“Dziady” cz. II – Prawdy moralne

''Kto nie był ni razu człowiekiem,
Temu człowiek nic nie pomoże''

Druga część **"Dziadów"** to dramat o spotkaniu niewidzialnego ze widzialnym, o wspólnocie ziemskiego świata żywych i pozaziemskiego świata zmarłych. Duchy zawieszone między niebem a piekłem przekazują ważne prawdy moralne.

Widmo Złego Pana obciążone jest najcięższymi winami, ponieważ Pan w czasie życia na ziemi był niedobry dla ludzi i nieczuły na ich krzywdę.

Dziedzica dręczy głód, a ptaki – duchy poddanych, którym kiedyś odmówił pomocy – rozszarpują jego ciało. Kruk jest duchem zachłostanego za kradzież chłopa, a sowa duchem kobiety wypędzonej z maleńkim dzieckiem z dworu w srogą zimę. Kobieta nie znalazła pomocy i zamarzła wraz ze swoim maleństwem.

Okrutny Zły Pan jest skazany na wieczny głód, pragnienie i zimno. Jego męka nigdy się nie skończy, ponieważ nawet gdy poddani dadzą mu z dobrego serca pożywienie, ptaki momentalnie zabierają nawet najmniejszy okruszek.

Duch Pana przekazuje bardzo ważną naukę moralną: należy być dobrym człowiekiem, pomagać i współczuć ludziom, nie wolno krzywdzić innych. Jeżeli ktoś był okrutny i zły, nie może się spodziewać ludzkiej pomocy.

Niespełniona nigdy nie zostanie jego prośba *"O wodę i dwa ziarna pszenicy"*.