profil

Monarchia Piastowska między jednością a rozbiciem - opracowanie do klasówki

drukuj
poleca 85% 164 głosów

Treść
Obrazy
Wideo
Komentarze

HISTORIA
MONARCHIA PIASTOWSKA MIĘDZY JEDNOŚCIĄ A ROZBICIEM
KAZIMIERZ ODNOWICIEL – (1039-1058)
- przyłączył Mazowsze do Polski po pokonaniu księstwa Masława w 1047 r.
- Przyłączył Śląsk do Polski w 1054 r.
- W polityce zagranicznej zawarł sojusz z Rusią i Węgrami
- Przeniósł stolicę z Gniezna do Krakowa
- Wprowadził powszechny obowiązek służby wojskowej rycerstwa obdarzonego ziemiami
- Odbudował kraj po zniszczeniach wojennych
BOLESŁAW ŚMIAŁY(SZCZODRY) – (1058-1079)
- koronacja w 1079 r.
- Wzrost międzynarodowego znaczenia Polski
- Konflikt z biskupem Stanisławem – zamordowanie jego
- Ucieczka Bolesława na Węgry – gdzie zmarł
WŁADYSŁAW HERMAN – (1077-1102)
- utrata korony królewskiej
- uzyskanie wpływów przez palatyna Sieciecha
- podział Polski na dzielnice w 1097 r.
Władysław Herman – władza zwierzchnia i Mazowsze
Zbigniew – Wielkopolska
Bolesław – Śląsk, Małopolska
BOLESŁAW KRZYWOUSTY – (1102-1138)
- wojna polsko-niemiecka
- wygnanie i pozbawienie władzy swojego brata Zbigniewa a następnie jego oślepienie i pozbycie się rywala
- podbój Pomorza Gdańskiego w 1116 r.
- Przyłączenie Pomorza Gdańskiego do Polski
- Zhołdowanie Pomorza Zachodniego w 1112 r.
- Podział Polski na dzielnice
• Władysław II – ziemia senioralna, w tym Karków, Gniezno i Śląsk
• Bolesław Kędzierzawy – Mazowsze
• Henryk Sandomierski – ziemia sandomierska
• Mieszko Stary – Małopolska

Zasada senioratu i pryncypatu:
Zasada senioratu – tron miał przypaść najstarszemu synowi
Zasada pryncypatu – podzielenie państwa na dzielnice, ale zachowanie jedności przez skupienie władzy w rękach księcia zwierzchniego princeska, który prowadził politykę zagraniczną, mianował urzędników i dowodził armią.
ZIEMIE POLSKIE W OKRESIE ROZBICIA DZIELNICOWEGO
Obalenie senioratu – przez Kazimierza Sprawiedliwego (1117-1194) Zasada Senioratu upadla ostatecznie po tragicznej śmierci Leszka Białego w 1227 r.
Skutki rozbicia dzielnicowego:
- wyniki wewnętrzne i upadek gospodarczy
- wzrost znaczenia możnych i duchowieństwa
- rozdzielenie dzielnic właściwych na mniejsze
- słaba obrona zewnętrznych granic
- utrata ziemi Lubuskiej; Chełmińskiej; Pomorza Gdańskiego i Zachodniego oraz terenów nadnoteckich
- sprowadzenie krzyżaków do Polski w 1226 r. Dla obrony przed najazdami Prusów
ZIEMIE POLSKIE W OKRESIE ROZBICIA DZIELNICOWEGO – GOSPODARKA I SPOŁECZEŃSTWO
Prawo książęce – normowało należności obciążające ludność. Były to różne daniny oraz obowiązki służby
Immunitety – zrzeczenie się praw księcia do ziemi, która przekazała wasalowi immunitet wydany dla posiadłości oznaczał nie tylko zwolnienie z danin i posług na rzecz księcia, ale też przejecie uprawnień sądowniczych-dotychczas należnych władcy.
