1. Zebranie się ludzi wieczorem w kaplicy w celu obchodzenia obrzędu Dziadów.
- a) Guślarz jako przewodnik obrzędu.
- b) Zamknięcie drzwi kaplicy.
- c) Zgaszenie lamp i świec.
- d) Zawieszenie czarnych całunów w oknach.
- e) Ustawienie się uczestników wokół centralnego miejsca obrzędu.
- f) Guślarz rozpoczyna obrzęd, intonując pieśni i modlitwy.
- g) Podnoszenie atmosfery uroczystości dzięki chórowi.
2. Przywołanie duchów lekkich przez Guślarza.
- a) Guślarz zapala kądziel (knot z pakuł nasączony smołą).
- b) Wezwanie pierwszych duchów: *„Ciemno wszędzie, głucho wszędzie, co to będzie, co to będzie?”*
- c) Pojawienie się duchów dwojga dzieci: Józia i Rózi.
- d) Dialog z duchami – dzieci opowiadają o swoim losie po śmierci.
- e) Wyjaśnienie, że nie mogą wejść do nieba, bo za życia nie zaznały żadnego cierpienia ani goryczy.
- f) Prośba dzieci o ziarnko gorczycy, by zaznać goryczy.
- g) Spełnienie prośby – uczestnicy rzucają ziarnka gorczycy.
- h) Dzieci znikają, dając naukę moralną: *„Kto nie doznał goryczy ni razu, ten nie dozna słodyczy w niebie.”*
3. Przygotowania do przywołania duchów ciężkich.
- a) Wybicie północy.
- b) Zamknięcie drzwi na kłódki.
- c) Guślarz bierze pęk smolnych łuczyw.
- d) Umieszczenie w środku kaplicy kotła z palącą się wódką.
- e) Zapalenie smolnego łuczywa przez Guślarza.
4. Przywołanie duchów ciężkich.
- a) Guślarz wzywa ducha złego pana.
- b) Pojawienie się za oknem widma złego pana otoczonego przez kruki i sowy.
- c) Dialog z widmem – opowiada o swoich okrutnych czynach za życia.
- d) Prośba widma o pomoc – o kęs chleba i łyk wody, by zaspokoić głód i pragnienie.
- e) Pojawienie się ptaków – kruków i sów symbolizujących dusze pokrzywdzonych.
- f) Uczestnicy odmawiają pomocy, ponieważ duch jest skazany na wieczne potępienie za swoje zbrodnie.
- g) Widmo odchodzi, pozostawiając naukę moralną: *„Kto nie był ni razu człowiekiem, temu człowiek nic nie pomoże.”*
5. Przygotowania do przywołania duchów pośrednich.
- a) Guślarz zapala wianek ze święconych ziół.
- b) Wzywanie ducha Zosi – młodej dziewczyny, która za życia odrzucała miłość innych.
6. Przywołanie ducha Zosi – ducha pośredniego.
- a) Pojawienie się Zosi unoszącej się nad ziemią.
- b) Dialog z Zosią – opowiada o swoim losie po śmierci.
- c) Zosia skarży się na samotność i niemożność doświadczenia zarówno ziemskich, jak i niebiańskich przyjemności.
- d) Przyznaje, że za życia była obojętna na miłość i uczucia innych.
- e) Prosi o przyciągnięcie jej do ziemi, by mogła przez chwilę poczuć ciężar i ciepło.
- f) Uczestnicy próbują ją przyciągnąć, ale nie udaje im się jej zatrzymać.
- g) Guślarz informuje Zosię, że jej kara skończy się za dwa lata.
- h) Zosia odchodzi, zostawiając naukę: *„Kto nie dotknął ziemi ni razu, ten nigdy nie może być w niebie.”*
7. Zakończenie obrzędów Dziadów.
- a) Guślarz rzuca garście maku, soczewicy i grochu w każdy kąt kaplicy, by odpędzić złe duchy.
- b) Otwarcie drzwi kaplicy.
- c) Zapalenie lamp i świec.
- d) Uczestnicy przygotowują się do wyjścia.
8. Pojawienie się milczącego widma młodzieńca.
- a) Niespodziewane pojawienie się widma młodego mężczyzny z krwawiącą raną w sercu i gałązką jodły w ręce.
- b) Guślarz próbuje nawiązać z nim kontakt, zadając pytania.
- c) Widmo milczy, nie reaguje na wezwania Guślarza.
- d) Guślarz nie może go odprawić ani pomóc mu, ponieważ nie zna jego win ani prośby.
- e) Widmo wpatruje się w dal lub kieruje wzrok na jedną z pasterek.
- f) Guślarz zaniepokojony każe ludziom opuścić kaplicę.
- g) Obrzęd kończy się, wszyscy wychodzą, a widmo pozostaje.
9. Dramatyczne zakończenie obrzędu.
- a) Guślarz zamyka obrzęd słowami, aby złe duchy odeszły.
- b) Pasterka (lub chór) zauważa, że widmo podąża za nią.
- c) Napięcie pozostaje nierozwiązane, tworząc tajemniczą atmosferę.
