profil

Pierwotniaki

poleca 83% 931 głosów

Treść Grafika
Filmy
Komentarze
Pierwotniaki

Komórka pierwotniaka pokryta jest błoną cytoplazmatyczną, która

u przedstawicieli poszczególnych typów ulega pewnym modyfikacjom:

może być pojedyncza lub złożona (pelikula), a nawet pokryta wapienną

skorupką (np:otwornice) lub zmineralizowanym krzemionkowym

szkielecikiem zewnętrznym (promienice).

U pełzaka, czyli ameby (Amoeba)-korzenionóżki-błona komórkowa jest

niczym nie wzmocniona i nie usztywniona. Daje to możliwość zmiany

kształtu oraz tworzenia i opróżniania wodniczek w dowolnym miejscu.

U wiciowców błona komórkowa jest nieco usztywniona co wynika

z obecności białkowych wzmacniających pasów włókien. W związku

z tym wiciowce mają dość stały kształt ciała, a tworzenie i opróżnianie

wodniczek odbywa się w określonym miejscu.

U pantofelka (Paramecium)-orzęski-błonę komórkową wzmacniają

białkowe pasma włókien poprzecznych,wzdłużnych i ukośnych oraz

znajdująca się nad nim warstwa pęcherzyków. Ogranicza to w sposób

zasadniczy zmienność kształtu. Wodniczki pokarmowe tworzą się

w okolicy cytostomu i opróżniane są w okolicach cytopyge.

Pierwotniaki mogą mieć 1 jądro kom. lub wiele takich samych jąder.

Wyjątek stanowią orzęski mające 2 różne jądra kom:

-duże-makronukleus(sterujący wszystkimi procesami życiowymi pierw.)

-małe-mikronukleus (przekazujący informacje genetyczne)

Wszystkie prawie pierwotniaki poruszają się dzięki organellom ruchu.

Mogą nimi być:nibynóżki(ameba),wici u wiciowców,rzęski u orzęsków





Pierwotniaki są heterotrofami, co oznacza,

że wszystkie substancje org. potrzebne im

do życia muszą pobrać ze środowiska.

Pierwotniaki wolno żyjące najczęściej odżywiają

się innymi organizmami, np:glonami,bakteriami

(pantofelek). Inne będące saprofagami odżywiają

się martwą materią org. (pierw.żyjące w glebie)

Z kolei pierwotniaki pasożytnicze (świdrowiec)

czerpią gotowe subst.pok. z żywych org. W proce-

sach odżywiania i usuwania nie strawionych

resztek pokarmu uczestniczą wodniczki pokarmowe

Przyjmowanie pokarmu może odbywać się jednym

z 3 sposobów: - przez fagocytozę (pobieranie

większych cząstek pokarmowych,komórek)

-przez pinocytozę (pobieranie poj. cząstek subst.

Wielkocząsteczkowych – białek,tłuszczów)

-wchłanianie (pobieranie roztworów subst.odż.

bezpośrednio przez błonę kom.)



pierwotniaki chorobotwórcze:

-świdrowiec gambijski (Trypanosoma

gambiense) – wywołuje śpiączkę

-świdrowiec rodezyjski (Trypanosoma

rhodesiense) – śpiączka

-Trypanosoma brucei – nagana

-Trypanosoma equiperdum – zaraza

stadnicza (choroba durina)

-Trypanosoma evansi – surra

-Trypanosoma cruzi – chagasa

-Leischmania tropica – pendynka

-Leischmania donovani – kala-azar

-lamblia (Lamblia intenstinalis)

-rzęsistek pochwowy(Trichomonas

vaginalis)



Organella ruchowe:

1.wić(flagellum) lub rzęska(cilia)

Konstrukcyjnie są to twory identyczne.

Rzęsek jest znacznie więcej,są krótsze

i połączone pod powierzchnią błony kom.

włókienkami białkowymi w aparat rzęskowy

Umożliwia on skoordynowany ruch całych

zespołów rzęsek. Każda wić i rzęska ma część

wolną wystającą ponad pow. kom. i część

zanurzoną w cytoplazmie.

2.Nibynóżki(pseudopodia)-niektóre zarodziowce

mają zdolność przelewania cytoplazmy do

różnych rejonów komórki. Pozwala to przemie-

szczać się ruchem pełzakowatym(ameboidalnym)

lub „oblać” ciało potencjalnej ofiary



Wydalanie

Zbędne i szkodliwe produkty przemiany

materii usuwane są w drodze dyfuzji.

Inaczej ma się sprawa z bilansem wodnym

Otóż pierwotniaki morskie i pasożytnicze

zwykle nie muszą regulować ilości wody

i związków min.Wynika to z tego że ich

płyn kom. jest izotoniczny z otoczeniem.

U gat.słodkowodnych występuje zjawisko

osmozy-woda nieustannie migruje z hypoto-

nicznego środowiska do wnętrza kom. Grozi

to rozerwaniem struktur wewnątrzkom.

i całego org. Rozwiązaniem są tu wodniczki

tętniące.Niekiedy wyglądają jak małe „słone

czka” gdyż posiadają dodatkowy system

kanałów.W wakuolach tętniących gromadzi

się nadmiar wody. Po wypełnieniu twory te

kurczą się gwałtownie i wyrzucają swoją

zawartość na zewnątrz i tak w kółko.





Rozmnażanie

P.rozmnażają się bezpłciowo i płciowo.