Osadnictwo na prawie polski (stare):
- brak immunitetu (świadczeń na rzecz władcy)
- ustna umowa pana feudalnego z zasadżcą
- wysokość danin nie ulegnie zmianie
- bark samorządu
Osadnictwo na prawie niemieckim (nowe):
- ziemia immunizowana (brak świadczeń na rzecz władcy)
- pisemna, szczegółowa umowa z zasadżcą (sołtysem)
- okres woinizny 2-24 lata
- osadnik dostawał 1 łan dziedziczny w jego rodzinie
- sołtys otrzymywał kilka łanów, pobierał 1/6 czynszu i 1/3 opłat sądowych
- wieś otrzymywała własny samorząd (ława miejska pod przewodnictwem sołtysa)
- regularny układ pól i zabudowań
- prawo niemieckie było korzystne dla osadników, gdyż po spłaceniu danin mogli sami dysponować nadwyżką
Lokacja miast na prawie niemieckim:
- - akt lokacyjny z zasadźcą spisany z zasadźcą (wójtem) określał prawa i przywileje mieszczan
- w Polsce upowszechniały się wzory organizacyjne miast na prawie chełmińskim (Kraków, Wrocław, Gdańsk)
ROZKWIT KULTURY ŚNIEDNIOWIECZA W XI i XIII WIEKU
Szkolnictwo:
- powstawanie szkół parafialnych
- powstawanie uniwersites, wspólnoty dbające o poziom nauczania i czasem otrzymywały prawo nadawania stopni naukowych:
• bałakarza – nauczyciela
• magistra – mistrza
• doktora – uczonego
- Powstanie systemu filozoficznego zwanego tomizmem – jego twórcą był św. Tomasz z Akwinu
Sztuka:
- rozwój sztuki romańskiej w XI wieku. Nawiązywała ona do sztuki bizantyjskiej i karolińskiej. Charakteryzowała się sklepieniami kolebkowymi, małymi oknami, materiałem budowniczym był kamień, budynki takie były ciężkie i ciemne.
- Rozwój sztuki gotyckiej w XII/XIII wieku. Styl ten powstawał we Francji. Budowle tego typu były budowane z cegły, miały duże okna z wiązaniami, były pełne dekoracji.
Kultura rycerska:
- powstanie poezji pisanej i śpiewanej o wielkich czynach i turniejach rycerskich
PAŃSTWO, SPOŁECZEŃSTWO, KULTURA ZA PIERWSZYCH PIASTÓW:
Książe – prawodawca, sędzia –mógł rozporządzać królestwem dobrowolnie, przekazując je jednemu lub kilku synom
Urzędnicy dworscy:
Wojewoda (palatyn) – pełnił funkcje wojskowe i zarządzał dworem
Podskarbi – zajmował się skarbem
Stolnik – zajmował się jedzeniem
Cześnik – zajmował się napojami
Kanclerz – duchowny, przygotowywał dokumenty.
Organizacja grodu:
Kasztelan – pan grodu, miał uprawnienia sądownicze, administracyjne – pobór danin – uprawnienia wojskowe
Wiec- w jego skład wchodzili wszyscy ważniejsi urzędnicy, a najważniejsze miejsce zajmował wojewoda – palatyn. Wiec był instytucją doradczą panującego.
Gospodarka samowystarczalna – większość produktów takich jak: odzież, skóry, sprzęt, narzędzia ludność wytwarzała we własnym zakresie. Niektóre produkty wytwarzano we własnym zakresie.
Ciężary prawa książęcego – obowiązki ludności wobec władcy czyli – daniny (w postaci zboża, bydła, nabiału, skór) – przewóz, reperacja i budowa grodów
Wsie służebne – ludność w tych osadach była zwolniona z danin, a także była obciążona obowiązkami np. Bartodzieje czy Winiary
Benedyktyni – przybyli do Polski w X/XI wieku. Założyli klasztory w Tyńcu, Mogilnie czy Łyścu
SPOŁECZEŃSTWO I GOSPODARKA FEUDALNA
System lenny:
- Suweren – stał na czele państwa, podlegali mu seniorzy, którzy nadawali lenna swoim wasalom.
