Wirusy i Bakterie

Przyczynami wielu chorób zakażnych człowieka są bakterię i wirusy. Są one tak małe, że z łatwością przemieszczają się w powietrzu na kropelkach wody lub unosząc się razem z kurzem. Dzięki temu mogą się bardzo szybko rozsprzestrzeniać.

Czym są wirusy?
Wirusy to niezwykle małe cząstki zakażne, które potrafią wnikać do komórek organizmów i wywoływać ich choroby. Atakują one rośliny i zwierzęta, a nawet - bakterie.
Wirusów nie zaliczamy do organizmów, ponieważ:
* Nie mają budowy komórkowej - wirusy składają się z kwasu nukleinowego, który jest zamknięty w otoczce z białek,
* Nie wykazują czynności życiowych - charakterystyczny dla organizmów, między innymi nie odżywiają się, nie oddychają i nie rozmnażają.
Wirusy nie rozmnażają się, ale mogą zwiększyć swoją liczbę, czyli się namnażać. Dochodzi do tego jedynie we wnętrzu żywych komórek organizmów, ponieważ wirusy nie potrafią samodzielnie wytwarzać składników, z których są zbudowane. Składniki te są wytwarzane przez komórke gospodarza. W jednej komórce potrafią powstać tysiące wirusów, które następnie atakują następne komórki.

Ciekawostka
Ze względu na niewielkie rozmiary wirusa
grypy, możemy go zobaczyć tylko pod
mikroskopem elektronowym.

przykład choroby wirusowej na roślinie:
Pstroć kwiatów tulipana to choroba
wirusowa przenoszona przez mszyce.

Cechy bakterii
Bakterie są organizmami jednokomórkowymi, które nie mają jądra komórkowego. Zawierają jedynie nić DNA zanurzoną w cytozolu. Komórki bakterii są otoczone ścianą komókową.

Gdzie żyją bakterie?
Bakterie można spotkać niemal wszędzie - na lądzie, w powietrzu i w wodzie. Część z nich żyje na powierzchni innych organizmów lub w ich wnętrzu. Niektóre bakterie potrafią przetrwać w skrajne trudnych warunkach środowiska, na przykład w gorących żródłach, w których temperatura wody przekracza 100 *C.
Bakterie występują np.w gorących żródłach znajdujących się w Parku Narodowym Yellowstone w Ameryce Północnej.

Jakie kształty mają bakterię?
Ze względu na kształt komórki bakterie dzielimy na: kuliste, podłużne oraz spiralne. Formy kuliste bakterii mogą tworzyć skupiska.
Skupiska bakterii kulistych to:
- Dwoinki
- Paciorkowce
- Gronkowce

Odżywianie się bakterii
Większość bakterii jest cudzożywna. Niektóre z nich są pasożytami, czyli pobierają pokarm z ciał innych organizmów i wywołują ich choroby. Na przykład u człowieka bakterie powodują anginę, tężec czy borelioze. Bakterie cudzożywne żyją w ścisłym związku z innymi organizmami. Należą do nich bakterie żyjące w korzeniach łubinu. Bakterie te nie są pasożytami, ponieważ związki te są korzystne dla obu stron. Część bakterii uzyskuje substancje odżywcze przez rozkładanie szczątków organizmów znajdujących się naprzykład w glebie lub na dnie zbiorników wodnych. Nieliczne spośród bakterii są samożywne, przy czym niektóre z nich przeprowadzają fotosyntezę.

W sprzyjających warunkach
bakterie mogą się dzielić
co 20 min.

Oddychanie bakteri
Niektóre bakterie oddychają tylko tlenowo, inne - tylko bez udziału tlenu. Istnieją również takie bakterie, które mogą oddychać na oba sposoby w zależności od tego, czy w środowisku występuje tlen.

Rozmnażanie bakterii
Bakterie rozmnażają się bezpłciowo, przez podział komórki. Polega on na tym, że komórka bakterii dzieli się na dwie komórki nazywane komórkami potomnymi.

Bakterie przyjazne człowiekowi
W jelicie grubym człowieka żyją cudzożywne bakterie pałeczki okrężnicy. Odżywiają się one pokarmem znajdującym się w jelicie i uzyskują energię dzięki fermentacij. Obecność bakterii
jest dla człowieka korzystna, ponieważ wytwarzają one niektóre niezbędne mu witamin z grupy B i K.

