pełniące funkcje rozmnażania wegetatywnego

GRZYBY:
- Ciało grzyba zbudowane ze strzępek; po zebraniu tworzą owocnik.
- Są cudzożywne: pasożyty, saprofity (odżywiają się martwą materią organiczną), saprobionty (mikoryza – symbioza grzybów z systemem korzeniowym roślin naczyniowych).
- Grzyby od drzewa pobierają cukry, a drzewo od grzyba wodę z solami mineralnymi (azotowe i fosforowe).
- Substancje wzrostowe, porosty – symbioza grzybów z fotosyntetyzującymi protistami.
- Organizmy lądowe, oddychają tlenowo lub beztlenowo.
- Nie posiadają chlorofilu, w ścianie komórkowej występuje chityna.
- Są ciężkostrawne, nie tworzą tkanek.
- Występują formy jednokomórkowe (komórczaki) i wielokomórkowe (tworzące lub nie owocniki).
- Sposoby rozmnażania:
- Bezpłciowo (przez zarodniki lub fragmentację plechy)
- Płciowo (przez gamety lub różnoimienne strzępki)
- Anabioza – utajone życie, forma przetrwalnikowa w złych warunkach, np. przetrwalniki u bakterii.

CECHY WSPÓLNE ZWIERZĄT:
- Rozmnażają się
- Cudzożywne
- Wielokomórkowe
- Zdolność ruchu
- Organizmy eukariotyczne
- Układ nerwowy
- Występowanie kolagenu

MIĘCZAKI:
- Małże: Żyją w wodzie słodkiej i słonej, ciało zamknięte w dwuczęściowej skorupce, klinowata nóżka, są filtratorami, np. śledź olbrzymi.
- Ślimaki: Ląd, woda, wyodrębniona głowa, część ciała charakterystycznie obrócona, spiralnie skręcona muszla, np. winniczek, ślimak pomrowy.
- Głowonogi: Morze, silny rozwój układu nerwowego, duży mózg w pęcherzu mózgowym, noga przekształcona w chwytne ramiona, które otaczają głowę, np. ośmiornica, mątwy, kalmary.
- Nicienie: Woda, gleba, małe zwierzęta, ciało obłe w przekroju, wyostrzone i wydłużone na końcu, bez wyodrębnionej głowy, niektóre są pasożytami, np. glista ludzka, włosień krety, owsiki.
- Parzydełkowce: Woda, ciało o promienistej symetrii zbudowane z dwóch warstw komórek, mające charakter tkanki nabłonkowej, posiadają parzydełka – funkcja obronna, mają siateczkowy układ nerwowy, np. stułbia, chełbia modra.
- Płazińce: Wirki, przywry, tasiemce. Żyją wewnątrz innych organizmów, w wodzie. Dwuboczna symetria ciała, spłaszczona grzbietowo-brzusznie, trójwarstwowe, są pasożytami, np. wyplawka biała, tasiemiec, przywra krwi.
- Pierścienice: Wieloszczety, skąposzczety, pijawki. Żyją w wodzie, na lądzie i w glebie. Wydłużone ciało podzielone na segmenty. Żywią się martwą materią organiczną, są drapieżne, spulchniają glebę, pokarm dla ryb, np. nereida bałtycka, dżdżownica, pijawka lekarska.
- Stawonogi:
- Skorupiaki: Woda, ląd. Rozwój w wodzie. Główotulowie i odwłok. Oddychają skrzelami. Przechodzą rozwój złożony. Padlinożercy, np. kraby, homary, rak rzeczny.
- Pajęczaki: Ląd. Główotulowie i odwłok. Oddychają płucotchawekami. 4 pary odnóży. Przechodzą rozwój prosty. Dobrze rozwinięty zmysł dotyku. Są drapieżnikami, jedzą płynny pokarm, pasożyty roślin i zwierząt, np. kleszcze, krzyżaki, skorpiony.
- Wije: Ląd. Ciało robakowate, liczne jednakowe segmenty. Oddychają tchawkami. Są saprofagami, np. drobnonogie.
- Owady: Ląd. Głowa, tułów i odwłok. Oddychają tchawkami. 3 pary odnóży krocznych i 2 pary skrzydeł. Rozmnażanie zupełne, przeobrażenie niezupełne. Są szkodnikami roślin, magazynów, mebli, ubrań, pasożyty zwierząt i człowieka. Roznoszą choroby, biorą udział w zapylaniu kwiatów, podstawa łańcucha troficznego, np. pszczoła, mucha, pchła, motyl, mrówki, korniki.

CECHY CHARAKTERYSTYCZNE STAWONOGÓW:
- Ciało podzielone na głowę, tułów i odwłok lub główotulowie i odwłok.
- Ciało pokryte twardym chitynowym pancerzem, pełniącym rolę szkieletu zewnętrznego.
- Posiadają parzyste, członowane i połączone stawowo odnóża o różnych funkcjach, np. kroczne, skoczne.
- Posiadają czułki – narządy węchu i dotyku oraz oczy.
- Pierwsze mięśnie poprzecznie prążkowane, związane z aktywnością ruchową.
- Układ hormonalny produkujący hormony wzrostu i linienia.
- Układ oddechowy: skrzela u skorupiaków, tchawki u wijów i owadów, płucotchawek u pajęczaków.
- Rozdzielnopłciowe, z dymorfizmem płciowym.
- Jajorodne.