- Lenno – nadana ziemia przez seniora
- Inwentura – ceremoniał nadani lenna, senior wręczał klęczącemu wasalowi – lennikowi chorągiew lub włócznię (a jeżeli był to duchowny pastorał lub pierścień)
- System lenny doprowadził do: rozdrobnienia ziem, ograniczenia władzy władcy, podziału państwa na dzielnice i wojny pomiędzy nimi.
- Pokój boży- powołany przez Kościół we Francji w 1027 roku zabraniał prowadzenia wojny w określone dni.
PRZEMIANY GOSPODARCZE I SPOŁECZNE W EUROPIE W XI-XIII WIEKU
Rolnictwo:
- stosowanie trójpolówki dającej więcej plonów
- nawożenie pól
- zastosowanie pługu z żelazną odkładnicą
- używanie kosy zamiast sierpa
- wprowadzanie młynów w których wykorzystywano siłę wiatru i wody
Rycerstwo:
- uzyskał znaczną samodzielność gospodarczą dzięki daninom
- odbudowa zamków obronnych
- organizowano turnieje obronne
- rycerzem mógł być jedynie syn rycerza
- wprowadzono obowiązek obrony państwa
Początki i rozwój miasta:
- pojawienie gospodarki towarowo-pieniężnej
- powstawanie osad targowych
- tworzenie komun (wspólnot) organizujących własny samorząd
- organizowanie własnych samorządów
Rada miejska – jej członkowie (radcy) wybierani byli spośród najbardziej szanowanych obywateli
Ława miejska – miała zadania sądownicze
• głównym zadaniem była funkcja obronna-miasto było otoczone murem, w jego centrum znajdował się rynek
• podział mieszczan na patrycjat, pospólstwo i plebs
WALKA O HEGEMONIĘ W ŚWIECIE CHRZECIJAŃSKIM
Kryzys Kościoła w X wieku
- władcy świeccy uzurpowali sobie prawo mianowania biskupów
- duchowni nie przestrzegali celibatu
- wśród duchownych rozwijał się nepotyzm (popieranie członków swojej rodziny); symonia (kupowanie stanowisk)
Reforma Kościoła została zapoczątkowana przez opactwo benedyktynów w Cluny. Reforma ta została poparta przez cesarza Henryka III, który mianował nowego papieża Leona IX. Od 1059 r. papieża miało wybierać konklawe
Spór pomiędzy papieżem Grzegorzem VII i cesarzem Henrykiem IV:
Grzegorz VII wykazał przekonanie o wyższości władzy papieskiej nad cesarską. Zawarł je w słynnym dokumencie zwanym Dictatus papae. Realizację programu papież rozpoczął od zakazu mianowania biskupów przez świeckich, spór ten nazywa się sporem o inwenturę. Cesarz Henryk IV wyruszył do Włoch, chcąc usunąć papieża, który zamknął się na zamku w Canossie i stamtąd rzucił klątw na cesarza. Odstąpili cesarza wszyscy zwolennicy a on musiał 3 dni stać boso, w worku pokłutym na śniegu, zanim uzyskał przebaczenie papieża (1077)
Rozwój życia zakonnego i zakładanie klasztorów żebraczych:
Benedyktyni – założyli klasztor w końcu XI wieku w CITEAUX (sito). Jednym z pierwszych cystersów był św. Bernard z Clairvaux (klero). Uważał, że człowiek powinien wyrzec się wszelkiej własności i żyć z pracy rąk w pokorze i modlitwie – ascezie. Cystersi zajmowali się głównie rolnictwem.
Dominikanie – ich zakon powstał w XIII wieku
Franciszkanie – zakon założony przez św. Franciszka z Asyżu. Zajmował się głoszeniem kazań wśród ubogich.