Znaczenie bakterii w przyrodzie
Bakterie odgrywają znaczną rolę w przyrodzie. Dzięki temu, że rozkładają szczątki organizmów, zapobiegają ich gromadzeniu i uczestniczą w tworzeniu gleby. Te bakterie które żyją w ścisłych związkach z roślinami i zwierzętami, umożliwiają im przetrwanie w środowisku. Bardzo ważne są również bakterie pasożytnicze, ponieważ powodują one choroby roślin i zwierząt.

Znaczenie bakterii dla człowieka
Część bakterii jest pożyteczna dla człowieka. Są one wykorzystywane między innymi do:
* Produkcij serów, kefirów, jogurtów oraz kiszonych warzyw, na przykład kapusty, ogurków,
* Rozkładu zanieczyszczeń w oczyszczalniach ścieków,
* Wytwarzanie niektórych leków, na przykład antybiotyków.
W przyrodzie istnieją też bakterie, których działanie jest szkodliwe. Wywołują one na przykład procesy gnilne pogarszające jakość żywności albo powodujące grożne choroby.

Sposoby rozprzestrzeniania się wirusów i bakterii
Drobnoustroje chorobotwórcze, takie jak wirusy i bakterie, rozsprzestrzeniają się różnymi drogami. Mogą dostawac się do organizmu na przykład z wdychanym powietrzem, zjadanym pokarmem i wypijaną wodą, przez uszkodzoną skóre, kontakt z krwią oraz poprzez kontakt płciowy.

Choroby wirusowe - przenoszone drogą kropelkową
Jak można się zarazic?
Wirusy dostają się do organizmu wraz z wdychanym powietrzem.
Są przenoszone w kropelkach śliny, które wydobywają się z organizmu chorego podczas kaszlu.
Grypa (objawy) - Gorączka, bóle głowy, mięśni i stawów, dreszcze, suchy kaszel i katar.
Ospa wietrzna (objawy) - Gorączka, wysypka w postaci czerwonych grudek, które po kilku dniach zasychają.
Odra (objawy) - gorączka, wysypka, ból gardła, duszności i kaszel.
Różyczka (objawy) - gorączka oraz czerwone plamki na ciele. Niekiedy różyczka przebiego bezobjawowo.
Świnka (objawy) - gorączka oraz bolesne powiększeniw ślinianek przyusznych.
Jak zpobiegac? - Wykonywać szczepienia ochronne, unikać kontaktu z chorymi.

Choroba przenoszona drogą płciową i przez krew
AIDIS
Do zakażenia AIDIS dochodzi poprzez kontakt z zakażoną krwią lub podczas kontaktów płciowych z osobami zakażonymi. Do zakażenia dziecka przez matkę może dojść podczas ciąży, porodu lub karmienia piersią.
Objawy AIDIS to spadek odpornościowy organizmu. Do śmierci może doprowadzić każdy kontakt z drobnoustrojami chorobotwórczymi. Pierwsze objawy AIDIS mogą wystąpić po latach.

Aby zapobiec AIDIS wystarczy unikać kontaktu z zakażona krwią np. Nie używac jednorazowych igieł i rękawiczek oraz unikać kontaktów płciowych z zakażona osoba.
Wirus niedoboru odpornościowego (HIV)  jest przyczyną AIDIS.

Choroba bakteryjna - przenoszona przez krew
Borelioza - Bakterie dostają się do organizmu w wyniku ugryzienia przez zakażonego kleszcza. Objawy to rumień na skórze, gorączka, ból głowy, osłabienie, objawy ze strony układu nerwowego. Aby zapobiec  boreliozie trzeba unikać kontaktu z kleszczami - nosić odpowiednią odzież i stosowac preparaty odstraszające.
Tężec - Bakterie dostają się do organizmu przez ranę zabrudzoną glebą. Objawy to zaburzenie czucia, bóle głowy, wzmocnione napięcie mięśni i drgawki.

Choroba przenoszona drogą pokarmowa
Salmonelloza - Bakterie są przenoszone wraz z pokarme, np. zawierającym surowe jaja. Objawy to gorączka, silne bóle brzucha, biegunka, nudności i wymioty.
Aby zapobiec salmonellozie trzeba właściwie przygotowywać i przechowywać żywność.

Choroba przenoszona drogą kropelkową
Grużlica - Bakterie dostają się do organizmu wraz z wdychanym powietrzem. Objawy to kaszel, gorączka, ból w klatce piersiowej, spadek masy ciała. Aby zapobiec grużlicy trzeba wykonywać okresowe prześwietlenia płuc i  szczepienia ochronne.