profil

Azot

poleca 38% 62 głosów

AzotAzot jest pierwiastkiem, który w stanie wolnym stanowi główny składnik atmosfery ziemskiej, a w formie związanej występuje w postaci licznych minerałów (np. NaNO3 – saletra chilijska,KNO3 – saletra indyjska). Występuje też w organizmach żywych, będąc głównym składnikiem białka zwierzęcego i roślinnego.

Konfiguracja elektronowa atomu azotu: 1s22s22p3.

Stopnie utlenienia azotu w związkach: –III, I, II, III, IV, V.

Otrzymywanie:

  • na skalę przemysłową – frakcjonowana destylacja skroplonego powietrza
  • na skalę laboratoryjną – np. rozkład azotanu(III) amonu:
    NH4NO2 → N2 + 2 H2O

Azot jest bezbarwnym, bezwonnym gazem. Jest nieco lżejszy od powietrza, słabo rozpuszcza się w wodzie. W temperaturze pokojowej jest bardzo mało reaktywny. Reaktywność azotu można zwiększyć ogrzewając go lub poddając wyładowaniom elektrycznym w warunkach niskiego ciśnienia.

Amoniak jest lekkim, bezbarwnym gazem o charakterystycznym zapachu, drażniącym błony śluzowe. W wodzie rozpuszcza się bardzo dobrze, a powstały roztwór ma odczyn zasadowy.

Amoniak można otrzymać działając mocną zasadą na sole amonowe w podwyższonej temperaturze:
NH4Cl + KOH → KCl + NH3↑ + H2O

Reakcja ta służy do wykrycia jonów NH4+ w roztworze wodnym. Nietrwałość soli amonowych wykorzystuje się np. w proszku dopieczenia, którego składnikiem jest wodorowęglan amonu:
Wykrywanie jonów NH4+

Amoniak reaguje z chlorowodorem tworząc białe dymy chlorku amonu:
NH3 + HCl → NH4Cl

Amoniak spala się w tlenie tworząc azot i wodę:
4 NH3 + 3 O2 → 2 N2 + 6 H2O

W obecności katalizatora produktem spalania amoniaku w tlenie jest tlenek azotu(II):
Powstawanie tlenku azotu

Azot tworzy z tlenem liczne związki:
Związki azotu z tlenem

Spośród kwasów tlenowych azotu na uwagę zasługuje:

  • kwas azotowy(III) – nietrwały związek, łatwo ulega rozkładowi:
    3 HNO2 → HNO3 + 2 NO + H2O
  • kwas azotowy(V) – bezbarwna ciecz ulegająca powolnemu rozkładowi:
    4 HNO3 → 4 NO2 + 2 H2O + O2

Roztwory kwasu azotowego(V) mają żółte zabarwienie wskutek obecności tlenku azotu(IV).

Rozcieńczony, jak i stężony kwas azotowy(V) należy do kwasów silnie utleniających – reaguje zarówno z metalami, jak i niemetalami:
3 Cu + 8 HNO3 rozc. → 3 Cu(NO3)2 + 2 NO + 4 H2O
Cu + 4 HNO3 stęż. → Cu(NO3)2 + 2 NO2 + 2 H2O
P4 + 20 HNO3stęż. → 4 H3PO4 + 20 NO2 + 4 H2O

Niektóre metale, np. glin, żelazo, pod wpływem stężonego HNO3 ulegają pasywacji.

Stężony kwas azotowy(V) niszczy barwniki, papier. Substancje białkowe pod wpływem jego działania przyjmują charakterystyczną żółtą barwę (reakcja ksantoproteinowa).

Podoba się? Tak Nie

Materiał opracowany przez eksperta

Czas czytania: 3 minuty