Krucjaty w Europie:
a) przyczyny
- Turcy którzy wyparli Arabów z Palestyny uniemożliwiali chrześcijanom pielgrzymowanie do Ziemi Świętej
- Przeludnienie Europy
- Papież Urban II podjął decyzje o krucjatach na synodzie w Clermont
- Odbyło się 8 wypraw krzyżowych w latach 1095-1291
- IV wyprawa krzyżowa zdobyła Konstantynopol, zakłądając tam cesarstwo łacińskie, co ostatecznie oddzieliło Kościół wschodni od zachodniego
- Podczas wypraw krzyżowych powstały nowe zakony rycerskie: joannici oraz szpitalnicy (zwani także krzyżakami)
- Udział w wyprawie krzyżowej gwarantował odpuszczenie grzechów
- Krucjaty zakończyły się niepowodzeniem i upadkiem twierdzy Akkka w 1292 r.; jednak ożywiły handel śródziemnomorski
- Rozwój herezji
- Powołanie inkwizycji, specjalnego sądu papieskiego do walki z herezją.
PRZEMIANY W GOSPODARCE; SPOŁĘCZEŃSTWIE I ŚWIADOMOŚCI EUROPEJSKIEJ W XIV I XI WIEKU
Czarna śmierć:
- rozwinęła się głównie w basenie Morza Śródziemnego
- zaatakowała głównie Francję i Anglię
- była trudna do opanowania przez dużą gęstość zaludnienia miast, złe warunki higieniczne, brak wiedzy epidemiologicznej
- spowodowała kryzys demograficzny, gospodarczy i społeczny
Sobór w Konstancji:
- przyczyną zwołania soboru było rozwijające się wśród duchownych nepotyzmu, symonii i korupcji – wybranie jednocześnie dwóch papieży
- zjazd miał miejsce w 1414-1418
- brali w nim udział przedstawiciele wszystkich państw członkowskich
- sobór pozbawił dotychczasowych papieży władzy i wybrał jednego papieża Marcina V
- na soborze w Konstancji nastąpiła egzekucja Jana Husa
Wystąpienie Jana Husa:
- Jan Hus skrytykował Karola IV, który promował niemieckich urzędników i duchownych
- Skrytykował on niemiecką hierarchę kościelną
- Domagał się wypędzenia bogatych duchownych oraz udzielania komunii pod dwiema postaciami aby zrównać świeckich z duchownymi
- Jego wystąpienie zostało poparte przez lud i doszło do zamieszek w Czechach
- po jego śmierci nadal trwała wojna domowa (zbrojny ruch husycki); która została zakończona przez układy praskie
POLITYCZNY WIZERUNEK EURPY W PÓŹNYM ŚREDNIOWIECZU
Wojna stuletnia (1337-1453) i jej następstwa
- przyczynami wojny stuletniej były: rywalizacja o bogatą Flandrię, dążenie królów francuskich do pozbycia się Anglików mających jeszcze swe posiadłości we Francji, pretensje króla Anglii do tronu francuskiego
- król Anglii Henryk V opanował Francję płn. (1415-1439) i wówczas na czele armii francuskiej stanęła Joanna d’Arc, która odparła Anglików spod Orleanu rozpoczynając ostatni etap wojny zakończony zwycięstwem Francji, Anglia zachowała tylko port Calais
Upadek Konstantynopola:
- na przełomie XIII i XIV wieku Turcy rozpoczęli podbój posiadłości Cesarstwa Bizantyjskiego
- Turcy w 1360 roku zdobyli Adrianopoli
- W 1389 roku rozegrała się bitwa na Kosowym Polu, która zakończyła się upadkiem Serbii, zaś bitwa pod Nikopolis (1396) wiązała się z upadkiem Bułgarii
- Upadek Konstantynopola 29 V 1453 r.
- Skutkami upadku Konstantynopola było – zanik szlaków handlowych prowadzących na wschód lub też ich ograniczeniu
- Powstanie księstwa moskiewskiego w XV wieku


Polecasz? Tak Nie
Podobne tematy:
Monarchia Piastowska między jednością a rozbiciem Kazimierz Odnowiciel Kazimierz Odnowiciel reformy Kazimierz Odnowiciel panowanie Kazimierz Odnowiciel lata panowania Kazimierz Odnowiciel 1039 1058 reformy Kazimierza Odnowiciela opisz reformy Kazimierza Odnowiciela omów reformy Kazimierza Odnowiciela WSZYSTKIE
(0) Brak komentarzy