Maria Skłodowska-Curie - życie i sukcesy wybitnej uczonej

Maria Skłodowska-Curie (urodzona 7 listopada 1867 - zmarła 4 lipca 1934) była wybitną uczoną, urodzoną w Polsce, która większość życia i kariery naukowej spędziła we Francji. Zajmowała się badaniami z zakresu fizyki i chemii.

Najważniejsze osiągnięcia:
- Opracowanie teorii promieniotwórczości.
- Opracowanie technik rozdzielania izotopów promieniotwórczych.
- Odkrycie dwóch nowych pierwiastków: radu i polonu.
- Prowadzenie pierwszych na świecie badań nad leczeniem raka za pomocą promieniotwórczości.

Dwukrotnie wyróżniona Nagrodą Nobla za osiągnięcia naukowe. Po raz pierwszy w 1903 roku z fizyki wraz z mężem Piotrem Curie za badania nad zjawiskiem promieniotwórczości odkrytym przez Antoine Henri Becquerela, a drugi raz w 1911 roku z chemii za wydzielenie czystego radu.

Dzieciństwo i młodość w Polsce
Maria Skłodowska-Curie urodziła się 7 listopada 1867 roku w Warszawie jako piąte, najmłodsze dziecko w rodzinie gimnazjalnego nauczyciela. W 1870 roku jej ojciec objął stanowisko dyrektora jednego z warszawskich gimnazjów męskich, przeprowadzając się wraz z rodziną do okazałej kamienicy przy ul. Freta 16 (dawniej Nowolipki 9). Obecnie znajduje się tam muzeum i siedziba Polskiego Towarzystwa Chemicznego. Maria ukończyła w Warszawie rosyjskie gimnazjum dla dziewcząt, a następnie podjęła pracę guwernantki w Krakowie, zarabiając na utrzymanie oraz pomagając finansowo swojej starszej siostrze Bronisławie w podjęciu studiów medycznych w Paryżu. W tym czasie Maria przeżyła nieszczęśliwą miłość, co zmotywowało ją do podążenia śladami siostry.

Studia na Sorbonie
W 1891 roku Maria wyjechała do Paryża i jako pierwsza kobieta w historii zdała egzaminy wstępne na wydział fizyki i chemii Sorbony. W dzień studiowała, a wieczorami pracowała jako korepetytorka, z trudem zarabiając na utrzymanie. W 1893 roku uzyskała licencjat z fizyki i zaczęła pracować jako laborantka w przemysłowym laboratorium zakładów Lippmana. Kontynuowała studia na Sorbonie, uzyskując drugi licencjat z matematyki w 1894 roku.

Rad i polon
W 1894 roku Maria poznała swojego przyszłego męża, Pierre'a Curie, który był doktorantem w laboratorium Becquerela. Po uzyskaniu doktoratu przez Pierre'a, Maria poślubiła go w 1895 roku. Był to ślub cywilny, co wywołało chwilowe niezadowolenie jej polskiej rodziny. Pierre zarekomendował Marię Becquerelowi, który zaproponował jej temat doktoratu dotyczący badania radioaktywności rud uranowych. Prace te, prowadzone wspólnie z Pierre'em, doprowadziły do odkrycia polonu i radu oraz wyjaśnienia zjawiska radioaktywności jako efektu rozpadu jąder atomów. W 1903 roku Maria otrzymała tytuł doktora fizyki i Nagrodę Nobla.

Laboratorium na Sorbonie
Po otrzymaniu Nagrody Nobla Maria i Pierre stali się bardzo znani. Władze Sorbony przyznały Pierre'owi stanowisko profesora i pozwoliły na założenie własnego laboratorium, w którym Maria została kierownikiem badań. W tym czasie urodziły się ich dwie córki, Ewa i Irena. 19 kwietnia 1906 roku Pierre zginął w wypadku drogowym. Maria straciła towarzysza życia i pracy. 13 maja tego samego roku Rada Wydziałowa powierzyła jej katedrę, stworzoną dla Pierre'a, co uczyniło ją pierwszą kobietą profesorem Sorbony.

Instytut Radowy
W 1911 roku Maria otrzymała swoją drugą Nagrodę Nobla, co pomogło jej przekonać rząd Francji do finansowania budowy Instytutu Radowego. Instytut ten, zbudowany w 1914 roku, stał się ośrodkiem badań z zakresu chemii, fizyki i medycyny, "kuźnią" noblistów, w tym córki Marii, Irène Joliot-Curie, i jej zięcia Frédérica Joliot.

I wojna światowa
Podczas I wojny światowej Maria została szefem wojskowej komórki medycznej, która organizowała polowe stacje rentgenograficzne, obsługujące ponad 3 miliony przypadków urazów francuskich żołnierzy.

Czasy powojenne
Po wojnie Maria nadal kierowała Instytutem Radowym w Paryżu i podróżowała po świecie, pomagając w zakładaniu instytutów leczenia raka. W 1932 roku, z pomocą prezydenta Mościckiego, założono taki instytut w Warszawie, którego pierwszym szefem została jej siostra, Bronisława. Maria Skłodowska-Curie zmarła 4 lipca 1934 roku w klinice w Sallanches pod Paryżem na białaczkę, najprawdopodobniej spowodowaną napromieniowaniem. W 1995 roku została pierwszą kobietą pochowaną pod kopułą paryskiego Panteonu w uznaniu jej zasług.

Cytaty wybitnej uczonej:
1. "Nauka leży u podstaw każdego postępu, który ułatwia życie ludzkie i zmniejsza jego cierpienia."
2. "Jestem z tych, którzy wierzą, iż nauka jest czymś bardzo pięknym."