profil

Sytuacja i miejsce żydów w pozytywistycznym społeczeństwie polskim na podstawie fragmentu utworu "Mendel Gdański" Marii Konopnickiej

poleca 88% 101 głosów

Treść
Obrazy
Wideo
Komentarze

Fragment utwóru Marii Konopnickiej pt. ?Mendel Gdański? przedstawia stosunek społeczeństwa dziewiętnastowiecznej Warszawy do narodowości żydowskiej obecnej wówczas licznie na ziemiach polskich. W epoce pozytywizmu możemy spotkać się z rosnącym niezadowoleniem lokalnych obywateli wobec judaistów, co przejawiało się w krwawych rozruchach antyżydowskich powstałych wskutek wyznawania ideii narodowej demokracji. Żydzi byli postrzegani jako osoby obce i w związku z tym byli represjonowani. Konopnicka epicko opisuje w swojej noweli losy żyda, tytułowego bohatera, Mendla Gdańskiego, warszawskiego
67-letniego introligatora, który próbuje znaleźć wytłumaczenie antysemickich postaw.
Z tekstu można wywnioskować, że sytuacja pomiędzy żydami a społeczeństwem jest napięta. Mendel jest człowiekiem, który pragnie poszanowania i wytłumaczenia powodu nienawiści. W rozmowie
z zegarmistrzem, który uważa, że żyd jako ?obcy? winien jest społecznego nieposzanowania, leciwy introligator odważnie prezentuje swoje racje. Nie znajduje on zrozumienia co do rzekomego bicia żydów czy tez innych represji. W filozoficzny, aczkolwiek bardzo praktyczny i rzeczowy sposób stara się wyjaśnić, że antysemickie nastawienie jest bezpodstawne. Mendel używa tutaj bardzo obrazowych metod: za pomocą porównań przedstawia brak różnic w pochodzeniu czy doli żyda (?co tu jak deszcz pada to un żyda nie umocy, bo un obcy??), jednak nie używa on tutaj postaci Polaka, czy ściślej mówiąc ?nie-żyda?. Konopnicka dzięki słowu ?OBCY? obrazuje obawy Polaków związane z semickim pochodzeniem. Wydaje się, że problem antysemityzmu i złego nastawienia do narodowości żydowskiej nie wynika z jakichkolwiek cech zewnętrznych, ale bezpostawnie, z pochodzenia żydów. Zegarmistrz nie ma argumentów, nie potrafi wyjasnić z czego głębiej biorą się obawy i uprzedzenia narodowościowe ? w myśl narodowej demokracji postrzega go jako wroga, gdyż nie pochodzi z tąd. Można tutaj mówić nawet o wpływie pewnej mody na poglądy, połączonej z brakiem rozsądku. Wobec ataku, mężczyzna odpowiada patetycznie, gubi się, ale mimo wszystko twardo utrzymuje swój stosunek. Uważa, że judaiści ze względu na pochodzenie etniczne są jednostkami społecznie niższymi, gorszymi, a zatem winni oni być potępiani. Mendel natomiast stara się wynaleźć argumenty, które obaliłyby poglądy przeciwnika: pokazuje, że jest człowiekiem uczciwym
ai ciężko pracującym na to, co zapewnia mu kraj; polemizuje, że we wspólnych sprawach nie pochodzenie jest ważne, ale ogólne dobro. Jego działanie polega na pokazaniu, że jest on takim samym człowiekiem jak zegarmistrz. Starzec stosuje zapytania i pytania retoryczne (?Nu, a ja tu z czego wyrosł? Z jakiego gruntu urósł??); dzięki nim w pretensjonalny i agresywny, ale bardzo skuteczny sposób żyd przedstawia swoje racje.
XIX-wieczne represje antysemickie charakteryzowały się głównie niezrozuminiem i złym poglądem dotyczącym rzekomego zagrożenia niesionego przez ?obcych?. Można tu zaobserwować znaczący wpływ filozofii narodowej demokracji i jej poglądów, można także wnioskować, że agresja wobec żydów wystąpiła wskutek dużej liczebności tej grupy etnicznej w tamtym okresie. Głównym i chyba najbardziej prawdopodobnym powodem, wobec którego nasiliły się ruchy antysemickie było szerzące się przeświadczenie i strach, jakoby zagrażali oni egzystencji narodu właściwego.

Podoba się? Tak Nie