Rozmnażanie bezpł. polega na mitotycznym

podziale jądra i cytoplazmy na 2,zazwyczaj

równe części – 2 nowe osobniki potomne.

U niektórych p. –szczególnie pasożytnych-

podziały takie mogą następować b.szybko

po sobie, bądź też jądra i plazmy mogą się

dzielić od razu na wiele części (schizogonia)

U p. wyżej uorganizowanych pewne organelle

które nie mogą się podzielić równo, ulegają

uwstecznieniu, a nawet zanikowi, zaś u org.

potomnych są odtwarzane na nowo. Rozmn.pł.

polega na wytworzeniu drogą mejotycznych

podziałów drobnych osobników płciowych,

czyli gamet, połączeniu się ich w zygotę, czyli

zapłodnieniu, oraz podziale zygoty na nowe,

młodociane osobniki. U wielu p. występuje

przemiana pokoleń: pokolenia rozmnażającego

się bezpłciowo i płciowo. W każdym z tych

pokoleń przy jakimkolwiek sposobie rozmnażania

osobniki przechodzą przed podziałem, w czasie

niego i po nim daleko czasem sięgające przemiany

oraz reorganizację struktur i funkcji.



Gatunki haploidalne przechodzą cykl życiowy, w którym dominuje haplofaza. U takich pierwotnia-ków w pewnych warunkach część osobników spełnia funkcję gamet i łączy się ze sobą, tworząc diploidalne zygoty. Te ostatnie przechodzą mejozę pozapłodnieniową (postgamiczną), która prowadzi do wytworzenia komórek haploidalnych. Po dojrzeniu stają się one zwykłymi osobnikami trofi-cznymi, które rozmnażają się bezpłciowo.



U diplontów rzecz przedstawia się inaczej. Aby powstały haploidalne gamety, mejoza musi zajść w kom. troficznych (tyle, że przygotowanych do tego podziału). Powstałe gamety mogą łączyć się w procesie zapłodnienia. Zygota po dojrzeniu staje się normalnym osobnikiem troficznym. Jak widać w tym przypadku mamy do czynienia z mejozą przed-zapłodnieniową (pregamiczną), a w cyklu życio-wym dominuje diplofaza.



Koniugacja u orzęsków

Odmienność tego rozwiązania polega na tym, że i przed, i po całym procesie mamy do czynienia z dwoma osobnikami. W czasie koniugacji dochodzi do wytworzenia mostka cytoplazmatycznego pomiędzy dwoma orzęskami, a mikronukleus (Mi) przechodzi mejozę(R). Z powstałych 4 jąder haplo-idalnych trzy znikają, a czwarte dzieli się mitotycz-nie na dwa pronukleusy: stacjonarny i migracyjny. Jądra migracyjne wędrują i zapładniają krzyżowo jądra stacjonarne. Powstałe jądra zygotyczne dzielą się mitotycznie i w każdej komórce powstają dwa jądra diploidalne. Jedno nazywać się będzie mikro-nukleusem. Drugie zwielokrotni ilość DNA i powstanie z niego poliploidalny makronukleus (Ma). W tym czasie stary Ma rozpada się i zanika.



Wiciowce – p. poruszające się przy pomocy wici

(1 lub kilku). Zwykle są jednojądrowymi haplon-tami, rozmnażającymi się przez podział podłużny. Część z nich zdolna jest do autotrofii (E.Zielona). Subst. zap. u tych p. są wielocukry: skrobia , para-mylon. Większość wiciowców ma wodniczki tętniące. Do najbardziej znanych należą myksotrofi-czne eugleny i bruzdnice. Wśród wiciowców zwierzęcych zwracają uwagę liczne gat. pasożyt.

Np.: Świdrowiec gambijski , Ś.rodezyjski, lamblia



Sporowce – haploidalne pasożyty o uproszczonej budowie. Często przechodzą złożone cykle rozwo-jowe . Np.: plasmodium (zarodziec malarii). Czło-wiek jest dla niego żywicielem pośrednim. Ukłucie przez komara widliszka wprowadza do krwi małe sporozoity, które wędrują z jej prądem i osadzają się w wątrobie. Tam przekształcają się w schizonty, które w drodze podziałów mitotycznych dzielą się na drobne merozoity.



Okrzemki – org. jednokom. , wielkości mikroskop. żyjące pojedynczo lub łączące się w kolonie. Jedne przyczepiają się do podłoża, inne żyją swobodnie. Wiele gat. ma zdolność autonomicznego ruchu. Występują w zbiornikach wodnych wszelkich typów, jak również na wilgotnej glebie i skałach, na korze drzew, a także na śniegu i lodowcach. Przy masowym rozwoju tworzą brunatne lub żółtawe skupienia. Błona kom. przesycona jest krzemionką i tworzy skorupkę złożoną z dwu niezrośniętych ze sobą połówek o bardzo oryginalnej ornamentacji. Zawartość komórki stanowi m.in. jądro i jeden lub wiele brązowych, żółtych chromatoforów, zawiera-jących barwniki: chlorofil a z dodatkiem chlorofilu c, -karoten i w małej ilości ksantofile. Produktem asymilacji są krople oleju, a niekiedy również wolutyna i chryzoza. Rozmnażają się wegetatywnie i płciowo. Wiele gat. o. tworzy rozmaitego typu kom. przetrwalnikowe (statospory , endospory ) umożliwiające przetrwanie niekorzystnych warun-ków.





Podoba się? Tak Nie
Polecane teksty:

Czas czytania: 8 minut